Ebu`l-Muzaffer es-Sem`ani ve tefsirdeki metodu

ÖZET "Ebu'l-Muzaffer es-Sem'ânî ve Tefsirdeki Metodu" adlı bu çalışmanın iki temel amacı vardır. Birincisi, müellifin hayatını, eserlerini ve görüşlerini tanıtmaktır. İkincisi ise, es-Sem'ânî'nin Tefsiru'l-Kur'an isimli eserinde kullanmış olduğu tefsir yöntemlerim ortaya koymak ve değerlendirmektir. Tezin "Giriş"inde, tefsir faaliyetlerinin hicrî V. asra kadar geçirdiği safhalar üzerinde kısaca durulmuştur. Böylece müellifin nasıl bir birikim üzerine eserini oluşturduğunu göstermek hedeflenmiştir. Müfessirlerin tefsir çalışmalarında kullanmış oldukları farklı yöntemler, genel olarak rivayet ve dirayet metodu şeklinde iki ana başlık altında toplanmıştır. Rivayet metodu geçmişten gelen haberlere önem verirken, dirayet metodu daha çok aklî yorumu öne çıkarmıştır. Fakat rivayetin olmadığı bir dirayet tefsiri olmadığı gibi dirayetsiz bir rivayet tefsiri de yoktur. Bu iki unsur az çok her tefsirde vardır. Eserde hakim olan renge göre rivayet dirayet ayırımı yapılmaktadır. es-Sem'ânî, tefsirinde rivayet ve dirayet metodlarını beraberce kullanmıştır. O, kendinden önceki tefsir birikiminden rivayet yönüyle faydalanırken, dil ve edebiyat, şiir ve daha önemlisi yorum gücüne dayalı izahlarda da bulunmuştur. Bu özellikler misâllerle ortaya konurken, yeri geldikçe bunlarla ilgili tenkit ve değerlendirmeler yapılmıştır. Muhalif mezhep ve fırkalara cevaplar verilmesi, Tefsiru'l-Kur'an'ın öne çıkan en önemli özelliğidir. Sonuç olarak Tefsiru'l-Kur'an'da görülen çeşitli tefsir özellikleri müsbet ve menfi yönleriyle ortaya konulmuştur. X