Türkiye'ye ait Verbascum L. türlerinin DNA barkodlaması yöntemi ile kimliklendirilmesi

Endüstrileşme ve çevresel bozulmanın artması, gezegende biyolojik çeşitlilik krizine yol açarak türlerin yok olmasına, dolayısıyla genetik kaynaklarının kaybedilmesine sebep olmaktadır. Genetik kaynakların korunması ile taksonomiye ve türlerin doğru tespitine büyük ölçüde bağımlı olan ekosistemi de korumak mümkün hale gelmektedir. İklim, topografi ve jeomorfoloji gibi öğeler, Türkiye'yi en yüksek bitki çeşitliliği ve endemizme sahip olan merkezlerden biri haline getirmektedir. Türkiye'de yaklaşık olarak 2700 endemik tür olduğu tahmin edilmektedir ve bu çeşitliliğin önemli bir kısmını Verbascum L. cinsi oluşturmaktadır. Yayılım alanı dar olduğundan, habitatının yok olma riski yüksek olan Verbascum L. cinsi, terapötik özellikleri ve ekolojik önemi ile ciddi bir koruma politikasına ihtiyaç duymaktadır. Türler arası morfolojik benzerlikleri ve hibridizasyon olasılıkları sebebiyle endemik Verbascum L. türlerinin doğru tespiti ve sınıflandırılmasında zorluklar yaşanmaktadır. Taksonomik ilişkileri ve türlerin sınırlarını netleştirmek ve Verbascum L. gen kaynaklarını korumak ve tür ayrımı sağlamak için moleküler seviyede tanımlama yapılması büyük önem arz etmektedir. DNA barkodlama yöntemi, DNA barkodları adı verilen kısa ve yeterli varyasyona sahip korunmuş DNA dizilerini kullanarak yüksek seviyede tür ayrımı sağlayabilmektedir. Bu çalışmanın amacı, Türkiye'deki Verbascum L. cinsinin anahtar türlerinin DNA barkodlama yöntemiyle moleküler seviyede tanımlanmasıdır. Bu amaçla, herbaryum koleksiyonlarından, Verbascum L. cinsine ait Anadolu endemik türleri seçilmiştir. Tür tanımlamasını, DNA barkodlama ile standardize edilmesini destekleyen CBOL tarafından önerilen rbcL, matK, ITS ve trnH-psbA barkod bölgeleri kullanılmıştır. DNA sekanslama ve biyoinformatik analizler, kurulmuş olan DNA barkodlama standartlarına göre gerçekleştirilmiştir. ITS ve matK barkod bölgeleri, sırasıyla 15 ve 11 Verbascum L. türünde tanımlanmıştır ve filogenetik analizlerde kullanılmıştır. Bu çalışma, Verbascum L.'nin Türkiye bitki envanterine eklenmesine ve gerektiğinde taksonomik sorunları düzeltmek için moleküler düzeyde düzeltmeler yapılmasına ve DNA barkodlarının literatüre dahil edilmesi ile Verbascum L. gen kaynaklarının korunmasına katkı sağlayacaktır.