9
Arşivlenen Tez
0
DOI Atanmış
0%
DOI Oranı
Anabilim Dalı
Karayolu yolcu taşımacılığı zorunlu koltuk ferdi kaza sigortası
Şehirleşmenin yaygınlaşması ile birlikte ulaşıma duyulan ihtiyaç hızla artarken teknolojinin gelişmesi ile birlikte ulaşım faaliyetleri de çeşitlenmiştir. Havayolları, denizyolu, demiryolu ve karayolu olarak genel bir sınıflandırmaya tabi tutulabilecek ulaşım faaliyetleri yürütülürken istenmeyen durumların gerçekleşmesi, insanları hem malvarlığı adına hem de can sağlığı adına endişeye sürüklemiştir. Bu endişe ve güvence ihtiyacı sebebi ile de sigortacılık önem kazanmış, faaliyetler arttıkça sigortacılık da bu çeşitlenmeye cevaz vererek gelişmiştir. Ülkemizin coğrafi özellikleri en önemli faktör olmak üzere ulaşım ağlarından en çok gelişme gösteren, hemen hemen her coğrafyaya uzanması ve ekonomik olması nedeniyle yoğunlukla tercih edilen ulaşım türü de karayolu olmuştur. Ancak karayolu ulaşım faaliyeti esnasında gerek öznelerin göstermesi gereken özen ve dikkati göstermemesi gerekse kullanılan araçlarda bulunan kusurlar nedeniyle kazalar sıkça yaşanmaktadır. Bunun sonucunda da mal ve can kayıpları söz konusu olabilmektedir. Her ne kadar hukukumuzda karayollarında yaşanan kaza sebebiyle oluşan kayıplar, sözleşme ve haksız fiil sorumluluğuna dayanılarak telafi edilebilir olsa da, ekonomik boyuta indirgeyemeyeceğimiz insan sağlığını tehlikeye atan sonuçlar da mümkündür. Özellikle yolcu taşıma faaliyeti sırasında yaşanabilecek bir kaza, onlarca kişinin hayatını kaybedebileceği bir boyuta ulaşabilmektedir. Bu sebeple modern hukukta insan sağlığına ve vücut bütünlüğüne verilen değerden ötürü bu tehlikeli faaliyet, sorumluların ve sorumluluk sigortacılarının yanı sıra ayrıca bir can sigortasıyla güvence altına alınmak istenmiştir. Bunun sonucunda yolcu taşıma faaliyeti özelinde kitlesel önem ve sosyal gereklilikler göz önüne alınarak Karayolu Yolcu Taşımacılığı Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigortası oluşturulmuştur. Bu sigorta türü can sigortası türü olarak düzenlenmiş, diğer sorumluluk sigortalarının aksine kazadan etkilenen kişilerin zarar ve zarara bağlı tazminat ilişkisi içine girmeden en kısa zamanda kaza kaynakları etkileri himaye altına almaya yönelik özellikleriyle kaza sonrası yaşanabilecek mağduriyetlerin önüne geçilmeye çalışılmıştır. İstenmeyen durumun gerçekleşmesi ile birlikte taşıma sözleşmesinde yolcu sıfatındaki kişiler, sürücüler ve sürücü yardımcıları sigorta sözleşmesinde sigortalı olurken, sigortacı sigorta sözleşmesi kurulurken sayısal olarak bilgi sahibi olduğu kişilere himaye sağlamak durumunda kalmaktadır. Taşıma faaliyetinin özneleri lehine bizzat taşıma işini yürütenler tarafından zorunlu olarak sigorta sözleşmesinin kurulmasıyla; sigortacılık ilkelerinin bu faaliyete yansıtılması, kişilerin sağlıklarının güvence altına alınması amaçlanmıştır.
