Yükleniyor…
Yükleniyor…
… tez arasından arayın
298.508 tez bulundu
Bu araştırmanın amacı, fen bilimleri öğretmenlerinin sosyal problem çözme becerilerini çeşitli değişkenler açısından incelemek ve öğretmenlerin bu sürece ilişkin görüşlerini belirlemektir. Araştırmada karma yöntem yaklaşımı benimsenmiş ve açıklayıcı sıralı desen kullanılmıştır. Araştırmanın nicel aşamasında Erzincan ilinde görev yapan 94 fen bilimleri öğretmeninden veri toplanmıştır. Veriler, Sosyal Problem Çözme Envanteri Kısa Formu aracılığıyla elde edilmiş ve uygun istatistiksel tekniklerle analiz edilmiştir. Nitel aşamada ise uzman görüşleri doğrultusunda hazırlanan yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmış, demografik özellikler dikkate alınarak seçilen 21 öğretmenden yazılı görüş alınmıştır. Nitel veriler içerik analizi yöntemiyle çözümlenmiş, kod ve temalar uzman görüş birliği doğrultusunda oluşturulmuştur. Araştırma bulguları, öğretmenlerin sosyal problem çözme becerilerinin genel olarak olumlu düzeyde olduğunu göstermiştir. Nicel bulgularda sosyal problem çözme becerilerinin bazı alt boyutlarında cinsiyet, çalışma yeri ve mesleki kıdeme göre sınırlı farklılıklar belirlenmiştir. Nitel bulgular ise öğretmenlerin sosyal sorunlar karşısında öncelikle sorunu anlamaya, iletişim kurmaya ve çözüm odaklı hareket etmeye önem verdiklerini ortaya koymuştur. Ayrıca öğretmenler, empati, sabır ve iş birliğinin sosyal problem çözme sürecinde önemli olduğunu belirtmişlerdir. Elde edilen sonuçların, öğretmen yetiştirme süreçlerine ve hizmet içi eğitim programlarının geliştirilmesine katkı sağlayacağı düşünülmektedir.
Bu tez kapsamında, çevresel sürdürülebilirliği doğrudan etkileyen plastik atık sorununun dinamik davranışı, Caputo-Fabrizio tipi kesirli türev yardımıyla matematiksel olarak ifade edilmiş ve bu probleme ilk defa uygulanan özgün bir sayısal teknikle incelenmiştir. Plastik atık süreçleri doğrusal olmayan, zamanla değişen ve geçmiş durumlardan etkilenen (hafızalı) bir yapı sergilediğinden, tamsayı mertebeli klasik modeller bu davranışı tam olarak yansıtamamakta; kesirli mertebeli modeller ise gerçeğe daha yakın sonuçlar üretmektedir. Bu amaçla Caputo-Fabrizio kesirli plastik atık modeli (CFKPAM) ele alınmış ve modelin yaklaşık çözümlerini elde etmek üzere, Caputo-Fabrizio türevi tabanlı q-şekillendirilebilir homotopi analiz dönüşüm yöntemi (CFq-ŞHADY) adı verilen hibrit bir çözüm tekniği ortaya konmuştur. Bu teknik, q-homotopi analizini şekillendirilebilir integral dönüşümüyle bütünleştirerek iki yaklaşımın güçlü yönlerini bir araya getirmekte ve doğrusal olmayan kesirli diferansiyel denklemlerin çözümünde hem yüksek hassasiyet hem de hızlı yakınsaklık sunmaktadır. Önerilen tekniğin doğruluğunu sınamak için farklı sayısal deneyler yapılmış ve bulunan yaklaşık çözümler tam çözümlerle kıyaslanmıştır. Bu kıyaslamalar, yöntemin kararlı ve güvenilir olduğunu ve etkin biçimde çalıştığını ortaya koymaktadır. Bunun yanı sıra, temel model parametrelerindeki değişimlerin plastik talebine, geri dönüşüme ve hava kirliliğine yansımaları ayrıntılı biçimde tartışılmıştır. Elde edilen sonuçlar, CFq-ŞHADY'nin kesirli plastik atık modellerinin çözümü için etkili bir seçenek olduğunu ve karmaşık çevresel sistemlerin modellenip analiz edilmesinde geniş bir kullanım potansiyeli taşıdığını göstermektedir.
Bu araştırmanın amacı, öğretmen adaylarının bilgi güvenliği farkındalık düzeyleri ile güvenli internet kullanımına yönelik öz yeterlik algıları arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Araştırma, nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeli kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın örneklemini, 2025–2026 eğitim öğretim yılı güz döneminde Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi Eğitim Fakültesi ve Spor Bilimleri Fakültesinde öğrenim gören ve araştırmaya gönüllü olarak katılan 407 öğretmen adayı oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak Kişisel Bilgi Formu, Bilgi Güvenliği Farkındalığı Ölçeği ve Öğretmen Adayları İçin Güvenli İnternet Kullanımı Öz Yeterlik Algısı Ölçeği kullanılmıştır. Veriler SPSS programı aracılığıyla analiz edilmiş; frekans, yüzde, ortalama, standart sapma, Pearson korelasyon, kısmi korelasyon ve Process Macro moderasyon analizlerinden yararlanılmıştır. Araştırma bulguları, öğretmen adaylarının bilgi güvenliği farkındalık düzeyleri ile güvenli internet kullanımına yönelik öz yeterlik algıları arasında pozitif yönlü, yüksek düzeyde ve istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunduğunu göstermiştir. Ayrıca bu ilişkinin cinsiyet, internette güvenlik konusundaki bilgi düzeyi, bilgi güvenliği eğitimi alma durumu ve kişisel bilgi paylaşımına dikkat düzeyi gibi değişkenlere göre farklılaştığı belirlenmiştir. Elde edilen sonuçlar, öğretmen adaylarının bilgi güvenliği farkındalık düzeyleri ile güvenli internet kullanımına yönelik öz yeterlik algılarının birbiriyle yüksek düzeyde ilişkili olduğunu ortaya koymaktadır. Bu doğrultuda, öğretmen adaylarının dijital güvenlik yeterliklerinin geliştirilmesi açısından öğretmen yetiştirme programlarında bilgi güvenliği ve güvenli internet kullanımına yönelik uygulamalı eğitim içeriklerinin geliştirilmesinin önemli olduğu düşünülmektedir.
Bu çalışma, İslam düşünce tarihinin iki önemli filozofu olan Sühreverdî ile Molla Sadrâ'nın varlık hiyerarşisine ilişkin yaklaşımlarını karşılaştırmalı olarak incelemektedir. Çalışmanın temel amacı, her iki düşünürün varlık hiyerarşisini hangi ontolojik ve epistemolojik esaslar üzerine inşa ettiğini ortaya koymak ve aralarındaki fikrî süreklilik ile ayrışma noktalarını tespit etmektir. Üç bölümden müteşekkil çalışmanın birinci ve ikinci bölümünde Sühreverdî ve Molla Sadrâ'nın bilgi anlayışları ele alınmış ve ontolojik sistemlerini temellendiren epistemolojik ilkeler incelenmiştir. Sühreverdî'nin nurlar metafiziği ile Molla Sadrâ'nın teşkîkü'l-vücûd anlayışı; varlığın mahiyeti, mertebeleri ve âlemin yapısına ilişkin görüşleri çerçevesinde değerlendirilmiştir. Son bölümde ise her iki düşünürün varlık hiyerarşisi anlayışları karşılaştırılmış ilk ilke anlayışı, hiyerarşik yapının kuruluşu, varlık mertebeleri arasındaki ilişki, ontolojik yükseliş ve âlemin bütünlüğüne dair yaklaşımları benzerlik ve farklılıklarıyla birlikte ortaya konulmuştur. Çalışma sonucunda, Sühreverdî ile Molla Sadrâ'nın varlığı hiyerarşik bir düzen içerisinde ele almaları bakımından ortak bir metafizik perspektifi paylaştıkları, ancak bu hiyerarşiyi temellendirdikleri ilkeler bakımından farklılaştıkları görülmüştür. Sühreverdî, varlık düzenini nur kavramı etrafında açıklarken, Molla Sadrâ aynı hiyerarşik yapıyı vücûd ve teşkîkü'l-vücûd doğrultusunda yeniden yorumlamıştır. Böylece çalışma, Molla Sadrâ'nın ontolojik sisteminin Sühreverdî düşüncesiyle olan ilişkisini varlık hiyerarşisi ekseninde değerlendirerek, iki düşünür arasındaki süreklilik ve dönüşümün daha açık biçimde anlaşılmasına katkı sunmayı amaçlamaktadır.
