Otizm spektrum bozukluğu olan ve olmayan çocuklarda besin seçimi, beslenme ve büyüme durumunun belirlenmesi

Otizm Spektrum Bozukluğu (OSB) bir şemsiye terim olarak, otistik bozukluk, Asperger sendromu, çocukluk dezintegratif bozukluğu, başka türlü adlandırılamayan yaygın gelişimsel bozuklukları bir araya getiren tek bir yetersizlik alanıdır. Bu çalışmanın amacı; otizm spektrum bozukluğu olan çocukların sağlıklı aynı yaş ve cinsiyette çocuklarla kıyaslayarak; besin seçimi, beslenme alışkanlıkları ve beslenme durumları ile büyüme durumlarının değerlendirilmesidir. Çalışma Gaziantep Otizm Vakfında eğitim gören OSB tanısı almış (n: 21) DEVA Okulları Gaziantep'te eğitim gören sağlıklı (n: 21) toplam 42 çocuk ile yürütülmüştür. Ailelere yüzyüze soru kağıdı uygulanmış, çocukların demografik özellikleri, beslenme alışkanlıkları, fiziksel aktivite durumları sorgulanmıştır. "Çocuklar için Yeme Davranışı Değerlendirme Ölçeği" (Children's Eating Behaviour Inventory-CEBI), Gastrointestinal Duyarlılık İndeksi (GI Severity Index), 24 saatlik besin tüketim kaydı soru kağıdı uygulanmıştır. Çalışmanın başlangıcında ve 3. ayda çocukların antropometrik ölçümleri alınmış, beden kütle indeksi (BKİ), bel/kalça çevresi oranı (BKO), bel çevresi/boy uzunluğu (BBO) oranı hesaplanmıştır. OSB'li ve sağlıklı çocukların BKI z skor değerlerine göre sırasıyla %33,3 ile %28,5'i fazla kiloludur. OSB'li ve sağlıklı çocukların vücut yağ yüzdeleri arasında anlamlı bir farklılık bulunmuştur (p=0,020, p<0,05). Çocukların Akdeniz Diyetine Uyumları (KIDMED) OSB'li çocukların %42,8'i ve sağlıklı çocukların %66,7'si optimal diyet (≥8 puan), OBS'li çocukların %42,9'u ve sağlıklı çocukların %33,3'ü geliştirilmesi gereken diyet (4-7 puan), OSB'li çocukların %14,3'ü düşük kaliteli diyet (<3 puan) grubundadır. Ortalama KIDMED puanları OBS ve sağlıklı çocuklarda sırasıyla 8,2±3,7 ve 8,9±2,5'dir (p=0,036). OSB'li çocukların %29'unda, sağlıklı çocukların %5'inde konspatisyon olduğu belirlenmiştir. Diyare ve abdominal ağrı OSB'li çocukların %14'ünde ve sağlıklı çocukların %5'inde görülmüştür. OSB'li çocukların %10'unda ortalama dışkı yoğunluğu, %33'ünde dışkı kokusu normalden farklı olarak saptanmıştır. OSB'li çocukların %52'sinde gece uyanışı önemli bir sorundur. CEBI'ye göre sık sık ve her zaman yeme davranışı sorunu olduğunu belirtilenlerin oranı sırasıyla %9,9 ve %27,2'dir. GI Duyarlılık skoru ≥7 (ağır) olanların oranı OSB'li çocuklarda %14,3'tür (Ort: OSB: 3,2±2,9, sağlıklı çocuk: 0,8±0,7, p=0,000). OSB'li çocuklarda CEBI toplam puanı 93,6 ve sağlıklı çocuklarda 97,9'dur. Yaşları 4-6, 7-11 ve 12-17 yıl olan OSB çocuklarda günlük enerji alımı (ve gereksinme karşılama %) sırasıyla 1175,6±372,4 (%97,9), 1556,3±480,5 (%97,3) ve 1649,9±360,1 (%82,5) kkal'dir. Diyetisyen desteği ile OSB olan çocukların erken yaşlardan itibaren izlenmesi, sağlıklı besin seçimlerinin sağlanması, büyüme durumlarının değerlendirilmesi büyük önem taşımaktadır.