Robotik cerrahi müdahaleden doğan hukuki sorumluluk
Robotik cerrahi müdahalelerden doğan sorumluluk kavramı günümüzde büyük önem kazanmıştır. Zira hem hukuk hem de tıp bilimi büyük bir değişim ve gelişim içerisindedir. Bu noktada cerrahi girişimler de yeni uygulamalar kazanmıştır. Yeni uygulamalar ise bir takım değişiklikler getirmiştir. Meydana gelen bu değişiklikler, hem hukuk hem tıp alanını ilgilendirir durumdadır. Bu çalışmanın amacı, robotik cerrahi uygulamalar neticesinde meydana gelebilecek durumları incelemek ve hukuki tahlilini gerçekleştirmektir. Çalışmanın ilk bölümünde konuyla ilgisi olan kavramlar açıklanarak, çeşitli unsurlara değinilmiştir. Bu kavramlar, hem tıp hem hukuk hem de robotik ile alakalı kavramlardır. Bu kavramlara ve unsurlara değinilmesi ile, konunun daha iyi anlaşılması amaçlanmıştır. Robotik cerrahi sistemin esasında bir cerrahi müdahale yöntemi olması sebebiyle tıbbi müdahale kavramı ve unsurları detaylı şekilde işlenmiştir. Çalışmanın ikinci bölümünde robotların sağlık sektöründeki yeri ve robotik cerrahi uygulamalara yer verilmiştir. Robotların sağlık sektöründe nasıl bir rol oynadıkları incelenmiş, robotik cerrahi uygulamaların olumlu ve olumsuz yönlerine değinilmiştir. Üçüncü bölümde ise robotik cerrahi müdahaleden doğabilecek hukuki sorumluluk incelenmiştir. Kimlere hangi tip sorumlulukların, hangi şartların varlığı halinde yüklenebileceği işlenmiştir. Akdi sorumluluk, akit dışı sorumluluk, haksız fiil sorumluluğu, zamanaşımı gibi kavramların unsurları ve koşulları açıklanmıştır.
İdarenin ilaç temini ve finansmanı konusunda görev ve yetkileri
Bu çalışmada, Türkiye'de, Anayasa temelli olarak sağlık hakkının tesisi anlamında, devletin görevli ve yetkili olduğu şekillerde, gerek doğrudan gerekse dolaylı olarak gerçekleştirilen sağlık hizmetlerinin bir parçası sayılabilecek ilaç temin edilmesi hususunda, idarenin hem süreç hem de mali konulardaki işlemleri, görevleri ve yetkileri ile bunları nasıl ve hangi şartlar ışığında değerlendirebildiği konuları işlenmiştir.
Robotik cerrahi ve cezai sorumluluk
Robotlar teknoloji ilerledikçe hayatımızın içine daha çok girmektedir. Günümüzde de robotik cerrahi teknolojisi tıp bilimi alanında önemli bir rol oynamaktadır. Robotik cerrahiyi kullanmanın ilk amacı, verimliliği artırmak ve hataları en aza indirmektir. İnsanlar ve robotlar arasındaki iş birliği, cerrahi prosedürlerde ilerlemelere yol açmıştır. Ancak robotik cerrahinin tıbbi bir tedavi yöntemi olarak kullanılması sırasında oluşabilecek zararlar konusunda cezai sorumluluğun nasıl belirleneceği sorunu netliğe kavuşamamıştır. Tıbbi bir işlem sırasında bir sorun olması durumunda, robot, programcı, üretici ve yanlış komut vermiş olabilecek sağlık personeli arasında sorumluluk dağılımının tartışılması gereklidir. Robotik cerrahi kavramında, sorumluluğu