Ergenlerin öznel iyi oluş, iyimserlik, dayanıklılığın öz-yeterlik düzeyleri üzerindeki yordayıcı rolleri

Bu araştırmanın amacı, öznel iyi oluş, iyimserlik ve dayanıklılığın ergenlerin öz-yeterlik düzeylerini nasıl etkilediğini araştırmaktır. Bu araştırmanın ikinci amacı ise demografik değişkenler arasındaki farkı cinsiyet, sınıf düzeyi ve çalışma alanı bakımından araştırmaktır. Çalışma grubunu 2021-2022 Eğitim-Öğretim yılında ve İstanbul'da 9., 10., 11. ve 12. sınıflarda öğrenim gören 14-19 yaşları arasında uygun örnekleme yöntemiyle seçilen 502 öğrenci oluşturmaktadır. Araştırmada ölçme aracı olarak Kişisel Bilgi Formu, Genel Öz-Yeterlik Ölçeği, Ergen Öznel İyi Oluş Ölçeği, İyimserlik Ölçeği ve Ergen Psikolojik Dayanıklılık Ölçeği kullanılmıştır. Öz-yeterlik, öznel iyi oluş, iyimserlik ve dayanıklılık ilişkisinde cinsiyete bağlı farklılık olup olmadığını belirlemek için Bağımsız Örneklem T-Testi kullanılmıştır. Sınıflar ve çalışma alanları arasında öz-yeterlik, öznel iyi oluş, iyimserlik ve dayanıklılık arasında anlamlı bir ilişki olup olmadığını belirlemek için Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA) kullanılmıştır. Ayrıca, sınıflar ve çalışma alanları arasında Post Hoc Scheffe Testi kullanılmıştır. Yaşlar arasında öz-yeterlik, öznel iyi oluş, iyimserlik ve dayanıklılık arasındaki ilişkiyi belirlemek için Pearson Moments Çarpma Korelasyon Analizi kullanılmıştır. Araştırmanın ana sorusuna cevap bulmak için katılımcıların öz-yeterliklerinin öznel iyi oluş, iyimserlik ve dayanıklılık ile yordayıp yordamadıklarını ve katılımcıların öz-yeterlik ile iyimserlik toplam puanlarının öznel iyi oluş ve dayanıklılık alt ölçek puanları ile yordayıp yordamadıklarını belirlemek için Hiyerarşik Regresyon Analizi uygulanmıştır. Araştırma bulgularına göre, cinsiyete bağlı olarak ergenlerin öz-yeterliği, öznel iyi oluşu, iyimserliği ve dayanıklılığı arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark yoktur. Bulgulara göre, sınıf düzeyine bağlı olarak öz-yeterlik, öznel iyi oluş, iyimserlik ve dayanıklılık sınıfa göre anlamlı farklı olduğu görülmektedir. Ayrıca, 12. sınıflardaki öğrencilerin sınıf düzeyine bağlı olarak öz-yeterlik ve öznel iyi oluş için 10. sınıflara göre oldukça yüksek test puanları olduğu görülmektedir. Buna ek olarak, gruplar arası farklılıklar sınıf düzeyine bağlı olarak iyimserlik ve dayanıklılık için anlamlı bulunmadığı görülmektedir. Öz-yeterlik ve öznel iyi oluşta sınıfa göre çalışma alanına bağlı olarak önemli farklılıklar olmuştur. Bununla birlikte, iyimserlik ve dayanıklılık sınıfa göre çalışma alanına bağlı olarak önemli ölçüde değişmemiştir. Gruplar arasında öz-yeterlik ve öznel iyi oluş bakımından çalışma alanına bağlı olarak anlamlı bir farklılık olmadığı ortaya konmuştur. Ergenlerin yaşı ile öznel iyi oluş, öznel iyi oluş alt boyutları, öz-yeterlik ve dayanıklılık alt boyutu olumlu ve anlamlı olarak ilişkilidir. Öz-yeterlik ile öznel iyi oluş, öznel iyi oluş alt boyutları, iyimserlik, dayanıklılık alt boyutları ve dayanıklılık yaşa bağlı olarak olumlu ve anlamlı olarak ilişkilidir. Ayrıca bulgulara göre, öz-yeterliğin öznel iyi oluş, iyimserlik ve dayanıklılık tarafından önemli ölçüde yordandığı görülmektedir. Bulgular, öznel iyi oluş yaşam doyumu alt boyutunun öz-yeterliği anlamlı olarak yordadığını ortaya koymuştur. Öznel iyi oluş yaşam doyumu alt boyutu ve iyimserlik öz-yeterliği anlamlı olarak yordamaktadır. Öznel iyi oluş, iyimserlik ve dayanıklılık sebat alt boyutu öz-yeterliği anlamlı olarak yordamaktadır. Bu çalışmanın sınırlılıkları belirtilmiş ve sonuçlar literatür bağlamında tartışılmıştır.