Konut tercihinin "Deprem güvenlikli konut" Bağlamında değerlendirilmesi

Güvenlik; konutta, insanların barınma ihtiyacından sonra karşılanması gereken en temel ihtiyaçlardandır. Deprem ise konut dolayısıyla da insan güvenliğini etkileyen ve ciddi hasarlara neden olan önemli bir afettir. Hasar görebilirliğin azaltılmasının en kolay ve bireysel yolu yer değiştirmektir. İnsanların yer değişimine sebep olan afetler yeni konut tercihinde de etkin rol oynayabilmektedir. Afetler ve özellikle yaşanan son depremler sonrasında kullanıcıların konut tercihlerinde dikkate aldıkları kalite kriterleri ve konuttan beklentileri değişim gösterebilmektedir. Bu bağlamda tez çalışması deprem olgusunun konut tercihini nasıl etkilediğini, depremle birlikte öne çıkan konut kalite kriterlerinin neler olduğunu ve güvenliğin bu kriterler içerisindeki yerini belirlemeyi amaçlamaktadır. Bu amaç doğrultusunda Türkiye genelinde konut değişikliğinde bulunan 200 kişiyle görüşme sağlanmıştır. Çalışmanın sonucunda depremin kullanıcılar tarafından yıkım, ölüm, korku ve çaresizlik vb. olarak değerlendirildiği; güvenli konuta ilişkin ise dayanıklı, az katlı, sağlam zemin gibi kalite kriterlerinin öne çıktığı görülmektedir. Kullanıcılar konut güvenliğini çoğunlukla deprem güvenli konuta ilişkin kavramlar üzerinden açıklamıştır. Konut tercihinde; erişilebilirlik, deprem güvenliği ve konut özelikleri etkilidir. Deprem güvenliğine ilişkin kalite kriterlerinden taşıyıcı sistem, bina yaşı, konut ruhsatı ve zemin sağlamlığı ön plana çıkmaktadır. Ayrıca farklı kullanıcı grupları ile konut tercihi arasında ilişki olduğu tespit edilmiştir. Özellikle deprem deneyimi ve yaşanılan yılın deprem algısındaki değişimde etkili olduğu sonucuna varılmıştır. Elde edilen sonuçlar değerlendirildiğinde kullanıcılarda deprem güvenliğine ilişkin farkındalık oluştuğu ancak deprem güvenli konut kriterlerine dair bilginin yeterli olmadığı görülmektedir. Bu eksikliğin tasarım, uygulama ve denetim ve kullanım aşamasında rolü olan kişilere verilecek eğitimlerle azaltılması mümkündür.