Bu araştırmada, davranışı izleyen motor taklitle sunulan ipucunun giderek arttırılmasıyla öğretimin otizm spektrum bozukluğu (OSB) olan çocukların hayali oyun oynama sıklığını ve çeşitliliğini arttırmadaki etkililiği incelenmiştir. Ayrıca, araştırmaya katılan çocukların annelerinin ve sınıf öğretmenlerinin ipucunun giderek arttırılmasıyla sunulan öğretim sürecine ilişkin görüşleri alınmıştır. Araştırmada, yaşları 5-6 arası değişen OSB olan üç erkek çocuk katılımcı olarak yer almaktadır. Araştırmada tek-denekli araştırma modellerinden araçlar arası yoklama evreli çoklu yoklama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın etkililik bulguları, davranışı izleyen motor taklitle sunulan ipucunun giderek arttırılmasıyla öğretimin tüm çocukların hayali oyun oynama sıklığını hem davranış hem de seslendirme açısından arttırmada etkili olduğunu göstermektedir. Ek olarak, hayali oyun çeşitliliği incelendiğinde, sergilenen hayali oyun davranışlarının ve seslendirmelerin dört kategori içinde ve birbirinden farklı olarak arttığı görülmüştür. Ayrıca, araştırmaya katılan çocuklar tarafından oyuncak setlerinde türetilen hayali oyun davranışı ve seslendirmelerin hafif düzeyde arttığı arttığı; ancak, bu durumun oyuncak setleri arasında değişkenlik gösterdiği görülmüştür. Araştırma bulguları, sunulan öğretim yöntemiyle hayali oyun ögelerinden biri olan beceri dizisinde çocukların performans düzeyinde artış olduğunu göstermiştir. Araştırmada, tüm çocukların hedef becerileri farklı araç, kişi ve ortama genelledikleri; öğretim oturumları tamamlandıktan bir, iki ve dört hafta sonra düzenlenen izleme oturumlarında edindikleri hayali oyun davranışlarını ve seslendirmeleri korudukları görülmüştür. Araştırmanın sosyal geçerlik bulguları, araştırmaya katılan çocukların annelerinin ve sınıf öğretmenlerinin öğretim sürecine ilişkin olumlu görüşler bildirdiklerini göstermiştir.
Kamu yönetiminin son yıllarda, hizmet sunumunda verimlilik ve etkililik konusunda çeşitli yönetsel sorunlarla karşı karşıya geldiği bilinmektedir. Bu sorunların aşılabilmesinde bilgi teknolojileri kullanımının etkili olacağı ileri sürülmektedir. Bilgi teknolojileri kullanımı ile etkili ve verimli hizmet sunulabilmesi, örgütlerin faaliyetlerinde ihtiyaç duyduğu enformasyona etkin biçimde ulaşabilmesini sağlayacak "yönetim enformasyon sistemleri"nin (YES) kurulmasına ve sağlıklı olarak işletilmesine bağlı görünmektedir. Kamu yönetimi enformasyon sistemlerinin (KYES) bu konuda başarılı olabilmesi, örgütsel yapı ve yönetsel süreçlerde gerekli değişiklik ve rasyonalizasyon çalışmalarının yapılmasıyla mümkündür. YES'nin örgütsel yapıda ve yönetsel süreçlerde değişikliğe yol açacağı iddia edilmektedir. Bu çalışmada, YES'nin örgütsel yapı ve yönetsel süreçlerde bir değişikliğe kendiliğinden yol açıp açmadığı teorik açıdan incelenmiş ve bir örnek olay incelemesiyle pratikteki durumun teoriye ne kadar uyduğu görülmek istenmiştir. Örnek olay incelemesi, Milli Eğitim Bakanlığı, Bilgisayar Hizmetleri ve Eğitim Genel Müdürlüğü'nün yürütmekte olduğu "Milli Eğitim Bakanlığı Yönetim Enformasyon Sistemi (MEBSİS) Projesi"ni hedef almış, projenin bugünkü safhadaki durumundan yola çıkılarak gelecekte uygulanması halinde ne tür sorunlarla karşılaşılacağı tespit edilmeye çalışılmıştır. Teorik çerçeve ve örnek olay incelemesi bulgularının birbirini desteklediği görülmüştür. Ortaya çıkan sonuç, kamu YES'nin kamu örgütlerinde yapısal ve yönetsel süreçlere ilişkin değişiklikleri kendiliğinden gerçekleştiremeyeceğini; bu değişikliklerin, YES'ne paralel reorganizasyon ve yeniden yapılanma çalışmalarını gerektirdiğini göstermiştir. Bu tez çalışmasında, KYES'nin örgütsel yapı ve yönetsel süreçlerle olan ilişkisinin yanında, kamu ve özel kesim arasındaki farklılıklardan kaynaklanan bazı sorunların enformasyon sisteminin iç işleyişini de etkileyebileceği düşünülmüş ve bu konuda ortaya çıkabilecek sorunların aşılabilmesine yönelik mekanizmaları içeren bir model denemesine yer verilmiştir. Model denemesinde, ayrıca, kamu yönetimi enformasyon sistemlerinin işleyişindeki yönetsel sorunların sadece iç işleyişe ilişkin mekanizmalarla bütünüyle aşılamayacağı vurgulanmış ve yine enformasyon sistemleri tasarımına paralel yapı ve süreç değişikliklerinin yapılması gereği üzerinde durulmuştur.
Kuraklık, özellikle iklimsel değişkenliğin yüksek olduğu bölgelerde su kaynaklarını, tarımsal üretimi ve ekosistemlerin sürdürülebilirliğini etkileyen en önemli hidroklimatik tehlikelerden biridir. Bu bağlamda, Yukarı Fırat Havzası’nda (YFH) kısa ve uzun vadeli kuraklık koşullarını daha iyi değerlendirmek için güvenilir yaklaşımlara ihtiyaç duyulmaktadır. Bu çalışmada, Standartlaştırılmış Yağış Endeksi (SPI), Mevsimsel Eğilim Ayrıştırması (STL) ve Mevsimselliğe Göre Düzeltilmiş Zaman Serisi (SATS) Z-skor yaklaşımlarından elde edilen sonuçlar karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir. SPI, STL Z-skoru ve SATS Z-skoru yaklaşımları beş meteoroloji istasyonu için 1, 3, 6 ve 12 aylık zaman ölçeklerinde incelenmiştir. Analiz, STL ve SATS Z-skor yaklaşımlarının, daha kısa zaman ölçeklerinde kuraklık değişkenliğini belirlemek için mevsimsellikten arındırılmış bakış açıları sağladığını ortaya koymuştur. Buna karşılık, ham yağış verilerine dayanması nedeniyle, Standartlaştırılmış Yağış Endeksi’nin (SPI) benzer kısa vadeli dönemlerde bu tür aşırı olayları daha net bir şekilde yakaladığı gözlemlenmiştir. Önerilen yöntemler ile SPI arasında, özellikle 12 aylık zaman ölçeğinde yüksek düzeyde bir uyum gözlemlenmiştir. Tüm istasyonlarda 12 aylık zaman ölçeği için STL Z-skoru ile SPI arasındaki belirleme katsayısı (R²) değerlerinin 0,91 ile 0,96 arasında olduğu tespit edilmiştir. SATS Z-skoru ile SPI arasında ise bu değerin 0,98 ile 0,99 arasında olduğu saptanmıştır. Tüm istasyonlar için üç yaklaşımın sonuçlarını analiz etmek üzere MK ve Şen-ITA eğilim analizi yöntemleri kullanılmıştır. Elde edilen eğilim sonuçları, genel olarak yöntemler arasında gözlemlenen tutarlılığı desteklemektedir. Son olarak, STL, SATS Z-skoru ve SPI yaklaşımlarının birlikte kullanılmasıyla Yukarı Fırat Havzası’ndaki kuraklık değerlendirmesi için karşılaştırmalı bir bakış açısı sağlanacağı öne sürülmektedir.
