Ara malı ithalatının cari açık ve işsizlik üzerinden değerlendirilmesi: Türkiye örneği

Çalışmanın amacı Türkiye için seçilen dönemde ara malı ithalatı oranı, cari açık oranı ve işsizlik oranı arasında iktisadi bir nedensellik ilişkisi olup olmadığının Toda Yamamoto Nedensellik Testi ile araştırılmasıdır. Literatürde cari açık oranı ve işsizlik oranı arasındaki ilişkiyi inceleyen çalışmalar, genellikle ekonomik büyüme ile işsizlik oranı arasındaki ilişkiye ve işsizlik oranı ile enflasyon, dışa açıklık gibi değişkenler arasındaki ilişkiye yoğunlaşmaktadır. Ancak bu çalışmada ele alındığı gibi ara malı ithalatı oranı ile cari açık oranı ve işsizlik oranı arasındaki nedensellik ilişkisini inceleyen bir çalışma tespit edilememiştir. Bu bağlamda, bu çalışma ile literatürdeki bu boşluk doldurulmaya çalışılmaktadır. Çalışmada Türkiye Ekonomisine ait 1988-2021 arası dönemi kapsayan ara malı ithalatı oranı, cari açık oranı ve işsizlik oranı arasında iktisadi bir nedenselliğin olup olmadığı Toda-Yamamoto Nedensellik testi kapsamında araştırılmıştır. Bu amaçla önce değişkenlerin durağanlığı ADF testi ile belirlenmiş ve maksimum bütünleşme derecesi tespit edilmiştir. Ardından uygun gecikme uzunluğunun belirlenebilmesi için değişkenler VAR gecikme uzunluğu analizine dahil edilmiştir. Cari açık oranı ile işsizlik oranı arasındaki Toda-Yamamoto Nedensellik testi sonucuna göre cari açık oranı ile işsizlik oranı arasında bir nedensellik ilişkisine ulaşılamamış olup, işsizlik oranı ile ara malı ithalatı oranı arasındaki Toda-Yamamoto Nedensellik testi sonucuna göre ise değişkenler arasında %10 anlamlılık düzeyinde tek yönlü bir nedensellik ilişkisine ulaşılmıştır. Buna göre, işsizlik oranı ara malı ithalatı oranının nedeni değilken, ara malı ithalatı oranı neden işsizlik oranı ise sonuçtur. Anahtar Kelimeler: Ara Malı İthalatı, Cari Açık, İşsizlik Oranı, Küreselleşme, Toda-Yamamoto Nedensellik Testi