Tip 2 diyabetli bireylerin fonksiyonel gıdaları bilme, kullanma durumları ve ilişkili etmenlerin belirlenmesi

Araştırmanın amacı Dokuz Eylül Üniversitesi Hastanesi Endokrin Polikliniği'ne başvuran, 18 yaş ve üzeri olup altı aydan daha uzun süredir Tip 2 diyabet tanılı olan hastaların fonksiyonel gıdayı bilme, kullanma durumları ve ilişkili etmenleri belirlemektir. Araştırma kesitsel tiptedir. Bilinmeyen evrende, %50 sıklık ve %7 hata payı ile ulaşılması gereken en az örnek büyüklüğü 196 olarak hesaplanmıştır. Dokuz Eylül Üniversitesi Hastanesi Endokrin Polikliniği'ne 2016 yılının Mayıs ve Temmuz ayları arasında başvuran, 196 kişi çalışmaya dahil edilmiştir. Bağımlı değişkenler fonksiyonel gıdayı bilme ve kullanmadır. Bağımsız değişkenler sosyo-demografik ve ekonomik özellikler, sağlık durumu değişkenleri ve fonksiyonel gıda bilgi kaynağıdır. Veri araştırmacı tarafından yüz yüze uygulanan anket ile toplanıp, Ki-kare ve Lojistik Regresyon Analizi ile çözümlenmiştir. Çalışmaya katılan 196 bireyin ortalama yaşı 57.9±11.5 (21-77), %58.7'si (n=115) kadındır. Kan şekerini dengelemede etkili olan en az bir fonksiyonel gıdayı bilme sıklığı %95.9 (n=188), kullanma sıklığı %83.7'dir (n=164). Bu çalışma grubunda sosyodemografik değişkenlerin, ailede diyabet öyküsünün, sağlık algısının, tedaviye uymanın, diyabet dışında başka bir kronik hastalık varlığının, beslenme danışmanlığı almanın, diyabetik diyet yapmanın, fonksiyonel gıda danışmanlığı almanın, bilgi kaynağının arkadaş, tanıdık olmasının fonksiyonel gıdanın şu anda kullanımına anlamlı etkisi yoktur. Düzenli egzersiz yapanlar (OR=3.370, %95GA=1.201-9.458, p=0.021), bilgi kaynağı sağlık çalışanı olanlar (OR=3.921, %95GA=1.106-13.894, p=0.034) ve bilgi kaynağı internet olanlar (OR=4.152, %95GA=1.176-14.661, p=0.027) fonksiyonel gıdayı şu anda anlamlı olarak daha fazla kullanmaktadır. Diyabetik bireylerin kullanım sıklığı giderek yaygınlaşan fonksiyonel gıdalarla ilgili olarak bilgi düzeylerinin arttırılması, duydukları gıdaları hekim ve diyetisyene danışmadan kullanmamaları konusunda eğitilmeleri önemlidir. Ülkemizde fonksiyonel gıdalar ve sağlık üzerine etkilerini, bireylerin bilgi düzeyini ve kullanım sıklıklarını, ölçen ve girişimde bulunan çalışmalar yapılmalıdır.