Elektrikli araçlarda yüksek gerilim sistemlerinin araç şasisine karşı yalıtım seviyesinin korunması, kullanıcı güvenliği ve elektronik donanımın güvenilirliği açısından önem taşımaktadır. Bu tez çalışmasında, 124 V DC yüksek gerilim hattının izolasyon durumunun değerlendirilmesine ve kritik durumlarda kullanıcıya uyarı verilmesine yönelik bir izolasyon test cihazının tasarımı ele alınmıştır. Tasarlanan sistemde yüksek ve düşük gerilim bölgeleri, Flyback dönüştürücü ve optokuplör tabanlı galvanik izolasyon yapısıyla birbirinden ayrılmıştır. Yüksek gerilim tarafındaki durum bilgisi Q3 PC817 optokuplör aracılığıyla elektriksel temas oluşturulmadan düşük gerilimli karar katmanına aktarılmaktadır. İzole edilen sinyal, LM358 karşılaştırıcı ve R13 trimpot ile belirlenen referans seviyesine göre değerlendirilmekte, alarm koşulunda Q4 sürücü üzerinden DS1 LED ve LS1 buzzer etkinleştirilmektedir. PCB tasarımında kullanılan izolasyon yarığı ile yüksek ve düşük gerilim bölgeleri arasındaki fiziksel ayrım da desteklenmiştir. Çalışmada, cihazın kendi galvanik izolasyonu ile yüksek gerilim hattı-şasi arasındaki izolasyon direnci birbirinden ayrı kavramlar olarak değerlendirilmiştir. Elde edilen tasarım, izolasyon bilgisinin güvenli biçimde aktarılması, eşik tabanlı değerlendirilmesi ve görsel-işitsel uyarıya dönüştürülmesini tek bir donanım yapısında birleştirmektedir. Bununla birlikte kesin alarm eşiklerinin ve standart uygunluğunun belirlenmesi için ayrıntılı deneysel doğrulama çalışmalarına ihtiyaç bulunmaktadır.
Bu çalışma, temel hadis kaynaklarında yer alan ve doğrudan Arapları konu edinen rivayetlerin tahriç ve tahlilini konu edinmektedir. İslâm’ın, insanları soy, kabile veya kavim esasına göre değil iman ve amel-i sâlih ölçüsüne göre değerlendirmesine rağmen, kimi hadis kaynaklarında Arapların seçilmişliğine, onları sevmenin imanla ve onlara buğzun nifakla ilişkilendirilmesine, Araplara mahsus şefaate, İslâm’ın bekasının Arapların bekasına bağlanmasına ve Arapçanın faziletine dair pek çok rivayet nakledilmiştir. Bu rivayetler, gerek Emevî-mevâlî gerilimi ve Şuûbiyye tartışmaları gibi tarihî bağlamlarda gerekse günümüzdeki ırkçılık ve milliyetçilik tartışmalarında sıklıkla gündeme gelmiş, zaman zaman istismar edilmiştir. Araştırmada söz konusu rivayetler konularına göre altı başlık altında tasnif edilmiş; her rivayetin önce Arapça metni ve tercümesi verilmiş, ardından temel hadis kaynaklarındaki yeri tespit edilmiş, ayrıca muhakkiklerin ve hadis âlimlerinin bu rivayetlerle ilgili sıhhat değerlendirmelerine yer verilmiştir. Böylece önce bunların tahrici yapılmıştır. Tahlil aşamasında ise rivayetler; şârihlerin ve günümüz âlimlerinin görüşleri ile Kur’ân’ın ve sahih sünnetin temel ilkeleri ışığında içerik yönünden değerlendirilmiştir. Yapılan tahriç neticesinde rivayetlerin sıhhat bakımından aynı seviyede olmadığı, sahih kabul edilenlerin sınırlı sayıda kaldığı, büyük çoğunluğunun ise zayıf, münker, bâtıl veya mevzû olduğu tespit edilmiştir. Tahlil neticesinde ise bu rivayetlerdeki “seçilmişliğin” bir ırk üstünlüğüne değil Hz. Peygamber’in (s.a.v.) Araplar içinden gönderilmiş olmasına ve Kur’an’ın Arapça indirilmesine bağlı bir şerefe işaret ettiği; dolayısıyla bu rivayetlerin İslâm’ın takvâ esaslı üstünlük anlayışıyla birlikte okunması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
Afet yaşayan bireylerde sosyal desteğin nasıl ölçüleceği, psikometri literatüründe çözüm bekleyen bir sorun olarak kalmaktadır. Mevcut araçların büyük çoğunluğu, afet bağlamında işlevsel açıdan kritik olan kaynak (kimden?) ve işlev (nasıl/ne zaman?) boyutlarını birlikte ele almaktan uzak kalmaktadır. Bu çalışma, 2023 Kahramanmaraş depremi mağdurlarını hedef kitle olarak belirleyerek afetlerde algılanan sosyal destek yapısını kaynak ve işlev temelli çok boyutlu bir model üzerinden ölçen yeni bir psikometri aracı geliştirmeyi amaçlamaktadır. Ölçek geliştirme araştırması iki aşamadan oluşmaktadır. Birinci aşamada sistematik literatür taraması, uzman değerlendirmesi (Delphi tekniği), bilişsel görüşmeler ve pilot çalışma aracılığıyla 43 maddelik bir ön havuz oluşturulmuştur. İkinci aşamada, 8 ilde depremden doğrudan etkilenen 607 katılımcıdan yüz yüze, kâğıt-kalem formatında veri toplanmıştır. Elde edilen veriler; keşfedici faktör analizi, keşfedici graf analizi, doğrulayıcı faktör analizi, keşfedici yapısal eşitlik modellemesi, ölçüm değişmezliği, güvenirlik, yapı geçerliği, madde tepki kuramı ve ağ psikometrisi analizleriyle değerlendirilmiştir. Bulgular, beş faktörlü 28 maddelik bir yapıyı tutarlı biçimde desteklemiştir. İç tutarlık ve bileşik güvenirlik kabul edilebilir sınırlar içinde kalmış; yakınsak ve ıraksak yapı geçerliği sağlanmış; madde tepki kuramı analizleri yüksek madde ayırt ediciliğini ortaya koymuş; ağ psikometrisi boyutsal tutarlılığı doğrulamıştır. Ortak yöntem varyansı anlamlı bir alternatif açıklama olarak değerlendirilemeyeceği görülmüştür. Geliştirilen Afetlerde Algılanan Sosyal Destek Ölçeği (AASDÖ-28), kaynak ve işlev boyutlarını eş zamanlı olarak ele alan, güçlü psikometrik özelliklere sahip bir araç olarak afet sonrası psikososyal değerlendirme literatürüne katkı sunmaktadır.
Bu çalışmanın amacı, dünyaca ünlü Bulgar yazar Angel Karaliyçev'in edebi yaratıcılığı üzerinde durup, bunları oluştururken ortaya koyduğu dil ve üslup öğelerini incelemek ve yazarı bu özellikleriyle Türk okurlarına sunmaktır. Bunları yaparken yazarın edebiyat camiasına katılması ve ilk eserlerini vermeye başlaması ile birlikte zaman içerinde diğer edebiyat türlerinde de eserler vermeye başlaması işlenmektedir. Burada yazarın yazmış olduğu hikâyelerini, masallarını ve seyahatnamelerini aynı mercek altında inceleyerek, yazarın değimeyen yazım şekli ve üslubunu göstermek esas amaç olmuştur. Diğer bir ifadeyle Angel Karaliyçev hangi tarzda yazarsa yazsın eserlerinde değişmeyen ortak bir dilin varolduğunu ve bu dili kullanarak nasıl bir lirik ve masalımsı eser ortaya çıkardığını göstermek amaç edinilmiştir. Öne çıkan bir diğer unsur ise Eylülcü edebiyat temasıdır. Burada Eylül Ayaklanması kısaca anlatılmakta ve yazarın edebi eserlerine etkisi araştırılmaktadır. Bununla birlikte dönemin edebiyat dergilerinden de bahsedilmiştir. Bu çalışma esnasında Türkiye ve Bulgaristan'da varolan çeşitli kütüphaneler ile internet ortamına yansıyan Bulgar ve Türk edebiyat eleştirmenlerinin bilimsel makalerinde ve değerlendirmelerden faydalanılmıştır. Tezde, Bulgaristan'da dönemsel olarak değişen politik ve sosyal yaşamın yazarın edebi eserleri üzerine etki edip etmediği ve yazım şeklini değiştirip değiştirmediği araştırılmıştır. Bunu yaparken yazarın çeşitli türdeki eserleri üzerinde durulmuş ve bunlar ayrıntılarıyla incelenmiştir.
