Ormangülü (Rhododendron) uçucu yağ ve ekstraktlarının kimyasal bileşimi ve biyolojik aktiviteleri

Organizmada normal metabolik yolların işleyişi sırasında veya çevresel ajanlar (pestisidler, aromatik hihrokarbonlar, toksinler, çözücüler vb.), stres, radyasyon gibi çeşitli dış faktörlerin etkisiyle serbest radikaller meydana gelmektedir. Serbest radikaller yaşam için gereklidir; fakat yüksek derecede reaktif olan serbest radikaller biyomoleküllerle kolayca reaksiyona girerek hücrelere zarar verebilecek toksik özellikte bileşikler oluşturabilir. Antioksidanlar ise serbest radikallerin etkilerini yok edici sistemlerdir. Günümüzde antioksidan özelliği keşfedilen birçok farklı madde vardır. Bu maddelerin bir kısmını vücut kendisi, serbest radikallere karşı bir savunma sistemi olarak üretirken, bir kısmını özellikle bitkilerden alır. Bu çalışmada ki amacımız araştırmaya değer özelliklere sahip olan Rhododendron luteum ve Rhododendron ponticum bitkilerinin asetonitrilli ekstraktlarının antioksidan aktivitesini incelemek ve bitkilerin kimyasal bileşimlerini belirlemektir. Halk arasında çokta iyi bilinmeyen bu bitki Trazon'dan toplanmıştır. Bu iki bitkinin yaprak ve çiçeklerinin asetonitrillli ekstraktlarının toplam fenolik madde içerikleri gallik asit ve kateşin standartlarıyla, DPPH radikal temizleme aktiviteleri Trolox®, askorbik asit ve BHT standart antioksidanlarıyla, demir (III) indirgeme/antioksidan kuvveti (FRAP) Trolox® ve askorbik asit standartlarıyla ve karbonik anhidraz inhibisyon etkileri sülfanilamid ve asetazolamid standartlarıyla karşılaştırmalı olarak incelendi. Aynı zamanda bu bitkiler antimikrobiyal aktivite açısından da incelendi. Bitki ekstraktları antioksida ve antimikrobiyal açıdan standartlara kıyasla yüksek aktivite göstermişlerdir. Antimikrobiyal aktivite özellikle Gram (-) bakterilere karşı gözlenmiştir. Karbonik anhidraz enzimi üzerine standart asetazolamitle karşılaştırılabilir bir inhibisyon tüm ekstraktlarda görülmüştür. Fenolik asit içeriği çalışmalarında ekstraktlarda gallik asit, protokatekuik asit, protokatekaldehit, p-OH benzoik asit, klorojenik asit, kaffeik asit p-kumarik asit, ferulik asit, sinapik asit bileşenleri tespit edilmiştir. Uçucu yağlarda yapılan sulu ve asitli çalışma karşılaştırması kompozisyonda ve aktivitede önemli değişikliklerin olduğunu ortaya koymuştur. Özellikle karbonik anhidraz enzim aktivitesi üzerine inhibitör etkisinden sorumlu bileşiklerin belirlenmesi değerli olacaktır.