Architecture with aesthetics: Measuring psychological and neural responses to curved architectural boundaries

Nörobilim ve mimariyi kapsayan bu disiplinler arası çalışmada, insan estetik deneyimini ampirik olarak yönlendiren sistematik bir nitelendirilmesi yapılmış ve mimari mekân özelliklerinin insan estetik deneyimi üzerindeki etkileri araştırılmıştır. Çalışmanın ilk aşaması, sanal gerçeklik ortamında eğimli (yatay ve dikey) mimari sınırları ve belirli mimari özellikleri olan (farklı düzeyde boyut, ışık, doku ve renk) mekanlar incelenerek, estetik deneyimin nitelendirilmesi için kapsamlı bir çerçeve oluşturulmuştur. Ardından literatürde yaygın olarak kullanılan ölçeklerden oluşan geniş bir liste derlenerek, estetik deneyimin temel bileşenleri saptanmıştır. Bulgular, insan estetik deneyiminin 'aşinalık', 'heyecan verici', ve 'etkileyici' olmak üzere üç temel bileşenden oluştuğunu göstermiştir. Bu bileşenlerin her biri, farklılıklarını ortaya çıkaran çeşitli mimari özelliklerden etkilenmektedir. Çalışmanın ikinci aşamasında, mimari değişkenler adı verilen eğimli mimari sınırlara sahip ve çeşitli mimari özellikler içeren mekanlar bir bütün olarak tasarlanarak, hem sürükleyici hem de masaüstü bilgisayar tabanlı sanal ortamlarda estetik deneyimin üç temel birleşeni incelenmiştir. İki sanal ortamda deneklerin kendilerini mekan içerisinde ne kadar var hissettikleri değerlendirilmiştir. Bu aşamada gerçek yaşamda algılanan mekanlar gibi, bir bütün olarak tasarlanmış mekanlarda estetik deneyimin temel bileşenlerinin test edilmesi ve üçüncü araştırma aşamasına referans sağlaması hedeflenmiştir. Çalışmanın üçüncü ve son aşamasında, beyin dalgaları aktivitesinin elektriksel yöntemle izlenmesiyle (EEG) mimari değişkenlere sahip mekanlarda, estetik deneyimin üç temel birleşeni ve beyin sinirsel ilişkileri araştırılmıştır. Sonuçlar, alfa ve beta dalgalarının mimari değişkenlere sahip mekanlar üzerinde ayırt edildiğini, ancak theta dalgaları üzerinde ayırt edilmediğini göstermektedir. Yapılan çalışma, mimarlık ve nörobilim alanlarında iş birliği içerisinde yürütülen bir çalışma olarak, kullanılan metotlar ve cevaplamaya çalıştığı sorular açısından literatüre yeni bir katkı sunmuştur.