Türkiye'de ilk halka arzlar öncesinde aracı kurumlar tarafından fiyat tespit raporu düzenlenmektedir. Fiyat tespit raporlarında halka arz edilen şirket hakkında bilgiler, şirketin faaliyet gösterdiği sektör hakkında bilgiler, şirketin finansalları ve finansal analizi ile şirket değerlemesi yer almaktadır. Fiyat tespit raporları uluslararası değerleme standartlarına uygun şekilde düzenlenmektedir. Düzenlenen fiyat tespit raporları kamusal otorite olan SPK ve BIST tarafından denetlenmekte ve onaylanmaktadır. İlk halka arzlar öncesinde düzenlenen fiyat tespit raporlarının kapsamı ve içeriği sermaye piyasalarının gelişimi, etkinliği ve şeffaflığı bakımından son derece önemlidir. Fiyat tespit raporlarında yer alan bilgi düzeyi şirket ortakları ve aracı kurumlar ile halka arza katılan yatırımcılar arasındaki bilgi asimetrisinin azaltılmasına katkı sağlamaktadır. Finans literatüründe aracı kurum analistlerinin hazırladığı raporların yatırımcılar tarafından dikkate alındığı ve raporların içeriği, yazım tonu, bilgilendiriciliği gibi özellikleri ile yatırımcı davranışı, ilk halka arz sonrası fiyat performansı ve halka arz sonrası pay fiyatı volatilitesi arasında ilişki olduğuna yönelik çalışmalar bulunmaktadır. Araştırma kapsamında 2013 – 2021 yılları arasında ilk kez halka arz edilen şirketler için düzenlenen fiyat tespit raporlarının kapsamı, fiyat tespit raporlarının kapsamı ile ilk halka arz sonrası fiyat performansı ve fiyat tespit raporlarının kapsamı ile halka arz sonrası pay fiyatı volatilitesi arsındaki ilişki regresyon modelleri ile ortaya konulmuştur. Çalışma sonuçları fiyat tespit raporlarında önemli kapsam eksiklikleri bulunduğunu, bu eksikliklerin şirket ortakları ve aracı kurumlar ile yatırımcılar arasında bilgi asimetrisine neden olduğunu göstermektedir. Ayrıca fiyat tespit raporlarında verilen bilgi düzeyi yükseldikçe ilk halka arz sonrasındaki anormal getiri düzeyi ve volatilite azalmaktadır. Elde edilen sonuçlar fiyat tespit raporlarının bilgi düzeyindeki artışın yatırımcıların doğru bilgilendirilmesine, bilgi asimetrisinin azalmasına ve etkin fiyatlamaya katkı sağladığını göstermektedir.
Alzheimer hastalığı hafıza kaybı, bilişsel fonksiyon bozukluğu, günlük aktiviteleri gerçekleştirmede zorluk ve ileri safhalarda temel yaşam fonksiyonlarının kaybına kadar giden progresif ve zorlu nörodejeneratif bir hastalıktır. Hastalığın altında yatan patofizyolojik mekanizmalar nedeniyle ancak semptomlar başladıktan sonra teşhis edilebilen bir hastalık olması, teşhis yöntemlerinin hasta uyuncu açısından pratik olmaması (PET scan, diğer görüntüleme yöntemleri), erken teşhis yöntemlerine ait bir protokol olmayışı ve ülkelerin ekonomisine büyük bir yük bindirmesi açısından da hem hastalar, hem bakım sağlayıcılar, hem de sağlık hizmeti sunan sosyal devletler zorluk yaşamaktadır. Hastalığın patolojisini tamamen geriye döndürüp hastayı iyileştiren bir tedavi seçeneği henüz yoktur. Uzun yıllardır klinikte semptomatik tedaviler uygulanmakta (galantamin, rivastigmin, donepezil, memantin ve donepezil/menatinden oluşan kombinasyon tedavisi), bu semptomatik tedaviler sadece sendromlar üzerinde hafifletici etki göstermektedir. FDA tarafından yakın zamanlarda onaylanan iki molekül de (aducanumab ve lecanemab) hastalığın erken safhalarında kullanılması şartıyla hastalığın seyrini hafifletebilmektedir. Hastalığın temelinde yatan en önemli iki mekanizma amiloid beta kaskatı ve tau patolojisidir. Bu iki protein de agrege olma ve yanlış katlanma potansiyelleri yüksek olan peptit sayılarına ve izoformlara sahiptir. Amiloid beta beyin dokusunda yer alan sinir hücreleri etrafındaki boşluklarda senil plaklar, fosforilasyona uğramış olan tau da sinir hücresi içerisinde nörofibriler yumaklar oluşturmaktadır. Senil plaklar amiloid beta-42'den, nörofibriler yumaklar ise fosforile taudan oluşmaktadır. Bu proteinlerin plazmadan hareketle teşhis edilebilemesi için henüz sağlık otoriteleri tarafından onaylanmış bir tanı yöntemi mevcut değildir. Tezimizin amacı, Alzheimer hastalığında plazmada arttığı düşünülen proteinlerin kontrol ve hasta grubu arasında anlamlı bir fark oluşturup oluşturmadığını ELISA yöntemiyle tespit etmektir. 37 kontrol 24 Alzheimer hastası ile yapılan çalışmamızda Aβ40, Aβ42, BACE-1, t-Tau ve p-Tau konsantrasyonları ölçülmüştür. Ayrıca gönüllülerden ve hastaların vasilerinden alınan onam formları ile birlikte demografik veriler değerlendirilmiştir. Yapılan değerlendirmenin sonucunda, artan eğitim düzeyi ile birlikte Alzheimer riskinin de artmış olduğu; artmış çay tüketiminin Alzheimer riskini azalttığı yönünde bulgular elde edilmiştir. ELISA yöntemi ile plazmada teşhis edilen Aβ40, Aβ42, BACE-1, t-Tau ve p-Tau konsantrasyonlarının ise hasta grubunda genel olarak kontrol grubuna göre artış gösterdiği fakat bu artışın istatistiksel olarak anlamlı bir fark olmadığı bulunmuştur. Literatür tarandığında dünya genelinde yapılan geniş çaplı çalışmalardan da plazmadan hareketle teşhisin önemi anlaşılmakta; ELISA yöntemiyle plazmada Aβ40, Aβ42, BACE-1, t-Tau ve p-Tau proteinlerinin ölçümü ise ülkemizde ilk defa yapılmaktadır. Daha fazla katılımcı ile yapılacak olan çalışmaların, plazmadan hareketle teşhis yönteminin geliştirilmesine katkıda bulunacağı öngörülmektedir.
Sosyal güvenlik hukukunda yabancılık unsuru çalışanın yabancı olmasından ve Türk vatandaşlarının yabancı ülkede bulunması ile işi yabancı ülkede ifa etmesinden kaynaklanmaktadır. Sosyal güvenlik hukukunun temel ilkesi olan mülkilik ilkesi, kişilerin çalışılan ülkenin sosyal güvenlik mevzuatına tabi olmasını gerektirmektedir. Çalışma ilişkisinde yabancılık unsurunun bulunması durumunda da uygulanmaya devam edilen mülkilik ilkesi, uluslararası sözleşmeler ve mevzuatta düzenlenen istisnalar ile birlikte değerlendirildiğinde yabancılık unsuru barındıran çalışma ilişkisinin varlığı halinde gerçek kişilerin sosyal güvenlik haklarının kapsamında farklılıklar oluşmaktadır. Ancak güçlü bir sosyal devletin varlığı için sosyal güvenlik hakkının uygulama alanının yabancı ve vatandaş ayrımı yapılmadan genişletilmesi gereklidir. Çalışma hakkı ve sosyal güvenlik hakkını sadece vatandaşa özgülemek sadece çalışma hayatını değil sosyal hayatı da olumsuz etkileyecektir. Bu noktada sosyal devlet olmanın gereği, yabancı ve vatandaş ayrımı yapılmadan çalışanların sosyal güvenlik haklarını korumaktadır. Çalışmamız kapsamında ülkemizde hizmet akdi kapsamında ve kendi adına ve hesabına bağımsız çalışan yabancılar ile Türkiye sınırları dışında çalışan Türk vatandaşlarının çalışmalarından kaynaklanan sosyal güvenlik haklarına detaylı şekilde değinilecektir.
