Deneysel interstisyel sistit modelinde intravezikal hyaluronik asit uygulamasının inflamatuar hücreler üzerine etkisinin değerlendirilmesi

Ağrılı Mesane Sendromu (AMS) / Interstisyel Sistit (IC) üroloji dünyasında büyük önemini sürdürmektedir. Tanımı, terimlendirilmesi hatta epidemiyolojisi henüz kesinlik kazanmamış olup, doğal seyri hala takip edilmektedir. Steril bir mesane hastalığı olan IC daha çok genç ve orta yaş kadınlarda görülen ve bu bulgulara neden olabilecek diğer patolojilerin dışlanması ile ortaya konulan bir hastalıktır. IC 6 aydan uzun süren idrara sık çıkma ve irritatif semptomlar, suprapubik/pelvik ağrı gibi klinik semptomları olan steril bir mesane hastalığıdır. IC etiyoloji kesin olarak bilinmemekle birlikte, teoriler arasında enfeksiyon, otoimmunite, genetik, idrarda toksik maddelerin varlığı, sigara, kötü diyet ve psikiyatrik sebepler belirtilmiştir. Her ne kadar IC başlı başına bir mesane problemi olarak görülse de, ek hastalıkların yaygınlığını araştıran modern çalışmalar IC'nin "kronik pelvik ağrısı" denilen ve mesane rahatsızlığı belirtilerinden daha geniş sistemik visseral problemlerle ortaya çıkan bir tablo olduğunu ortaya koymuştur. Sıklıkla beraberinde bulunabilen hastalıklar inflamatuar barsak hastalığı, endometriozis, fibromyalji, panik bozukluklar jinekolojik hastalıklar, crohn hastalığı sıralanabilir. Sebebi kesin bilinememekle birlikte, mesane semptomları transizyonel epitel hücre duvarında lokalize olan bariyerin impermeabilite eksikliğinden kaynaklanmaktadır. Normalde mesane ürotelyumu memeli membranlar içinde en az geçirgenliğe sahiptir. IC durumunda ürotelyum şemsiye hücrelerinin kısmi kaybından kaynaklı disfonksiyonel bir hal almakta ve düz kaslarda multipl değişikliklerin diferansiyasyonundan ve bariyer kaynaklı proteinlerdeki bozukluklardan ortaya çıkabilmektedir. Birçok teori ortaya atılmasına karşın IC patogenezindeki merkezi rolün inflamasyon olduğu elektron mikroskobu kullanılan hayvan ve insan çalışmalarında teyit edilmiştir. Etiyoloji ne olursa olsun eğer zararlı uyaran kronik olarak devam ediyorsa inflamasyona neden olur. Sonuç olarak bu kısır döngü mesane epitelyumunda ve glikozaminoglikan (GAG) tabakasında yaralanma ile sonuçlanır. Normal mesane epitelyumu kondroitin sülfat, hyaluronik asit, müsin gibi glikozaminoglikan tabakası ile kaplıdır. IC sonucunda ise üroepitelyumun bu musinöz ve GAG tabakasında artmış permabilite artışı ve K gibi üriner katyonlara karşı değişken geçirgenlik söz konusu olur. Hasar ayrıca ürotelyumda aşırı sitokin üretimi ve mast hücre aktivasyonu ile sonuçlanır. K iyonu permabilitesindeki değişkenlik ise bu aktivasyonu tetikler. Üroepitelyumdaki artan sitokinler, nörotransmitterler, antiproliferatif faktör (AFP) ve mast hücreleri ise IC'li hastalarda hiperaljezi ile sonuçlanır. AFP normal ürotelyal epitelde permabilite artışına neden olurken, aynı zamanda sitokinlerin salınımını ise arttırır. Enflamasyon sonucunda submukoza tabakasında ve daha az oranda olmak üzere detrusör tabakasında lenfosit, plazma hücreleri ve mast hücre sayısı artışı izlenir. Daha az olarak nötrofil eozonofil lenfositler ve histiyositler izlenir. Klasik olarak IC'li hastanın mesane mukazasında Hunner's ülseri görülür. İmmunohistokimyasal tekniklerle yapılan incelemelerde klasik ülseratif IC vakalarında inflamatuar hücre infiltrasyonu 6-10 kat artarken, klasik olmayan non-ülseratif IC vakalarında yaklaşık 2 kat artış gösterir. IC'de birkaç tedavi etkili olmakla birlikte, bunlar arasında en etkili olanı GAG'ın intravezikal olarak hasta mesanelerindeki eksik GAG tabakasına eklenmesidir. Hyaluronik asitin intravesikal uygulanması mesane yüzeyini korumak için düşünülmektedir ve klinik çalışmalarda yararlı olduğu gösterilmiştir. Yapılan bir klinik çalışmada 4 haftalık intravesikal hyaluronik asit tedavisi sonucu faydalanım %56, yedi haftalık tedavi sonrasında ise faydalanım %71 olarak hesaplanmıştır. Akut asit hasarlı fare ve sıçan mesanelerini kullanan çalışmalar intravesikal hyaluronik asit tedavisinin IL-6 seviyesini azaltmasının yanı sıra inflamasyonu ve işeme sıklığını da azalttığı yönündedir. IL-6 seviyesi ise inflamasyonun şiddeti ve işeme sıklığı ile doğru orantılıdır. Çalışmamızda inflamasyonun ve inflamatuar hücrelerin gösterilmesi için rabbit poliklonal antikorlar ve miyeloperoksidaz aktivitesi kullanıldı. T lenfosit infiltrasyonunu göstermek için CD3, monosit infiltrasyonunu göstermek için CD14, B lenfosit infiltrasyonunu göstermek için CD19, natural killer infiltasyonunu göstermek için CD56 nötrofil yanıtını değerlendirmek için miyeloperoksidaz aktivitesi ve inflamasyon yanıtını değerlendirmek için IL-6 poliklonal antikorlarına bakıldı. Çalışmanın sonucunda kimyasal sistit sonrasında hyaluronik asit ile intravezikal tek doz tedavi edilen grupta miyeloperoksidaz aktivitesinin kontrol grubuna yaklaştığı saptandı. Rabbit poliklonal antikorlarla bakılan ve semi-kantitatif değerlendirme ile hesaplanan inflamasyon ve inflamatuar diğer hücrelerin seviyelerinin (B lenfosit, T lenfosit, Natural Killer, Monosit) tedavi grubunda çalışma sonrasında kontrol grubundaki seviyelere yaklaştığı saptandı. Bu çalışma sonucunda intravezikal hyalüronik asit tedavisi ile inflamatuar hücreler olan nötrofil (miyeloperoksidaz aktiviesi), monosit (CD14), natural killer (CD56), T lenfosit (CD3) ve B lenfosit (CD19) hücrelerinin baskılandığı, mesane mukozal bütünlüğünün korunduğu ve böylece histopatolojik düzelme saptandığı görülmüştür. Anahtar kelimeler: İnterstisyel sistit, GAG, hyaluronik asit, inflamasyon.