The Effects of the design and organization of learning environments on creativity: The case of two sixth grade art-rooms

ÖZET ÖĞRENİM MEKANLARININ TASARIM VE ORGANİZASYONUNUN YARATICILIK ÜZERİNDEKİ ETKİSİ: İKİ ALTINCI SINIF SANAT ATÖLYESİ KARŞILAŞTIRMASI Deniz Hasırcı İç Mimarlık ve Çevre Tasarımı Bölümü Yüksek Lisans Tez Yöneticisi: Y. Doç. Dr. Halime Demirkan Mayıs, 2000 Bu çalışmada öğrenim mekanının tasarım ve organizasyonunun yaratıcılık üzerindeki etkisi araştırılmaktadır. Esneklik ve gruplama ile belirlenen mekan organizasyonlarının yaratıcılık üzerindeki etkisi, ve bu etkinin nasıl ve ne yönde olduğu irdelenmektedir. Ayrıca, öğrencilerin ilgisini çeken, motive eden, ve yaratıcılığın gelişmesini destekleyen mekansal özellikler üzerinde durulmaktadır. Yaratıcılığın kapsamlı bir şekilde tanımlanması için dört tanımlayıcı elemana -kişi, süreç, ürün, ve çevre- gereksinim duyulmaktadır. Bu dört eleman araştırmanın çatısını oluşturmaktadır. Araştırma iki adet altıncı sınıf sanat atölyesinde yapılmıştır. Bunun nedeni sınıflardan birinin esneklik, diğerinin gruplamaya göre düzenlenmiş olması ve farkların gözlemlenebilmesidir. Yaratıcılığın sanatta diğer alanlara daha iyi gözlemlenebilmesinden dolayı sanat atölyeleri seçilmiştir. Ayrıca, bu yaş grubundaki çocuklar yaratıcılıklarının zirvesinde olup bu yaştan sonra, öğrenilen sosyal kurallardan dolayı yaratıcılıkları, ya aynı seviyede kalmakta, veya azalmaktadır. Her iki atölyede de yaratıcılığın kapsamlı şekilde değerlendirilebilmesi için, öğrenci ve öğretmenler ile mülakatlar yapılıp, her öğrencinin, yaratıcılık sürecinin, ürününün, ve de atölyenin gözlemlenmesi yapılmıştır. Ayrıca, her öğrenci tarafından tasarlanan, ve atölyenin 1/20 ölçekteki düzenlenmesinin maketi değerlendirilmiştir. Araştırma, bir öğrenim mekanında yaratıcılığı destekleyen mekansal ve sosyal özellikleri analiz etmektedir, fiziksel ve sosyal hangi özelliklerin yaratıcılığı desteklediğini analiz etmektir. Bu özellikler incelenmiş, iki okulda elde edilen bulgular karşılaştırılmıştır, ve ileriye dönük araştırma için önerilerde bulunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Yaratıcılık, Öğrenim Mekanı, Esneklik, Gruplama, Mekansal Özellikler IV