Bu çalışmada, yarı kapalı seranın havalandırması, ısıtma ve soğutması, sisleme ve gölgeleme gibi sistemler arasındaki ilişkinin belirlenmesi ve gerekli kapasite hesaplarının da yapılması için paket programı geliştirilmiştir. Bu program sayesinde kullanılan pek çok sistemin iç içe çalışması ve öncelik stratejilerinin iyi belirlenmesi, bunlar arasındaki deneysel ilişkilere karar verilebilmesi açısından gerekli mühendislik hesaplamalarının projenin başında yapılmasını sağlanmıştır. Özellikle donanım yapısı ve iklim kontrol altyapısının karmaşıklığı nedeniyle projelendirilmesi ve kapasite hesaplarının yapılması imkanı sağlanmıştır. Amacı üretim verimliliğini artırmak olan bu tip seralarda kullanılacak her ekipmanın kapasite hesabı ve işletme senaryolarının oluşturulması mümkündür. Bununla birlikte sistemleri seçerken enerji tasarrufu sağlanarak ve yatırım gücü indirilerek sera maliyetin düşürülmesi de amaçlanmıştır. Enerji tasarrufu sağlamak amacıyla hem sera içi hem de sera dışı sıcaklık değerleri kontrol edilmiştir. Diğer taraftan bu hesaplamalar seranın kurulacağı bölgeye ve iklim özelliklerine göre değişiklik göstermektedir ve her defasında yeniden hesaplanma kolaylığı sağlanmıştır. Bu tür programlarda sera öncelikle modellenir ve istenilen parametrelere göre değerlendirmeleri yapılır. Simülasyonda yer alacağı hesaplama alanı, sera artı çevresi iyi tanımlanmış olmalıdır. Bu etki alanı, her birine simüle edilmiş değişkenler için bir değer hesaplanan ve bu denklemlerin her birine koruma denklemleri uygulanan kontrol hacimleri olan küçük hücrelere bölünür. Oran denklemleri taşınabilir bir malın transfer oranını tanımlar. Gerekli hesaplama çabası büyük olabilir ve etki alanındaki hesaplama hücrelerinin sayısına ve simüle edilmiş taşıma işlemlerinde her hücrede çözülen değişken sayısına bağlıdır. Bu çalışmanın bir amacı da soğutulmuş havanın AHU yardımıyla nemin düşmesini izlemiştir. Sera içindeki aşırı ısınmış havayı uzaklaştırmak buhar basıncı açığının kontrol edilmesini kolaylaştırıldığını, bu sayede hava sıcaklığında istenmeyen bir artışa neden olmadan evaporatif soğutmayı kullanarak doğru miktarda kuru hava sağlamak üzere pencerelerin oransal bir şekilde kontrolüyle seranın iklimlendirilmesi sağlanmıştır. Tez kapsamında gerçekleştirilecek simülasyon için, sera özellikleri ve çevresi iyi tanımlanarak oluşturulacak etki alanı ve simüle edilecek değişkenler için hesaplanan ve oluşturulan denklemlerin uygulanacak kontrol hacimlerine uygun seçilmiştir. Tez kapsamında gerçekleştirilecek simülasyon için, sera özellikleri ve çevresi iyi tanımlanmış olmalıdır. Bu amaçla oluşturulacak etki alanı, simüle edilecek değişkenler için hesaplanan ve oluşturulan denklemlerin uygulanacak kontrol hacimlerine uygun seçilmesi sağlanmıştır. ANAHTAR KELİMELER: Yarı-kapalı ve kapalı sera, chiller, AHU, soğutma, ısıtma, bilgisayar destekli tasarım
Bu çalışma, Türkiye'de gıda sektöründe taklit ve tağşiş uygulamalarını, mevzuat ve uygulama boyutları açısından derinlemesine analiz etmek, tüketicilerin ve gıda işletmecilerinin bu konuda sahip oldukları bilinç düzeylerini, tutumlarını ve davranışlarını değerlendirmek ve bu bağlamda etkili politika önerileri geliştirmek amacıyla yürütülmüştür. Araştırma kapsamında, taklit ve tağşişe yönelik yasal düzenlemeler ayrıntılı bir şekilde incelenmiş, mevcut durum ve uygulamalar ele alınmış ve Tarım ve Orman Bakanlığı'nın denetim faaliyetleri ile kamuoyu bilgilendirme süreçlerinin etkileri değerlendirilmiştir. Tezin temel materyalini, Ankara ilinde yaşayan tüketiciler ve gıda işletmecileri ile yapılan anketler sonucunda elde edilen veriler oluşturmuştur. Ankara ilini temsil edecek ilçeler gayeli olarak belirlenmiştir. İlçelerin belirlenmesinde örnekleme birimi olarak nüfus yoğunluğu alınmıştır. Nüfusun en yoğun olduğu Ankara'nın ilçelerinden Çankaya ve Keçiören ilçeleri sosyoekonomik farklılıklar gözetilerek gayeli olarak seçilmiştir. Basit Tesadüfi Örnekleme Yöntemi kullanılarak toplam 150 tüketici ile görüşülmüştür. Gıda işletmecileri için, Türkiye'de Tarım ve Orman Bakanlığı'nın kamuoyu duyurularında taklit ve tağşişe en fazla konu olan ürün grupları arasında ilk iki sırada yer alan et ve et ürünleri ile süt ve süt ürünleri sektörlerinde faaliyet gösteren işletmeler arasından oransal bir örneklem seçilmiştir. Bu doğrultuda, Ankara ilindeki süt ve süt ürünleri sektöründe faaliyet gösteren 40, et ve et ürünleri sektöründe ise 30 işletmeci ile yüz yüze görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Araştırma neticesinde elde edilen bulgulara göre, tüketicilerin %76'sı Türkiye'deki gıda işletmelerinin ulusal ve uluslararası mevzuat kurallarına uygun hareket etmediğini düşünmektedir. Ayrıca, tüketicilerin %39,3'ü piyasada satılan gıdaların yeterli düzeyde resmi otoriteler tarafından kontrol edilmediğini, %55,4'ü ise taklit ve tağşiş yapanlara uygulanan cezaların yetersiz olduğunu ifade etmiştir. Buna ek olarak, tüketicilerin %70,0'ı, 7255 sayılı Kanun kapsamında taklit ve tağşiş yaptığı tespit edilen gıda işletmecilerinin beş yıldan on yıla kadar gıda sektörü faaliyetinden men edilme cezasının, gıda maddelerinde yapılan hilelerin önlenmesinde önemli bir etkisi olacağına inanmaktadır. Gıda işletmecilerinin %45,7'si denetimlerden kısmen memnun olduklarını belirtmiş, %64,3'ü ise işletmelerinde meydana gelen olumsuzlukların Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından kamuoyuna duyurulmasını doğru bulmamaktadır. Ayrıca, gıda işletmecilerinin %47,1'i, uygulamakla yükümlü oldukları 7255 sayılı Kanun'dan haberdar olmadıklarını ifade etmişlerdir. Bunun yanı sıra, işletmecilerin %54,3'ü, bu Kanun'un bir yeniliği olarak taklit ve tağşiş yapan firmalara yıllık gayri safi gelirlerinin %1'i kadar ceza verilmesini doğru bulduklarını dile getirmiştir. Araştırma neticesinde ortaya çıkan önemli bir sonuç da, gıdalarda taklit ve tağşiş konusundaki yasal zorunluluklar hakkında gıda işletmecilerinin bilgi eksikliğinin olmasıdır. Bu eksikliğin temel nedeni, ilgili kurumların gerekli çalışmaları yapmamasıdır.
