Women and namus, as a regulative phenomenon, in early modern Ottoman society

Bu tezde, erken modern Osmanlı toplumu ve bu toplumdaki sıradan/halktan kadınlar için bir denetim aracı işlevi gören namus kavramı ele alınmaktadır. Kadınların namusu, toplumdaki genel namus algısından cinselliğin ön plana çıkmasıyla birlikte farklılaşmaktadır. Osmanlı toplumunun ortak değerlerinden biri olan namus hem değerler kümesidir hem de bu değerler üzerinde denetim mekanizması işlevi görmektedir. Başka bir ifadeyle namus, toplum içerisinde hangi davranışın uygun olup olmadığını belirlediği gibi bu davranışlara uygun hareket eden kişileri namuslu, uygun hareket etmeyen kişileri namussuz olarak nitelendirerek kişiler üzerinde yaptırım uygulamaktadır. Arşiv belgeleri ve birincil kaynaklardaki ifadeler ve literatürdeki çalışmalar ele alındığında kadının namusunun cinselliğe indirgenmiş, kırılgan bir değer olarak algılandığı sonucu çıkmaktadır. Kadının namusu mutlak surette korunması gereken bir değerdir. Bu namus algısı beraberinde, erkeklerin koruyan kadınların ise korunan rolde olduğu bir koruyan/korunan ilişkisi getirmiştir. Bu ilişki erken modern Osmanlı toplumunda, birbiri ile iç içe geçmiş üç katmanda incelenmektedir: (1) Kadınlar kendi namuslarını korumalıdır. (2) Aile, kadının namusunu korumakla mükelleftir. (3) Toplum da kadının namusunu korumakla yükümlüdür. Bu üç katmanlı koruma ilişkisinde, kadının namusu sadece kendisine ait değil aynı zamanda aileye ve topluma da aittir. Bu aidiyet, kadının namusu ve cinselliği üzerindeki kontrolün artmasına sebep olmaktadır.