Karamanoğulları döneminde Aksaray mimarisi

Karamanoğulları Döneminde Aksaray Mimarisi" adlı bu çalışmamızda Aksaray şehrinin tarihi süreci, Karamanoğulları'nın siyasi tarihi ve bu bölgede bıraktıkları mimari eserler ele alınmıştır. Çalışmamızın Giriş bölümünde Aksaray'ın coğrafi olarak bulunduğu konumu ve tarihi süreç içerisindeki yolculuğu ele alınmıştır. Bölgenin Neolitik Çağdan (M.Ö. 8000-5500) itibaren günümüze kadar kesintisiz iskân sahası olduğu bilinmekle birlikte, Aksaray şehrinin ilk olarak kimler tarafından ve hangi tarihte kurulduğu kesin olarak bilinememektedir. Anadolu coğrafyasında Antik devirlerden başlayarak Hititler, Frigler, Asurlar, Medler, Lidyalılar, Persler, Roma, Bizans, Osmanlı, Selçuklu ve Karamanoğulları medeniyetlerinin hüküm sürdüğü bilinmektedir. Anadolu'da mimari, Hititlerin bıraktığı izlerle başlamaktadır. Hititler'den Karamanoğulları'na kadar Aksaray'ın şehir yapısı, mimaride kullanılan malzeme ve teknikler hakkında genel bilgiler verilmiştir. Şehrin Türklerin idaresine girmesiyle birlikte örnek bir Türk-Müslüman şehri olduğu kaynaklar tarafından tespit edilmiştir. Selçuklular devrinde olduğu gibi Karamanoğulları döneminde de şehrin tamamen Türk-Müslüman bir yapıya sahip olduğu bilinmektedir. Şehirdeki Müslüman olmayan unsurların XVII. Yüzyıl'dan sonra ortaya çıktığı görülmektedir. Çalışmamızın Birinci bölümünde Karamanoğulları Beyliği'nin kökeninden başlayarak beyliğin kuruluşuna kadar bahsedilmiştir. Karamanoğulları'nın Osmanlı, Moğol, Timur İmparatorluğu ve diğer Anadolu Beylikleriyle olan münasebetleri anlatılmıştır. Aksaray ve çevresinde cereyan eden siyasi olaylar üzerinde durularak şehri ele geçirmeye çalışan diğer devletlerle Karamanoğulları'nın mücadeleleri de anlatılmıştır. Karamanoğulları 1493 yılında, Osmanlı Devleti'nin himayesindeki Kasım Bey'in ölümüyle tarih sahnesinden silinmiştir. İkinci bölümde ise, Karamanoğulları'nın Aksaray'da inşa ettiği camiler, mescitler, medreseler, hanlar, kervansaraylar, türbeler ile mezar yapıları, hangâhlar, zaviyeler ve mevlevihaneler hakkında detaylı bilgi verilerek günümüze kadar gelebilen eserlerin eski ve yeni fotoğrafları verilmiştir. Bu yapıların birçoğu Karamanoğulları'ndan önce bölgede egemen olan diğer medeniyetler tarafından inşa edilmiş olup, bunlar Karamanoğulları tarafından da eklemeler veya onarımlarla kullanılmaya devam edilmiştir.