Tesis yönetimi, başlangıçta güvenlik ve temizlik hizmetlerine odaklanarak ortaya çıkmış, zamanla uzmanlık alanlarını genişleterek yüksek performans sergileme amacına yönelmiştir. Bu gelişim, insan ihtiyaçları ve tesislerin kullanım amaçlarına göre şekillenmiştir. Konutlar, kamu kurumları, alışveriş merkezleri, hava limanları, hastaneler, oteller ve fabrikalar gibi yapıların işlevlerindeki değişimle birlikte tesis yönetimi kapsamı karmaşıklaşmış ve genişlemiştir. Bu durum, tesis yönetiminde değişim gerekliliğini ortaya çıkarmıştır. Kuruluşlar, maliyetleri azaltarak verimlilik ve performanslarını artırmayı hedeflerken, bilgi teknolojilerinden faydalanarak bu çabalarını desteklemiştir. Bilgi teknolojileri, başlangıçta maliyet azaltma ve performans artırma amacıyla kullanılırken, zamanla enerji tüketiminin kontrolü, kaynak kullanımının sistematik hale getirilmesi ve arıza durumlarında hızlı müdahale gibi alanlarda da etkili olmuştur. Bu araştırmada, Türkiye'de faaliyet gösteren Türkiye Tesis Yönetimi Derneği (TRFMA) ve Entegre Tesis Yönetim Derneği (ETYD) üyesi olan tesis yönetimi firmaları örneklem grubu olarak belirlenmiştir. Seçilen örneklem grubu ile yapılan saha çalışması sonucunda bilgi teknolojileri ve uygulamalarının tesis yönetimindeki önemi, sağladığı avantajlar, Türkiye'de kullanılan bilgi teknolojileri, bu teknolojilerin etkinliği ve kullanım sırasında karşılaşılan sorunlar değerlendirilmiştir. Bilgi teknolojileri tesis yönetiminde önemli bir avantaj sunmakta, ancak bu avantajlardan her işletmenin eşit ölçüde yararlanamadığı anlaşılmaktadır. Firmaların bilgi teknolojilerini daha etkin bir şekilde kullanabilmeleri için, eğitim ve destek mekanizmalarının güçlendirilmesi, sektördeki en iyi uygulamaların paylaşılması ve yenilikçi çözümlerin benimsenmesi önem kazanmaktadır. Tesis yönetim firmalarının dijital dönüşüm süreçlerini hızlandırmaları, rekabet avantajı elde etmelerini sağlayabilmektedir. Bu bağlamda, bilgi teknolojilerinin tesis yönetimi süreçlerine entegrasyonu, sadece operasyonel verimlilik değil, aynı zamanda çevresel sürdürülebilirlik ve maliyet tasarrufu gibi önemli hedeflere ulaşılmasına da katkıda bulunacaktır. Bu bağlamda, tesis yönetiminde bilgi teknolojileri kullanımı, stratejik bir zorunluluk haline gelmektedir.
Bu çalışmada, Platon'dan başlayan süreçte geleneksel dil felsefesinin temel sorunları ile yirminci yüzyılda 'dilsel dönüş' kavramı ile betimlenen ve bu dönemde yeni bir dil felsefesi anlayışı ile çığır Ludwig Wittgenstein'ın erken dönem çalışması Tractatus Logico-Philosophicus ile geç dönem çalışması olan Felsefi Soruşturmalar çerçevesinde ortaya konulan sorunlar tartışılmaktadır. Bu yeni dönemin belirleyici özelliği, dilde anlamdan şüphe etme ve geleneksel ideal dil arayışını formüle etme olarak belirlenebilir. Wittgenstein, erken dönemde, dilin mantıksal yapısının (doğru ya da yanlış) anlamın sınırlarını olduğunu ileri sürer. Şimdiye kadar, felsefe, dilin sınırlarını aşarak, gerçek olmayan metafizik sorunlar üretmiştir. Ancak, Wittgenstein, hakkında konuşulabilir olan ile konuşulamaz olan ayrımını yaparken, hakkında konuşulamaz olanın, doğabilimi önermesi olmamasından başka bir gerekçe göstermez. Felsefenin büyük bir kısmı söylenemeyeni söyleme girişimlerini içerir: "Söyleyebileceğimiz her şey açıkça söylenebilir." Bunun ötesinde hiçbir şey -din, ahlak, estetik, mistik- tartışılamaz. Metafizik ifadeler anlamsızdır. Doğru ya da yanlış olabilen, bu açılardan anlamlılık taşıyan sadece doğabilimi önermeleridir. Geç dönemde ise 'dil oyunları' kavramı ile Wittgenstein'ın hem geleneksel dil felsefesinin dilin temsil edici bir araç oluşundan, hem de erken dönem felsefesinin temel noktalarından olan 'ideal dil' anlayışından uzaklaşır. Bu dönemde dilin, kullanım amacına göre anlamını kazandığı şeklinde ifade edilebilecek gündelik dil anlayışına döner. Çalışmamızda, Wittgenstein'ın erken dönem felsefesinde ortaya koyduğu dil ile ilişkileri açısından, doğabilim, felsefe, metafizik ve mistik olana ilişkin ayrım ve tanımlamaları ikinci dönemde ise 'dil oyunları,' 'gramer,' 'özel dil' gibi ortaya koyduğu kavramlar tartışılmıştır. 249 Wittgenstein, her iki dönemde de, esas olarak 'dilin mantığı' ile uğraşmıştır. Her iki dönem felsefesini de anlaşılır kılacak şekilde Wittgenstein, felsefe yapmanın ilk koşulunun, gramerden şüphe etmek olduğunu söyler. Her iki dönemde de felsefi dilden şüphe duymuş ve farklı iki çözüm getirmiştir. İlk dönemde, Frege ve Russell etkileri ile gündelik dile alternatif bir ideal dil anlayışı geliştirmeye çalışarak, aynı zamanda, doğabilimine ilişkin önermeler ile metafizik önermeler arasında, dile ya da düşüncelerin dile getirilişine sınırlama getirmek istemiştir. Böylelikle, üzerinde konuşulabilecek olan ile konuşulamayacak olanı ayırarak, felsefenin sorunlarını çözdüğünü ileri sürmüşür. Ancak, ortaya koyduğu bu yaklaşımın kendisi, kendi ifadesi ile üzerine konuşulamaz olan konusunda konuşmak olduğu için çelişki içermektedir. Bunun yanında, bu yaklaşım, metafizik önermeleri mümkün kılan, dilin ve düşünmenin yapısına ilişkin bir açıklama içermemektedir. Yani, aslında, felsefede, doğabilimi önermelerini de içine alan, metafizik önermeleri de içine alan felsefi dile yönelik kuşatıcı bir sistem geliştirememektedir. İkinci dönemde ise ilk dönemi reddediyor görünmekle birlikte, aslında onu da içine alacak bir sistem ileri sürmektedir. Çünkü ideal sembolik bir dil, dilde doğru anlamlılığın tek kaynağı değil, kendi içinde anlamlılık üreten bir dil oyunu olarak görülebilir. Bu açıdan, Wittgenstein'ın ikinci dönemi, ilk dönemi reddeden değil onu da içine alan bir özelliğe sahiptir. Ancak, yine, ikinci dönem dil anlayışı, dilde anlamlılığı, dili oyunları ile açıkladığı için, dil oyunlarının nasıl ortaya çıktığı, dil oyunlarının aralarındaki ilişkilerin neler olduğu ve nihayetinde, tüm dilin neliğini açıklamakta, yani, esas olarak, dil, düşünme, düşünce, anlam, gerçeklik ilişkilerini açıklamakta yetersiz kalmaktadır.
İklim değişikliğinin gezegenimiz üzerinde yarattığı etkiler nedeniyle bazı alanlar kullanılamaz hale dönüşürken Arktika gibi ender yerlerin önemi ise artmaktadır. Önceki yüzyıllarda tamamına yakını buzullarla kaplı olduğu için "bölge" olarak kabul edilip edilemeyeceği bile tartışma konusu olan Arktika Bölgesi sahip yeraltı kaynakları ve deniz yolları potansiyeli ile günümüzün odak noktalarından birisi haline dönüşmektedir. Bu sebeple Arktika'nın en büyük coğrafi alana sahip ülkesi Rusya Federasyonu'nun bölge ile ilgili uygulayacağı dış politikalar ayrı bir öneme sahiptir. Tez çalışmasında ilk olarak Arktika'nın bölge olarak kabul edilme süreci ve uluslararası ilişkiler alanında artan öneminin bölgede yer alan devletlerde küresel, ortak ve ulusal çıkarları etkilediğinden yola çıkılmıştır. Bölgenin sahip olduğu yeraltı kaynakları ve geleneksel deniz yollarının en önemli alternatifleri olarak kabul edilen Kuzey Deniz Rotası ve diğer rotalar detaylı şekilde incelenmiştir. İkinci adımda Rusya'nın bölge ile ilgili politikaları ekonomik ve askeri güvenlik başlıkları altında detaylı şekilde ele alınmıştır. Bölgede yer alan diğer devletlerin aksine Rus kimliği ve tarihinde kuzeyin öneminin iklim değişikliği ile başlamadığı knzelikler dönemine kadar uzandığı tarihsel verilere dayandırılarak açıklanmıştır. 21. yüzyılla birlikte Rus dış politikasında birincil öneme sahip konular arasına dahil olan Arktika'nın Rusya için tarihinin her döneminde ulusal çıkar kapsamında görüldüğü ve bölgeden en fazla faydayı sağlamak için ortak ve küresel çıkarı desteklediği sonucuna varılmıştır. Bu bağlamda revizyonist değil tarihsel temellere dayanan statükocu dış politikayı takip ettiği çalışmada açıklanmıştır.
