Helıotropıum hırsutıssımum'dan elde edilen farklı ekstrelerin fitokimyasal analizi ve biyolojik aktivitelerinin değerlendirilmesi

Bu çalışmada, Helitropium hirsutissimum'dan toprak üstü kısımlar kullanılarak elde edilen ve farklı konsantrasyonlarda hazırlanan ekstrelerin (petrol eteri, dietil eter, etil asetat, metanol, su (infüzyon ve dekoksiyon)) fitokimyasal madde analizleri yapılmış ve ekstrelerin antioksidan aktivitesi, toplam fenolik madde miktarı, hidrojen peroksidi (H2O2) süpürme ve metal şelatlama aktiviteleri belirlenmiştir. H. hirsutissimum bitkisinin sitotoksik etkisinin olup olmadığı da Artemia salina Brine Shrimp Lethality Assay (BSLA) yöntemiyle araştırılmıştır. Bitkiden elde edilen farklı ekstrelerin DPPH serbest radikal süpürücü aktivitesi, H2O2 süpürme ve metal şelatlama aktiviteleri kontrol ile karşılaştırıldığında gerek ekstre tipine ve gerekse uygulama konsantrasyonu artışına bağlı olarak farklılıklar göstermiştir. Denenen ekstreler içerisinde en yüksek radikal süpürücü aktiviteye sahip ekstre, infüzyon ekstresi olurken, diğer ekstrelerin gerek serbest radikal süpürücü aktiviteleri gerekse H2O2 süpürme ve metal şelatlama aktivitelerinin düşük olduğu bulunmuştur. H. hirsutissimum'dan elde edilen ekstreler için yapılan fitokimyasal analizlerde ekstre tipine göre farklılıklar gözlenmiş, metanol ekstresi dışındaki diğer ekstrelerde en fazla alkaloidlerin bulunduğu saptanmıştır. Ekstrelerde alkaloidlerden sonra en fazla fenollerin (petrol eteri, infüzyon ve dekoksiyon ekstrelerinde) ve saponinlerin (metanol, infüzyon ve dekoksiyon ekstrelerinde) bulunduğu saptanmıştır. Tanen ve antrakinonların az miktarda olduğu ve flavonoidlerin ise hiçbir ekstrede bulunmadığı tespit edilmiştir. H. hirsutissimum'dan elde edilen petrol eteri, dietil eter, etil asetat, metanol, su (infüzyon ve dekoksiyon) ekstrelerinin, uygulanan konsantrasyon aralıkları içinde (100µg/ml–1000µg/ml) pozitif kontrol olan umbelliferon ile karşılaştırıldığında, Artemia salina larvaları üzerinde sitotoksik etkisinin olmadığı görülmüştür. Anahtar sözcükler: Antioksidan aktivite, Brine Shrimp Lethality Assay, DPPH süpürücü aktivite, Heliotropium hirsutissimum, fitokimyasal analiz, sitotoksik etki.