Yersel fotogrametride normal durumda yer kontrol noktalarının dağılışının incelenmesi

Günümüzde fotogrametri, teknolojinin de hızla geliş mesiyle, topoğrafik harita yapımında, hemen hemen bütün mü hendislik dallarında ve tıp araştırmalarında kullanılan bir bilim dalıdır. Gerek havadan gerekse yerden çekilmiş resimler yardımı ile ölçme, yorumlama ve çeşitli değerlen dirmeler yapmak mümkündür. Çeşitli bilim dallarında yapı lan uygulamaların etüd ve araştırmalarında fotogrametrik yöntemler hız, ekonomi ve incelik elde edilmesinde her gün biraz daha önem kazanmaktadır. ölçme işleminin doğrudan doğruya cisim üzerinde değil, çekilen resimlerden elde e- dilen cismin üç boyutlu modeli üzerinde yapılması, fotog rametri ilmine çok çeşitli alanlarda kullanılabilme im kanı sağlamaktadır. Fotogrametrik çalışmalarda ne kadar itinalı davra- nılırsa davranılsın, ölçüler in birtakım hatalarla yüklü o- labileceği düşünülür. Bu hataları ortadan kaldırabilmek veya sonuca etkilerini minumuma indirebilmek için, model de koordinatları bilinen ve " Yer Kontrol Noktası " adı verilen kontrol noktalarına ihtiyaç vardır. Bu çalışmada, yer kontrol noktalarının model üzerinde ne şekilde dağılması gerektiği ve sonucu ne şekilde etki lediği incelenmiştir. Dolayısıyla kontrol noktalarının en iyi dağılım şekli tesbit edilmeye çalışılmıştır. Farklı konumdaki nokta gruplarının sonucu ne şekilde etkilediği, çeşitli nokta grupları alınarak araştırılmıştır. Bu amaçla K.Ü. de seçilen bir test alanında tüm mo deli kaplıyacak şekilde, homojen olarak dağılmış 53 nokta atılmıştır. Uygun bir yerde seçilmiş bazın her iki u- cundan Zeiss TMK çekim kamerası ile test alanının resim leri çekilerek, çalışma yapılan sahanın modeli elde edil miştir. Resimler Analitik Yönteme göre ve normal durum göz- önüne alınarak değerlendirilmiştir. Tek resim değerlendirmeleri 102 Monokomparator ale tinde yapı lmış t ır. Elde edilen ölçme değerleri yardımı ile, çeşitli hesaplamalar yapılarak test alanındaki noktaların çekim koordinatları fotogrametrik yoldan bulunmuştur. Jeo- dezik yoldan bulunan ve kesin kabul edilen koordinatlarla, bu koordinatların farkları alınmıştır. Resim koordinatla rına getirilecek düzeltme miktarları hesaplanmış, resim koordinatlarına düzeltme olarak getirilmiş ve fotogramet rik çekim koordinatları bir de düzeltilmiş resim koordi natları ile hesaplanmıştır. Bulunan bu koordinatlarla jeo- dezik koordinatların farkları alınmış ve bunların büyük ölçüde küçüldüğü, yani son bulunan fotogrametrik koor dinatların jeodezik koordinatlara oldukça yaklaştığı görülmüştür. özellikle modele dağılmış, yersel fotogramet- rideki model şekline de uygun şekilde, tepesi baz tarafın da, tabanı bazdan uzak, baza paralel ve Y eksenine göre si metrik noktaların oluşturduğu üçgen şeklinde dağılmış nok ta gruplarındaki hata dağılımının en uygun olduğu görül müştür.