Bankacılık sektöründe risk odaklı müfettiş atama problemi: Matematiksel model önerisi

Günümüzde şube denetimlerinin sistematik ve yetkin kişilerce yapılmasının gerekliliği büyük bir dikkat noktası haline gelmiştir. Özelikle riskli şubelere ekstra önem gösterilmesi hususu en kritik konulardan biridir; sistematik bir teknik olmadığı durumda bankaların karşılaşabileceği büyük kayıpların yanı sıra repütasyonlarındaki bozulmaları düzeltebilmeleri çok uzun yıllar almakla birlikte büyük mali kayıplar doğurabilmektedir. Bu çalışmada X Bankası'nda halihazırda manuel olarak yürütülmekte olan müfettişleri şubelere atama sürecini iyileştirmeye yönelik risk odaklı iç denetim anlayışı çerçevesinde bir matematiksel model geliştirilmiştir. Çalışmanın temel amacı, farklı deneyim düzeylerine sahip müfettişlerin çeşitli risk profillerine sahip şubelere atanmasında denetim etkinliğini arttırmak, kaynak kullanımını eniyilemek ve müfettişler arasındaki adil iş yükü dağılımını gözetmektir. Model, IBM ILOG CPLEX ortamında çözülmüş ve 2026-2030 yıllarına ait 5 yıllık atama takvimleri oluşturulmuştur aynı zamanda farklı senaryolar altında yapılan duyarlılık analizleri ile sonuçların kararlılığı değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgular, risk odaklı denetim planlamasında optimizasyon temelli yaklaşımların uygulanabilir olduğunu ve denetim kaynaklarının daha etkin bir şekilde yönetilmesine katkı sağladığını ortaya koymaktadır.