Contract management in humanitarian supply chains

Son dönemde yaşanan afetlerin sıklığında gözlemlenen artış neticesinde organizasyonlar ve enstitüler tarafından afet durumunda ürün sağlayabilmek adına çalışmalar yapılmaktadır. Buna rağmen doğal afet durumlarına yönelik tedarik zinciri uygulaması, gelişmişlik olarak ticari tedarik zincirinin yaklaşık yirmi yıl gerisindedir. Tedarik zincirinin geliştirilmesi ve optimize edilmesi kapsamında geliştirilen modeller literatürde bulunmaktadır. Fakat kontrat yönetiminde çalışma sayısı ve kapsamı açısından literatürde açık alanlar bulunmaktadır. Çalışmanın özgün modeli olan geri ödeme kontrat modeli literatürde ilk kez uygulanmıştır. Model oluşturulurken aniden gerçekleşen doğal afet durumu göz önünde bulundurulmuş ve parametreler buna göre belirlenmiştir. Kapsam olarak ticari tedarikçi ve kar amacı gütmeyen kuruluş arasındaki ticari ilişki incelenmiştir. Model tek tedarikçi ve tek kar amacı gütmeyen kuruluş arasındaki ticari ilşkiyi incelemktedir. İki farklı kontrat modeli (opsiyon kontratı ve geri ödeme kontratı) uygulaması yapılarak koordinasyon sağlanıp sağlanamadığı gözlemlenmiştir. Stokastik model afet sonrası etkilenen nüfusa sağlanan miadsız ürünler üzerine oluşturulmuş ve baz olarak gazeteci çocuk modeli kullanılmıştır. Afet öncesi ve sonrası getirinin farklı olacağı ve kurban sayısında azalma gözlemlenebileceği göz önünde bulundurularak afet öncesi ve sonrası gelir iki farklı parametre olarak kullanılmıştır. Koordine olmayan ilk duruma göre karşılaştırılmaları yapılarak kazan-kazan sağlanıp sağlanamadığı ve kazan kazan durumunun hangi şartlar altında var olacağı değerlendirilmiştir. Numerik değerlendirmeler yapılırken "emdat.com" sitesinden gerçek datalar alınarak parametrelerin ve değişkenlerin dağılımına bakılmış ve buna göre data üretilerek model üzerinde uygulaması yapılmıştır. ANOVA testi kullanılarak, uygulanan kontratlar sonucunda tarafların aldıkları kar düzeyinde önemli derecede bir farklılık olup olmadığı araştırılmış ve hangi kontratta ortaklaşa karar alınabileceği gözlemlenmiştir. Kar amacı gütmeyen yardım kuruluşları açısından opsiyon ve geri ödeme kontratı arasında önemli derecede bir farklılık olmadığı ispatlanmış ve gözlemlenmiştir. Fakat tedarikçi açısından değerlendirmede opsiyon kontratının ortalama kar açısından geri ödeme kontratına göre daha yüksek değerler verdiği saptanmıştır. Bu durumda, her iki tarafın da opsiyon kontratında anlaşma ihtimali daha yüksek görünmektedir.