ÖZET Daimi Birinci Molar Dişlerin Kontrollü Çekim Sonuçlarının Sefalometrik Analiz ile Değerlendirilmesi Bu retrospektif çalışmanın amacı, farklı nedenlerle çekim endikasyonu konularak daimi birinci büyük azı dişi tek veya çift taraflı çekilmiş çocuklarda, 20 aylık bir süre zarfında; SNA, SNB, ANB, SNGoGn, Max1-NA, Mand1-NB, IMPA ve Keserler Arası Açı gibi sefalometrik parametrelerle birlikte Overjet ve Overbite ölçümlerindeki değişikliklerin, çekim boşluğunun boyutsal değişimi, komşu dişlerin hareketleri ve dental orta hattın konumundaki değişikliklerin klinik ve radyolojik olarak değerlendirilmesidir. Çalışmaya, klinik ve radyografik verilerine dayanarak tek taraflı veya çift taraflı alt ve üst en az bir adet daimi birinci büyük azı dişi çekilmiş olan, çekim sırasında ikinci büyük azı dişi Nolla sınıflamasına göre 7. evrede bulunan ve tüm daimi üçüncü büyük azı dişlerinin jerminin radyografik olarak görüldüğü dental molar oklüzyonu ve yüz profili normal olan dahil edilmiştir. Çekim yapılan olgular, ortalama 20. ayda kontrol için çağırılmış ve klinik değerlendirmeler gerçekleştirilmiştir. Bunun yanı sıra, panoramik ve sefalometrik radyografiler üzerinden radyolojik incelemeler yapılmıştır. Sefalometrik filmlerden elde edilen ölçümler Dolphin Software kullanılarak analiz edilmiştir. 20 aylık takip süresi sonunda, sefalometrik filmler üzerinde gerçekleştirilen açı ölçümleri ile Overjet ve Overbite değerlerinin başlangıç durumlarına göre değişimleri karşılaştırılmıştır. Panoramik radyografi üzerinden çekim boşluğunun kapanma miktarı ve orta hat sapmaları incelenmiştir. Çekim boşluğunun kapanma miktarı hesaplanırken ikinci daimi büyük azı dişinin en mesial noktası ile ikinci daimi küçük azı dişinin en distal noktası arasındaki mesafeler ölçülmüştür. Orta hat sapması için Levandovski yöntemine göre maksiller orta hat referans alınarak, dental orta hat sapmaları değerlendirilmiştir. Ayrıca, ağız içi görseller kullanılarak, daimi ikinci büyük azı dişlerinde linguale veya palatinale devrilme olup olmadığı incelenmiş, ikinci büyük azı ve küçük azı dişlerinde görülen rotasyonlar ark şekline göre değerlendirilmiştir. Çekim boşluklarının boyutsal ölçümleri ve komşu dişlere ait açısal ölçümler ise AutoCAD® programı kullanılarak panoramik radyografiler üzerinden gerçekleştirilmiştir. Her çenede çekim boşluğunun başlangıca kıyasla boyutsal değişimi, komşu dişlerin rotasyonları ve dental orta hat sapmaları analiz edilmiş, alt ve üst çeneler arasındaki farklılıklar detaylı şekilde değerlendirilmiştir. Bununla birlikte, çekimlerin tek ya da çift taraflı olmasının komşu dişlerde bir etkisi olup olmadığı da araştırılmıştır. Tüm verilerin istatistiksel analizi yapılmış ve anlamlılık düzeyi p<0.05 olarak kabul edilmiştir. Takip süresi boyunca SNA açısında anlamlı bir artış, SNGoGn açısında ise anlamlı bir azalma tespit edilmiştir (p<0.05). Bunun yanı sıra, Overbite ve Overjet değerlerinde de istatistiksel olarak anlamlı bir artış gözlemlenmiştir (p<0.05). Çalışma, ayrıca çekim boşluklarının tüm çenelerde başlangıç verilerine kıyasla boyutsal olarak anlamlı değişimler gösterdiğini ortaya koymuştur (p<0.05). Elde edilen bulgular, alt ve üst çenelerde gerçekleştirilen çekimlerin farklı sonuçlar doğurduğunu göstermiştir. Üst çenede yapılan çekimler spontan boşluk kapanması açısından daha başarılı bulunmuştur. Takip süreci sonunda, üst çenede spontan kapanma başarı oranı %58,3 olarak saptanırken, alt çenede bu oran %31,25 olarak belirlenmiştir. Bu durum, alt çenede yapılan çekimlerin daha uzun süreli ve özenli bir takip gerektirdiğini vurgulamaktadır. Çalışmanın sonuçları, daimi birinci molar diş çekimi yapılan hastalarda dik yön açılarında bir azalma ile Overbite ve Overjet değerlerinde artış gözlemlendiğini ortaya koymaktadır. Özellikle halihazırda derin kapanış (deepbite) sorunu yaşayan hastalarda, daimi birinci molar dişi çekimlerinin yalnızca zorunlu durumlarda gerçekleştirilmesi gerektiği önerilmektedir. Tek ya da çift taraflı gerçekleştirilen çekimlerin, komşu dişlerin rotasyonu veya linguale/palatinale devrilmeleri üzerinde anlamlı bir etkisinin olmadığı tespit edilmiştir. Ancak, çekim bölgesine komşu dişlerin büyük bir çoğunluğunda rotasyon ve ikinci molar dişlerde linguale devrilme eğilimi gözlemlenmiştir. Bu bulgular, hekimin takip sürecini özenle planlaması ve gerektiğinde hızlı müdahalede bulunabilecek şekilde hazır olması gerektiğini vurgulamaktadır. Sonuç olarak, daimi birinci molar dişi çekimi sonrası ortodontik tedavi ihtiyacının ortaya çıkabileceği değerlendirilmiştir. Bu tür çekim kararlarının multidisipliner bir yaklaşımla planlanması büyük önem taşımaktadır. Anahtar Sözcükler: azı dişi, diş çekimi, sefalometrik analiz
Büyük azı keser hipomineralizasyonu (BAKH) olgusuyla beraber seyreden en önemli klinik problemlerden birisi, dişin artmış organik içeriği sonucunda diş sert dokusu ile rezin materyal arasında görülen bağlanma problemidir. Bu tez çalışmasında, diş yüzeylerinde deproteinizan etkinliği kanıtlanan sodyum hipokloritin (NaOCl) ve bu solüsyona alternatif olabilecek hipokloröz asit solüsyonunun (HOCl) farklı konsantrasyonlarda ve sürelerde uygulanmasının rezin esaslı restoratif materyallere olan bağlanma dayanımının değerlendirilmesi amaçlanmıştır. İn-vitro koşullar altında yapılan bu çalışmada etik kurul onayı alındıktan sonra çekilmiş orta şiddetli BAKH bulgusuna sahip 128 büyük azı diş yüzeyi randomize bir şekilde 8 farklı deproteinizasyon protokol grubuna [a: %1 NaOCl, 15 sn (n=16), b: %1 NaOCl, 30 sn (n=16), c: %6 NaOCl, 15 sn (n=16), d: %6 NaOCl, 30 sn (n=16), e: 50 ppm HOCl, 15sn (n=16), f: 50 ppm HOCl 30 sn (n=16), g: 100 ppm HOCl, 15sn (n=16) ve h: 100 ppm HOCl, 30 sn (n=16)] ayrılmıştır. Sonrasında, hassas kesit cihazı kullanılarak diş yüzeylerinin okluzal 1/3'lük kısmı kesilip standardizasyon sağlanmıştır. Ardından diş yüzeylerine sırasıyla her grubun kendi deproteinizan protokolü uygulandıktan sonra, 20 saniye süre ile %37'lik fosforik asit, 20 saniye universal bond ve en son standardizasyonu sağlamak amacıyla hazırlanan 2x2 mm silindirik, şeffaf bloklar içine kompozit materyal uygulanıp restorasyonları tamamlanmış ve örnekler makaslama cihazında analiz edilmiştir. Diş yüzeylerine örneklerde kopma meydana gelene kadar 0.5 mm/dk çapraz hız ile kuvvet uygulanmış ve bu değerler cihazın kendi bilgisayarı ile Newton ve Megapaskal (MPa) cinsinden kaydedilmiştir. Verilerin analizinde, bağımsız iki grubun karşılaştırılmasında t testi (student t testi), ikiden fazla grubun karşılaştırılmasında tek yönlü varyans analizi kullanılmıştır. Tek yönlü varyans analizi sonucunda en az bir grubun farklı olduğu sonucuna ulaşılırsa çoklu karşılaştırma testlerinden Bonferroni testi kullanılarak hangi grupların farklı olduğu belirlenmeye çalışılmış ve p≤0.05 istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir. Çalışma sonuçlarına göre, grupların kendi içerisindeki bağlanma dayanımlarının değerlendirildiği verilerde sadece 50 ppm HOCl grubunun 15 ve 30 saniyelik grubunda istatistiksel olarak anlamlı fark bulunurken (p=0.033), grupların birbirleri arasındaki bağlanma dayanımlarının karşılaştırmalı olarak değerlendirilmesinde ise sadece 30 saniyelik grup içinde istatistiksel olarak anlamlı farklar bulunmuştur (p=0.002). Yapılan Post-Hoc analizinin sonucunda, 30 saniyelik grupta 50 ppm HOCl uygulamasının rezin materyale bağlanma dayanımı, diğer deproteinizan ajanlara göre (%1 NaOCl, %6 NaOCl ve 100 ppm HOCl) anlamlı düzeyde düşük bulunmuştur. Bu çalışmanın sunduğu sonuçlara göre, deproteinizan etkinliği birçok çalışmada kanıtlanan ve altın standart kabul edilen NaOCl'nin etkinliğine benzer verileri ile HOCl solüsyonu da başarılı sonuçlar göstermiştir. Elde edilen bu veriler, HOCl solüsyonunun; NaOCl'nin yüksek alkali özelliğinden dolayı oral mukozayı tahriş edebilmesi, sitotoksik özellikleri ve çocuk hasta popülasyonunda tadının ve kokusunun tolere edilebilmesinin zor olmasından kaynaklı deproteinizasyon amacıyla BAKH'lı dişlerde alternatif olarak kullanılabileceği yönünde umut vadetmektedir. Ancak, bu çalışmanın sonuçlarının doğrulanması adına başarılı bulunan solüsyonun kullanıldığı ileri randomize klinik çalışmalara ihtiyaç olduğu düşüncesindeyiz.
