Covid-19 pandemi süreci ile konut sektörü ilişkisi: Türkiye örneği

COVİD-19 Çin'in Hubei eyaletinin Wuhan kentinde ortaya çıkan küresel bir salgın krizidir. Virüs kısa zamanda yaydığı etkiyle birlikte bir kıtadan diğerine hızla yayılmış ve WHO tarafından pandemi ilan edilmesine neden olmuştur. COVİD-19 insanoğlunu günlük yaşamının dışına çıkarırken tüm alanlar üzerinde olumsuz bir etki yaratmıştır. Günümüz küresel dünyasında artık tüm ülkeler birbirine bir zincir ile bağlılık göstermektedir. Söz konusu salgının etkisiyle ekonomik, siyasal, politik, sosyal ve kültürel alanlarda yaşanan aksamalar üretim ve tedarik zincirinin yavaşlamasına neden olmuştur. İnsanlık yeryüzünde yaşamaya başladığından beri barınma gereksinimi duymuştur. Dolayısıyla ilk zamanlarda doğa içerisinde yer alan yerleri kullanırken daha sonra ise barınma yerlerini kendileri inşa etmeye başlamışlardır. Konut, kişilerin fiziksel olarak barınma gereksinimini karşılayan ve kendilerini rahat ve güvende hissettikleri olgudur. Konut, tarih boyunca insanların değişim aracı, yatırım aracı ve olağanüstü durumlar da iktisadi açıdan varlıklarını koruma altına aldıkları güvenli liman olma özelliğine sahiptir. Tarih boyunca ortaya çıkan olağanüstü durumlarda ve günümüz küresel dünyasında COVİD 19 ile oluşan belirsizlikler neticesinde konut piyasası bireylerin varlıklarını koruması için daha efektif bir rol oynamaktadır. Bu tez çalışmasında konut sektörü ve COVİD-19 arasındaki ilişki 09 Mart 2020- 04 Şubat 2022 dönemleri arasında haftalık veriler ile analiz edilmiştir. Analize konu olan konut sektörü ölçütü olarak konut kredileri kullanılırken COVİD-19'u temsilen ise ölüm sayısı, vaka sayısı ve konut kredilerine etkisi olacağı düşünülen döviz kuru ise kontrol değişken olarak yer almıştır. Değişkenlerin birim kök analizleri ADF, KPSS ve Carrion-i Silvestre testleri kullanılarak yapılmıştır. Değişkenler arasında eş bütünleşmenin varlığını sınamak amacıyla Maki Eş Bütünleşme Testi kullanılmıştır. Değişkenler arasında nedensellik ilişkilerini saptamak amacıyla ise Zamanla Değişen Nedensellik Testi kullanılmıştır. Ampirik bulgulara göre klasik birim kök testlerinde değişkenler I(1) düzeyinde durağan iken CS birim kök testinde ise birim köklüdür. Eşbütünleşme testinde Türkiye'de konut sektörü ile pandemi değişkenleri arasında uzun dönemli bir ilişki vardır. Nedensellik ilişkisine göre ise belirli tarihlerde seriler arasında çift yönlü nedensellik ilişkisi yakalanmıştır. Anahtar Kelimeler: Pandemi, COVİD-19, Konut Sektörü, Konut Talep ve Arzı