doğru bir şekilde belirlemek için malpraktis vakaları ile komplikasyonlar arasında ayrım yapmak oldukça önemlidir. Bu çalışmanın amacı, robotik cerrahi uygulamalar sonucunda oluşabilecek durumları alternatifleriyle birlikte incelemek ve hukuki analizini yapmaktır. Çalışmanın ilk bölümünde robotik cerrahiyle ilgisi olan kavramlar tarihsel gelişimiyle beraber açıklanmıştır. Açıklanan kavramlar hem hukuk hem sağlık hem de robotik ile ilgili kavramlardır. Bu kavramların açıklanmasındaki amaç konunun daha sağlıklı biçimde anlaşılabilmesidir. Çalışmanın ikinci bölümünde robotik cerrahi müdahaleden kaynaklanabilecek olumsuz sonuçlarda cezai sorumluluk meselesi incelenmiştir. Tıbbi bir müdahale sırasında bir sorun olması durumunda, sorumluluğun robot, programcı, üretici ve yanlış komut vermiş olabilecek sağlık personele mi ait olacağı mevzuat ve cezai ilkeler ışığında incelenmiştir. Suçun manevi unsuru olan kast ve taksir ışığında konu detaylandırılmış olup robotların ve yapay zekâ sistemlerinin cezalandırılabilirliği tartışılmıştır. Üçüncü bölümde robotik cerrahinin olumlu ve olumsuz yönleri açıklanarak robotik cerrahi müdahaleden kaynaklı cezai sorumluluğa ilişkin örnek uyuşmazlıklar ve öneriler incelenmiştir. Anahtar Kelimeler: Robotik cerrahi, Yapay zekâ, Taksir, Hukuka uygunluk, Cezai sorumluluk
Kişisel verilerin korunması hukuku bağlamında sağlık bilimlerinde yapay zeka kullanımı
Teknoloji ve dijitalleşme çağında "yapay zeka" ve "kişisel verilerin korunması" kavramları sıkça gündeme gelmektedir. Yapay zekanın kullanıldığı en önemli alanlardan biri sağlıktır. Sağlık bilimlerinde yapay zeka uygulamalarının faaliyette bulunabilmesi için veri hukukunca yüksek koruma öngörülen kişisel sağlık verilerine ihtiyaç duyulmaktadır. Yapay zekanın kişisel sağlık verilerini hukuka aykırı işlemesi ile veri ihlalleri oluşabilmekte, bazı durumlarda hukuka uygun işlemeden söz edilebilse de algoritma sapması kaynaklı zararlar meydana gelebilmektedir. Bu tez ile sağlık bilimlerinde yapay zeka ile kişisel sağlık verilerinin işlenmesi halinde ortaya çıkabilecek sorunların belirlenmesi, bu sorunlara karşı başvurulabilecek önlemlerin incelenmesi ve kişisel sağlık verilerinin korunmaması durumunda yapay zekanın özel hukuk sorumluluğunun tespiti amaçlanmaktadır. Tezimizin birinci bölümünde, yapay zeka ve kişisel verilerin korunmasına dair genel kavramlar ve hukuki düzenlemeler üzerinde durulmaktadır. Tezimizin ikinci bölümünde, kişisel sağlık verilerinin işlenmesine ilişkin kurallar incelenip yapay zekanın kişisel sağlık verisi işlemesi, sonuçları ve oluşabilecek sorunlara dair önlemler üzerinde durulmaktadır. Tezimizin üçüncü bölümünde, kişisel sağlık verilerinin yapay zeka ile işlenmesi sonucunda oluşabilecek zararlara karşı başvurulabilecek hukuki yollar ile sorumluluk tespiti üzerinde durulmaktadır.
