Kanıta dayalı düşme önleme stratejilerinin hemşirelerin kanıta dayalı uygulamalara yönelik tutumlarına ve hasta düşmelerine etkisi

Amaç: Kanıta dayalı düşme önleme stratejilerinin Yakın İşbirliğine Dayalı İleri Araştırma ve Klinik Uygulama Modeli'ne göre uygulanmasının, hemşirelerin kanıta dayalı uygulamalara yönelik tutumlarına ve hasta düşmelerine etkisinin incelenmesi ile hemşirelerin kanıta dayalı düşme önleme stratejilerine ilişkin görüşlerinin değerlendirilmesidir. Yöntem: Yarı deneysel, tek grupta tekrarlı ölçüm tasarımı kullanılan araştırma, Sağlık Bakanlığı'na bağlı 554 yataklı, 416 hemşiresi olan bir eğitim araştırma hastanesinde Ocak 2015-Mayıs 2017 tarihleri arasında yürütülmüştür. Araştırmada, kanıta dayalı düşme önleme stratejileri Yakın İşbirliğine Dayalı İleri Araştırma ve Klinik Uygulama Modeli'ne göre uygulanmıştır. Ayrıca, konferans verme, sosyal medya grubu oluşturulması, poster ve broşür gibi kolaylaştırıcılar/hatırlatıcılar ile stratejiler pekiştirilmiştir. Girişimin değerlendirilmesi kapsamında; girişim öncesi ile girişim sonrası 3. ve 6. aylarda ölçek aracılığıyla ölçüm (n=101 hemşire) yapılmıştır. Bununla birlikte girişim sonrası 3. ve 6. aylarda gözlem yapılmış (n=60 hasta) ve girişimin üçüncü ayında hemşirelerin kanıta dayalı düşme önleme stratejilerine ilişkin görüşleri (n=17 hemşire) alınmıştır. Kurumsal çıktı olarak da 2015-2016 yılları için üçer aylık düşme sayıları kullanılmıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak; Kanıta Dayalı Hemşireliğe Yönelik Tutum Ölçeği, Kanıta Dayalı Düşme Önleme Girişimleri Gözlem Formu, Düşen Hasta Sayıları Veri Formu ve Kanıta Dayalı Hasta Düşme Önleme Uygulamaları Yarı Yapılandırılmış Soru Formu kullanılmıştır. Verilerin analizinde nicel veriler için sayı-yüzde, tekrarlı ölçümlerde varyans analizi, iki ortalama arasındaki farkın önemlilik testi; nitel veriler için içerik analizi kullanılmıştır. Bulgular: Çalışmada, girişim öncesi hemşirelerin kanıta dayalı hemşireliğe yönelik tutumlarının olumlu olduğu belirlenmiştir. Hemşirelerin kanıta dayalı hemşireliğe yönelik tutumlarında girişim öncesi ile girişim sonrası 3. ve 6. ay izlemlerinde, zamana göre istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmuştur. Ancak; düşme raporlayan ve raporlamayan gruplar arasında zamana göre anlamlı fark bulunmamıştır. Hemşirelerin kullandıkları kanıta dayalı düşme önleme girişimlerinde %71.3 oranında artış sağlanmıştır. Kurumun sisteminden alınan yıllık raporlanan düşme sayıları 2015 yılı için 34, 2016 yılı için 39'dur. Kanıta dayalı düşme önleme stratejilerinin etkinliğinin değerlendirilmesi için yapılan nitel aşamada; "kolaylaştırıcılar", "engeller" ve "öneriler" olmak üzere üç ana tema ve 13 kategori oluşturulmuştur. Sonuç: Kanıta dayalı düşme önleme stratejilerinin Yakın İşbirliğine Dayalı İleri Araştırma ve Klinik Uygulama Modeli'ne göre uygulanması, hemşirelerin kanıta dayalı hemşireliğe yönelik tutumlarının olumlu yönde etkilemiş, kullandıkları kanıta dayalı düşme önleme girişimlerinde artış sağlamıştır. 2015 ve 2016 yıllarının üçer aylık raporlanan düşme sayılarında ilk altı aylık dönemde herhangi bir değişiklik olmazken, ikinci altı aylık dönemde artış olduğu bulunmuştur. Kanıta dayalı düşme önleme stratejilerinin etkinliğinin değerlendirilmesinde alınan hemşire görüşleri ile kurumda altyapı ile ilgili düzenlemelerin yapılması ve hasta güvenliği kültürünün oluşturulmasında bütün sağlık profesyonellerinin katılımının sağlanmasının etkili olacağı düşünülmektedir. Yapılacak çalışmalarda bütün sağlık profesyonellerinin hasta düşmeleri ile ilgili farkındalıklarının sağlaması önerilebilir.