Davranışsal iktisat bağlamında gelişmişlik ve mutluluk ilişkisi: ABD örneği

Neoklasik iktisatçılar, bir bireyin mal ve hizmetlerden elde ettiği faydayı, aldığı kararlar sonucu ortaya koyduğu tercihlerden ve davranışından çıkarmıştır. Bu yaklaşım, bireysel fayda veya refahın, bireyin tercihlerinin ne ölçüde yerine getirildiği temeline dayanmaktadır. Bireylerin rasyonel, tam bilgiye sahip oldukları ve faydayı en üst düzeye çıkarmaya çalıştıkları varsayımı ile yaptıkları seçimler, tanım gereği beklenen faydayı en üst düzeye çıkaran seçimlerdir. Bununla birlikte, ekonomistler ve psikologlar, tercihlerin genellikle seçimlerin sonuçlarıyla ilişkili refahın çok iyi bir yol gösterici olmadığına ve fayda hakkında düşünmenin ve faydayı ölçmenin alternatif yollarına yönelmiştir. Bireylerin sınırlı rasyonel olduğu görüşü bireylerin karar ve tercihlerinde tam bilgiye sahip olmadıklarını ve sosyal, duygusal ve zihinsel faktörlerin de etkili olduğunu ileriye süren davranışsal iktisat yaklaşımı ile açıklanmaktadır. Bu çalışmada, toplumsal fayda ve bireysel iyi oluş belirleyicileri olarak gelişmişlik seviyesi olarak kabul edilen bazı makroekonomik göstergeler ile mutluluk arasındaki ilişkiyi davranışsal iktisat bağlamında ele alınmaktadır. Çalışmada ele alınan ABD örneği 1970-2020 yılları arasını kapsamaktadır. Gelişmişlik göstergesi olan kişi başına düşen GSYİH, işsizlik oranı ve gelir dağılımı ölçümünde kullanılan Gini kat sayısı ile mutluluk endeksi ilişkisi analiz edilmiştir. Ekonometrik analizle önce değişkenlerin durağanlığını belirlemek için Lee-Strazicich birim kök testi kullanılmıştır. Eş bütünleşme ilişkisini belirlemek için Hatemi-J Eş bütünleşme testi kullanılmıştır. Değişkenler arasındaki nedensellik ilişkisini belirlemek için Hatemi-JBootstrap analizi kullanılmıştır. Analiz bulgularına göre, değişkenlerin farkı alınarak durağan hale getirilmiş ve değişkenler arasında uzun dönem eş bütünleşme ilişkisi olduğu saptanmıştır. Hatemi-J Bootstrap nedensellik analizine göre değişkenler arasında nedensellik ilişkisi bulunamamıştır. Ancak zamana göre nedensellik analizi sonucunda değişkenler arası nedensellik ilişkisi saptanmıştır. Mutluluk ve makroekonomik değişkenler arasında dönemsel olarak nedensellik ilişkisi olduğu sonucuna ulaşılmıştır.