Diş hekiminin hukuki sorumluluğu
Kişi ve toplum sağlığından bağımsız olarak düşünülemeyecek olan ağız, diş ve çene sağlığının tesisi ve korunmasında diş hekimliği müdahaleleri önemli bir yer tutar. Diğer tıbbi müdahale türlerinden ayrılarak müdahalenin yaş veya cinsiyet ayrımına tabi olmaması, herkesin hayatında en az bir kere başvurduğu tıbbi müdahale türü olması gözetildiğinde bu önem daha da artmaktadır. Diş hekimliği müdahaleleri, kişilerin fiziksel sağlıkları kadar kendilerini dış dünyaya sunuş şekillerinde de doğurduğu etkiyle, günümüzde her zamankinden daha fazla hukuki uyuşmazlık konusu yapılmaktadır. Bu uyuşmazlıkların çözümünde ise sağlık hukuku mevzuatı yetersiz kalmakta, çözümleri adeta doktrin görüşleriile yargı kararlarına terk edilmiş konuların başında diş hekimliği müdahalelerinin hukuki niteliği gelmektedir. Hukuka uygunlukları belirli şartları sağlamasına tabi olan diş hekimliği müdahaleleri, müdahalede bulunan diş hekimi ile hasta arasındaki ilişkinin özelliğine göre hukuki nitelemeler kazanır. Diş hekiminin mesleğini serbest olarak ya da kamu görevlisi sıfatıyla icra etmesine bağlı ayrım, taraflar arasındaki ilişkinin tabi olacağı hukuk kurallarının ve taraf yükümlülüklerinin belirlenmesinde rol oynar. Diş hekiminin, temelini hukuki nitelemelerden alan yükümlülükleri kadar, her türlü hukuki nitelemenin üzerinde konumlanarak diş hekimliği mesleğinin etik ilkelerinden ve diş hekimi ile hasta ilişkisinin özünden kaynaklanan yükümlülükleri de bulunmaktadır. Bu yükümlülüklerin ihlali, ihlal edilen norm ve değerlerin özelliğine göre diş hekiminin sorumluluğuyla sonuçlanır. Anahtar kelimeler: Diş hekimi, diş hekiminin hukuki sorumluluğu, diş hekimliği müdahaleleri, hukuki sorumluluk.
Türk idare hukukunda idarenin özel hastaneler üzerindeki denetim yetkisi ve sorumluluğu
Sağlık hizmetleri esas itibariyle bir kamu görevi olması sebebiyle idareye ait bir görevdir ve idarenin sorumluluğundadır. Ancak günümüzde sağlık hizmetlerinin özel tüzel veya gerçek kişilikler eliyle gördürülmesi yaygınlık kazanmıştır. İdarenin özel kişiliklerin her türlü faaliyetleri konusunda çeşitli kıstaslarla denetimi mevcut olmakla birliktex konu sağlık hizmetlerine geldiğinde hizmetin niteliğinin kamu hizmeti olması, bu hizmeti sağlayan özel kişiliklerin denetim ve sorumluluğunda daha özel kıstasları gerektirmektedir. Bu çalışmanın içeriğini de özel hastaneler eliyle verilecek sağlık hizmetlerinin idari denetimi ve özel hastanelerin hizmet faaliyetlerinden, sağlık hizmetlerinin asli yetkilisi olan özel hastaneleri bu hizmetlerde yetki sahibi yapan idarenin, idari sorumluluk boyutu oluşturacak; özel hastaneler söz konusu özel kıstaslar bakımından idari denetim ve idarenin sorumluluğu yönleriyle incelenecektir. Anahtar Kelimeler: Özel hastanelerin ayırıcı unsurları, ruhsata ve hizmete esas denetim, seviyelendirme denetimi, özel sağlık hizmetlerinin kamusal niteliği, idarenin sorumluluğu
İlaç hukukunda tazminat sorumluluğu
İnsanları hastalıklardan korumak ve hasta olanları tedavi etmek amacıyla üretilmiş olan ilaçların, üretimden kullanılmasına ve sonuçlarına kadar geçen süreçte yapılan hatalar sonucunda insanlarda ilaç kullanmaktan kaynaklanan maddi ve manevi zararlarının tazmini amacıyla sorumluların kusurlu veya kusursuz olup olmadıklarının belirlenmesi ve kusurlu iseler, sorumluluk oranlarının tespiti, sorumluluk oranında bir tazminata nasıl hüküm verilmesi gerektiği ilaç hukukunda tazminat sorumluluğu olarak yerini almıştır. İlaç, Anayasa tarafından güvence altına alınan sağlık hakkı (madde 17-56) ile ilgili bir üründür. Ülkemizde bir ilaç yasası olmamasına karşın çeşitli yasa ve yönetmelikler ile genel düzenlemeler vardır. İlaç hukukunda tazminat sorumluluğuna sahip olan kişi ve kurumlar olarak karşımıza; ilaç üreticilerinin tazminat sorumluluğu, hekimlerin tazminat sorumluluğu, eczacıların tazminat sorumluluğu, klinik araştırmacıların tazminat sorumluğu, klinik araştırma etik kurullarının ile üyelerinin tazminat sorumluluğu ve idarenin tazminat sorumluğu başlıkları altında bu tez çalışması yapılmıştır.
