İstanbul Boğazı'nda uğraksız gemi geçişi çizelgelemesi

İstanbul Boğazı coğrafi özellikleri ve konumu sebebiyle dünyadaki en önemli ve en kritik su yollarından biridir. Coğrafi özellikler, meteorolojik koşullar, yerel deniz trafiği, deniz trafiği yoğunluğu ve taşınan yük özellikleri sebebleriyle her geçen gün İstanbul Boğazı'nda uğraksız gemi geçişi zorlaşmaktadır. Güvenli gemi geçişi için Kıyı Emniyet Müdürlüğü tarafından, gemi tipi ve meteorolojik koşullara göre değişen, bir takım kurallar uygulanmaktadır. Çalışmamızın amacı, gece ve gündüz uğraksız geçiş için İstanbul Boğazı'na gelen ve bekleyen gemilerin Boğaz'a girişlerini, Boğaz'daki deniz trafiği yoğunluğunu çok arttırmadan, gemi özellikleri, en kısa takip mesafesi ve trafik akış yönü gibi deniz trafik kurallarını dikkate alarak, adil bir trafik akışı çerçevesinde, gemilerin bekleme zamanlarını en aza indirecek şekilde çizelgelemeye yönelik bir en iyileme modeli geliştirmek ve uygulamaktır. En önemli deniz trafiği kurallarından biri gemi tiplerine göre değişen iki gemi arasındaki minimum takip mesafesidir. Minimum takip mesafesi hava koşulları ya da trafik yoğunluğuna göre yetkililerce bir miktar değiştirilebilmektedir. Diğer önemli deniz trafiği politikaları ise, uğraksız gemi geçişleri için tek yönlü trafik akışı ve bazı tip gemilerin gece veya gündüz geçişine izin verilmemesidir. Ancak trafik yoğunluğu veya hava koşullarından kaynaklanan istisnai durumlarda, bazı tip gemiler için çift yönlü trafik akışına izin verilebilmektedir. Bu çalışmada, yukarıda tariflenen çizelgeleme problemi için bir karışık tam sayı programlama modeli geliştirilmiş ve çözülmüştür. Mevcut durumun yanı sıra, minimum takip mesafesi, uygun pilot sayısı ve gemilerin Istanbul Boğazı'na geliş biçimleri parametreler değiştirilerek farklı senaryo geliştirilmiş ve performans ölçütlerine etkisi araştırılmıştır.