Kanser hastalarının yas tepkileri ve evlilik uyumları arasındaki ilişkinin incelenmesi

Bu araştırmada kanser tanısı alan hastaların, yas tepkileriyle evlilik uyumları arasındaki ilişkiyi ve bunları etkileyen faktörleri (yaş, cinsiyet, eğitim durumu, sosyo-ekonomik durumu, kanserin türü, vb.) belirlemek amaçlanmıştır.Araştırma örneklemini İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi Tıbbi Onkoloji Polikliniği'ne başvuran ve kemoterapi alması kararı verilen 100 hasta oluşturmuştur. Örneklem oluşturulurken ulaşılabilir örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Araştırmaya gönüllü olarak katılan hastalara verilen ölçekler, hastayla birlikte araştırmacı tarafından uygulanmıştır. Veri toplama araçları olarak araştırmacı tarafından hazırlanan Hasta Bilgi Formu, kanser tanısı alan hastaların tanı aldıktan sonra geçirdikleri yas sürecini incelemek için, Hogan, Greenfield ve Smith (2001) tarafından geliştirilen, Yıldırım ve Fışıloğlu (2005) tarafından geçerlilik ve güvenirliliği yapılan "Hogan Yas Tepkileri Tarama Listesi" (HYTL) ve hastaların eşleriyle arasındaki evlilik uyumlarını incelemek için de Spainer (1976) tarafından geliştirilen ve Fışıloğlu ve Demir (2000) tarafından Türk toplumuna uyarlanması yapılan "Çift Uyum Ölçeği" (ÇUÖ) kullanılmıştır. Verilerin çözümlenmesinde, Sosyal Bilimler İstatistik Paket Programı (SPSS) 16.0 kullanılmıştır. Araştırma sonucunda elde edilen bulgulara göre; araştırmaya katılan hastaların %76'sı kadın, %24'ü erkektir. Hastaların yas tepkileriyle cinsiyet, yaş ve eğitim durumları ve kanser türleri arasında anlamlı bir fark bulunamamış; sadece sosyo-ekonomik bakımdan geliri 1000-1999 TL olan hastaların yas tepkileri diğer gruplara göre istatistiksel olarak anlamlı yüksek bulunmuştur. Hastaların evlilik uyumlarıyla cinsiyet arasında bir fark bulunamazken; yaş, eğitim düzeyi ve sosyo-ekonomik düzey ve kanser türleri arasında istatistiksel fark saptanmıştır. Meme kanseri olanlarla pankreas ve diğer kanser türleri olanların evlilik uyumu ortalamaları arasında, pankreas kanseri olanlarla meme, kolo-rektal ve testis kanseri olanların evlilik uyumu ortalamaları arasında, testis ve diğer kanser türleri olanların evlilik uyumu ortalamaları arasında anlamlı farklılık bulunmuştur. Yas tepkisi ile evlilik uyumu arasında ise (r=-.25) olumsuz yönde zayıf bir ilişki bulunmuştur. Anahtar kelimeler: Kanser, yas tepkileri, evlilik uyumu