Bu çalışmada Türklük bilimi araştırmacısı Ōkubo Kōji'nin Türk dili ve Türkçe üzerine görüşlerinin, diğer eserlerinde kullandığı Türkçe kavramların algısı ile bu algısını yansıtma biçiminin ortaya konması amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda Ōkubo Kōji'nin Türk dili, Türkçe ve Türkiye Türkçesi üzerine yazıları tezin araştırma örneklemini oluşturmuştur. Çözümleme sonucunda, Ōkubo Kōji'nin Türk dillerinin sondan eklemeli dil ve ünlü uyumu olarak iki temel özelliğine dikkat çektiği, ayrıca Türk dilinin tarihî gelişiminde sağlam yapısı ve matematik gibi kurallı olması sebebiyle büyük değişimlere uğramadığı şeklinde düşüncesini vurguladığı tespit edilmiştir. Aralarında çok fark bulunmadığını belirttiği Türk dili lehçeleri üzerine yaptığı değerlendirmelerinde Kazan- Tatar Türkçesini önemli bir kültür ve yazı dili, Kaşgar Türkçesini klasik tarzdaki biçimini en iyi koruyabilmiş en doğudaki lehçe, Türkiye Türkçesini ise en gelişmiş Batı lehçesi olarak değerlendirdiği görülmüştür. Tezde ayrıca, Türkiye'deki dil politikalarını takip ettiği, incelediği, bunlar hakkında görüşler oluşturduğu ve yaptığı yayınlarla bu konuları Japonya'ya ulaştırmış olduğu tespit edilmiştir. Türkiye Türkçesinde yapılan harf devrimi ve dil devrimini, Türkçenin yapısal ihtiyaçlarını karşılayan bir ihtiyaç olarak, Güneş-Dil Teorisi'ni milliyetçi bir projeye dayalı ideolojik bir girişim olarak değerlendirmiştir. Ōkubo'nun ayrıca Türkleri tanımak ve kendi halkına anlatmak amacıyla Türk kültürüne dil üzerinden yaklaştığı sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak, geniş bir coğrafyada yaşayan Türk halklarını tanımak ve kendi halkına aktarmak için çalışmalar yapmış olan Ōkubo Kōji'nin İslam tarih ve medeniyeti araştırmacısı olmasının yanında Türklük bilimi araştırmacısı olarak da çok sayıda eser verdiği görülmüştür.
İklim değişikliği giderek artarak iklim krizine dönüşmüş ve yerküreyi tehdit eder hale gelmiştir. İklim krizi canlı ve cansız tüm varlıkları ve ekosistemi olumsuz olarak etkilemektedir. Uluslararası toplum Birleşmiş Milletler (BM) çerçvesinde oluşturulan küresel iklim rejimi çerçevesinde yaklaşık otuz senedir iklim değişikliği ile mücadele etmektedir. İklim değişikliğinin yıkıcı sonuçları ve içinde bulunduğumuz süreç sürdürülemez bir iklim krizi olarak tanımlanmıştır. İklim değişikliği kapsamında teknik çalışmaların yanında hakkaniyet, adalet ve etik konularının da dikkate alınması gereklidir.Doktora tez çalışmasında felsefenin eleştirel yöntemi kullanılmış ve bulgular üç bölüm halinde sunulmuştur. İlk bölümde küresel iklim krizi ve çevre etiği kavramsal çerçeve olarak belirlenmiştir. İkinci bölümde Birleşmiş Milletler 'in (BM) küresel iklim krizi sorununa yönelik faaliyetleri konusu araştırılmıştır. Üçüncü bölümde ise Birleşmiş Milletler (BM) kapsamında iklim değişikliği ile mücadele konusunda gerçekleştirilen BMİDÇS, Kyoto Protokolü ve Paris İklim Anlaşması incelenerek çevre etiği kavramının ne derece geçerli olduğu irdelenmeye çalışılmıştır. Sonuç kısmında ise hipotez vearaştırma soruları kapsamında önermelerin geçerliliği anlaşılmaya çalışılmıştır. Çalışma kapsamında iklim değişikliği ile küresel mücadele konusunda yapılan faaliyetlerin ve sözleşmelerin çevre etiği açısından etkin ve yeterli olmaktan uzak olduğu belirlenmiştir.
Sosyal medya, tüketicilerin alışkanlıklarını derinden etkileyen bir güç haline gelirken, Instagram ise bu alanda en popüler platformlardan biri olarak öne çıkmıştır. Bu araştırma, Instagram reklamlarının, özellikle yenilikçi ürünlerin pazarlanması sürecinde, tüketici davranışları üzerindeki etkisini incelemeyi amaçlamıştır. Türkiye'de yaşayan 500 Instagram kullanıcısıyla gerçekleştirilen anket çalışması sonucunda elde edilen veriler, nicel araştırma yöntemleri kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırma bulguları, yenilikçi tüketicilerin sosyal, işlevsel, hedonik ve bilişsel yenilikçilik özelliklerine dayalı olarak yenilik odaklı ürünlere olan ilgisinin doğrudan satın alma niyetini etkilediğini ortaya koymaktadır. Ayrıca, Instagram reklamlarının ilgi, içerik, motivasyon, güvenilirlik ve inanç boyutları, yenilikçi tüketicilerin satın alma niyetini güçlendirmektedir. Bu durum, Instagram'ın markalar için etkili bir pazarlama aracı olduğunu ortaya koymaktadır. Sonuç olarak, bu araştırma, Instagram reklamlarının tüketici davranışları üzerindeki önemli etkisini ortaya koymakta ve markaların bu bulguları dikkate alarak Instagram'ı pazarlama stratejilerinin merkezine yerleştirmeleri gerektiğini göstermektedir. Markalar, Instagram'da hedef kitlelerine ulaşmak için kişiselleştirilmiş reklamlar, etkileşimli içerikler ve influencer iş birlikleri gibi stratejileri kullanarak daha etkili sonuçlar elde edebilirler. Ayrıca, sürekli değişen sosyal medya trendlerini takip etmek ve reklam kampanyalarını bu trendlere göre güncellemek, markaların rekabet avantajı elde etmesini sağlayacaktır. Anahtar Kelimeler: Instagram reklamları, tüketici davranışları, satın alma niyeti, yenilikçi ürünler, sosyal medya pazarlaması.