Erken kavramsal tasarım süreçlerinde eskizin değerlendirilmesi: fiziksel ve çevreleyici ortamlar

Yeni teknolojiler, çeşitli endüstrilerde ve disiplinlerde olduğu kadar erken kavramsal tasarım süreçlerinde etkili olma potansiyelleri nedeniyle giderek daha fazla tanınmaktadır. Bu çalışma, eskiz sürecinde fiziksel ve çevreleyici ortamların değerlendirmesine odaklanmaktadır. Farklı ortamlarda yapılan eskiz süreçlerinin erken kavramsal tasarım sürecindeki etkisini incelemektedir. Fiziksel ortamda kağıt tabanlı ve dijitalden başlayarak, çevreleyici ortamda Sanal Gerçeklik (VR) ve Artırılmış Gerçeklik (AR) kullanılarak kapsamlı bir eskiz çalışması, 8 katılımcıyla yürütülen deneylerle gerçekleştirilmiştir. Süreçler, protokol çalışmaları aracılığıyla yürütülmüş ve değerlendirmeler, protokol analizi yöntemleri ve tasarım konuşma unsurları kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Toplanan veriler, bağlantı grafiği grafiklerine dönüştürülmüş ve içerik ve değerlendirme kriterlerine göre analiz edilmiştir. Deneylerin ardından, katılımcıların fiziksel ve çevreleyici ortamlardaki deneyimlerini anlamak için anketler dağıtılmıştır. Deneyin sonuçlardan elde edilen sayısal verilere göre, tasarım hareketlerinin çevreleyici ortamda daha etkili olduğunu ve tasarım süreçlerinin çevreleyici ortamda daha etkili olduğunu görülmektedir. Fiziksel ortam kendi içerisindeki süreç analizine bakıldığında, tasarım üretkenliğinin analog temelli ortamda dijital temelli ortama göre daha etkili olduğu gözlenmiştir. Çevreleyici ortamlar kendi içerisinde değerlendirildiğinde, tasarım üretkenliğine ait sayısal verilerin, AR temelli ortamda VR temelli ortama göre daha yüksek olduğu görünmektedir. Bu gözlem, tasarımcının çevreleyici AR ortamında bağlamsal etkileşimini artıran olumlu bir etken olarak yorumlanmıştır. Aynı zamanda, AR temelli tasarım sürecinin 1/1 ölçekli çıktıların üretilmesine imkan tanıyarak boyutsal tutarlılık sağladığı görülmüştür. Mimarlık veya endüstriyel tasarım disiplinlerinde fiziksel ve çevreleyici ortamların farklı amaçları ve kullanıcıları olmasına rağmen, tasarım üretiminde çevreleyici ortamların etkin kullanımının yakın gelecekte daha yaygın hale geleceği öngörülmektedir. Çevreleyici ortamlar, tasarımcılara nihai çizimi daha doğru bir şekilde temsil eden üç boyutlu bir alan içerisinde üretme imkanı sağladığından söz edilebilmektedir, bu sayede ölçek, oran ve mekansal ilişkilerin daha iyi anlaşılmasına ve geliştirilmesine katkı sağladığı düşünülmektedir.