Meme cerrahisi sonrası radyoterapi alan bireylere sağlık inanç modeline göre evde uygulanan hemşirelik girişimlerinin lenfödemi önlemeye etkisi

Amaç: Çalışma meme cerrahisi olan bireylere Sağlık İnanç Modeline göre verilen hemşirelik girişimlerinin, lenfödem gelişimine etkisini incelemek amacıyla yapılmıştır. Yöntem: Araştırma niteliksel ve deneysel tasarımlı araştırma bölümlerinden oluşmaktadır. Niteliksel araştırmada, Sağlık İnanç Modeline temellendirilmiş bireysel derinlemesine görüşme yöntemi ile lenfödemi olan 14 kadından veri toplanmış ve içerik analizi yapılmıştır. Deneysel aşamada, meme cerrahisi sonrası radyoterapi alan 37 girişim ve 35 kontrol grubu kadından veri toplanmıştır. Veriler, ev ziyaretleri yoluyla Bireysel Bilgi Formu, Kısa form- Kol, Omuz ve El Sorunları Anketi Anketi, EORTC QLQ- BR23 Ölçeği, Hastaların Kullandığı Sağlığı Geliştirme Stratejileri Ölçeği ve Kol Çevresi Ölçümü Takip Formu kullanılarak toplanmış olup, üç aylık periyotlarla toplam üç ev ziyareti uygulanmıştır. Bulgular: Meme cerrahisi sonrası kadınların lenfödemden korunmaya yönelik engelleri ve evde bakım gereksinimleri, lenfödemin oluşumu, lenfödemle baş etme süreci, lenfödemin yaşama etkisi temaları altında incelenmiştir. Deneysel aşamada hemşirelik girişimleri sonucunda meme cerrahisi sonrası kadınların üst ekstremite fonksiyonlarının iyileştiği, yan etki, kol ve meme semptomlarının azalarak yaşam kalitesi düzeylerinin geliştiği, öz etkililik düzeylerinin arttığı, lenfödem görülme sıklığı ve maliyet ortalamalarının kontrol grubuna göre daha düşük olduğu saptanmıştır. Sonuç: Bu araştırmanın sonuçları doğrultusunda meme cerrahisi sonrası kadınlara lenfödemden korunma davranışlarının kazandırılmasında Sağlık İnanç Modeline temellendirilen evde hemşirelik girişimlerinin uygulanması ve periyodik olarak izlenmesi önerilmektedir. Anahtar Kelimeler: Meme kanseri, sekonder lenfödem, Sağlık İnanç Modeli, ev ziyareti, hemşirelik