Aile temelli davranışsal tıbbi beslenme tedavisi eğitiminin tip 1 diyabetli çocuk ve adölesanlarda beslenme durumu ile metabolik kontrol üzerine etkisi

Bu çalışma, Tip 1 diyabetli çocuk ve adölesanlarda aile temelli davranışsal tıbbi beslenme tedavisi eğitiminin beslenme durumu ile metabolik kontrol üzerine etkisini incelemek amacıyla yapılmıştır. Araştırma, Gaziantep Cengiz Gökçek Kadın Doğum ve Çocuk Hastalıkları Hastanesi'nde Tip 1 Diabetes Mellitus tanısı ile izlenen 8-18 yaş arası çocuk ve adölesan ile yürütülmüştür. Araştırmanın örneklemini çift kör, tabakalı, rastgele yöntem ile belirlenen Müdahale 1 grubu (n=25), Müdahale 2 (n=25) grubu ve Kontrol (n=25) grubu olmak üzere toplam 75 (Erkek= 36, Kız= 39) çocuk ve ergen oluşturmuştur. Müdahale 1 grubunda anne ve çocuklara, Müdahale 2 grubunda ise sadece çocuk ve adölesanlara tıbbi beslenme tedavisi ve karbonhidrat sayımı eğitimi verilmiştir. Kontrol grubu tıbbi beslenme tedavisi ve karbonhidrat sayımı eğitimi almamıştır. Araştırmanın başında (0. ay) ve sonunda (6. ay) bireylerin birbirini izleyen 3 gün/24 saatlik besin tüketim kayıtları ve antropometrik ölçümleri alınmış, beden kütle indeksi (BKİ z-skorları) ile boy uzunluğu z-skorları hesaplanmış, Akdeniz Diyeti Kalite İndeksi Ölçeği (KIDMED), Diyabette Yeme Sorunları Anketi (DEPS-R), Çocuklarda ve Adölesanlarda Fiziksel Aktivite Anketi (PAQ-C ve PAQ-A) uygulanmış ve Sağlıklı Yeme İndeksi 2015 (HEI-2015) puanları hesaplanmıştır. Bireylerin rutinde belirlenen kan bulgularına araştırmanın başlangıcında (0. ay) 3. ay ve 6. ayında bakılmıştır. Eğitimin sonunda (6. ay) müdahale gruplarında enerji ile bazı makro (protein, yağ, MUFA, posa) ve mikro besin ögeleri (C, B1, B2, B6 vitaminleri ile folat, çinko, demir, kalsiyum, fosfor, potasyum, magnezyum) alımları artmış (p<0,05), kontrol grubunda herhangi bir farklılık gözlenmemiştir (p>0,05). Müdahale gruplarında KIDMED ile HEI-2015 skoru artmış olup (p<0,05), DEPS-R puanı ise her 3 grupta azalmıştır (p<0,05). Grupların boy uzunluğu ve BKİ z-skor ortalamalarındaki fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır (p>0,05). HbA1c (%), müdahale gruplarında eğitimin sonunda (6. ay) azalmış olup sadece Müdahale 1 grubunda istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p<0,05). Kontrol grubunda ise 6. ayda HbA1c (%) artmıştır (p<0,05). Disiplinler arası pediatrik diyabet ekibinin bir parçası olarak, çocukluk çağı diyabetinde deneyimli uzman bir pediatri diyetisyeni bulunmalı ve düzenli olarak izleme, değerlendirme yapılmalı, verilen eğitimlerin sürekliliği sağlanmalıdır. Anahtar kelimeler: Tip 1 diyabet, beslenme durumu, beslenme eğitimi, metabolik kontrol