Sağlık hizmetlerinin görülmesinde irtikap suçu
Sağlık, başlı başına bir temel insan hakkı olduğu kadar diğer temel insan haklarının pek çoğuyla da doğrudan ilintili bir kavramdır. Devlet, insan haklarının korunması ve geliştirilmesinde asli sorumluluğa sahiptir. Devlet, bu sorumluluğunun gereklerini, mevzuat hükümleri ile belirlenmiş esas ve usuller doğrultusunda memurları eliyle ifa eder. Söz konusu sorumluluğun, yine mevzuat hükümleri çerçevesinde, memur olmayan ancak uğraşları gereği kamu görevlisi kabul edilen diğer kişilerce üstlenilmesi de mümkündür. İrtikap suçu, ancak kamu görevlileri tarafından işlenebilen özgü nitelikte bir suç olup, 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun, Özel Hükümler başlıklı İkinci Kitabının, Millete ve Devlete Karşı Suçlar ve Son Hükümler başlıklı Dördüncü Kısmının, Kamu İdaresinin Güvenilirliğine ve İşleyişine Karşı Suçlar başlıklı Birinci Bölümünde 250. madde ile düzenlenmiştir. Bu düzenleme çerçevesinde, kamu görevlisinin, görevinden kaynaklanan nüfuzu ya da güveni kötüye kullanarak muhatap olduğu kişiyi, kendisine veya başkasına yarar sağlaması veya yarar vaadinde bulunması için icbar ya da ikna etmesi olarak tanımlanabilir. İki ana bölümden oluşan çalışmanın Birinci Bölümünde, irtikap suçunu genel olarak ve sağlık hizmetlerinin sunulması özelinde değerlendirebilmek üzere öncelikle sağlık kavramı, hizmetleri, kurumları ve çalışanları ile suç kavramı üzerinde durulmuştur. Sonra, irtikap suçu, kanuni düzenlemesinde yer alan kavramlara ilişkin açıklamalarla birlikte öğretide yer alan kimi görüşlere ve konunun özüne ilişkin yüksek mahkeme ilamlarına yer verilerek tüm unsurlarıyla, yoğunlukla sağlık hizmetlerinin görülmesi sırasında işlenmesi özelinde incelenmiş, ayrı başlıklar altında incelenmekte olan ilgili konuya vurgu niteliğinde farazi örnek olaylarla açıklanmaya çalışılmıştır. İkinci Bölümde ise yine öğretide yer alan kimi görüşlere ve konunun özüne ilişkin yüksek mahkeme ilamlarına yer verilerek irtikap suçunun özel görünüş biçimleri ile muhakeme usulü incelenmiş, ayrı başlıklar altında incelenmekte olan ilgili konuya dair vurgu niteliğinde farazi olaylarla suçun özel görünüş biçimleri, sağlık hizmetlerinin sunulması özelinde örneklendirilerek açıklanmaya çalışılmıştır. Çalışma, konuya dair genel bir değerlendirme yapılarak, öğreti ve uygulamada görüş birliği olmayan hususlara ilişkin görüşlerimizin derlendiği Sonuç Bölümü ile sonlandırılmıştır.