2
Arşivlenen Tez
0
DOI Atanmış
0%
DOI Oranı
Arşivlenen Tez
İmam hatip liselerinde Kur'an-ı kerim eğitimi ve kıraat ilmi açısından bir değerlendirme Şiirt ili örneği
Kur'an-ı Kerim, İslam dininin temel kaynağı olup, Müslüman toplumlarında büyük önem taşımaktadır. Kur'an eğitimi, klasik kaynaklarda "müşâfehe" (yüz yüze eğitim) ve "fem-i Muhsin" (yetkin ağızdan eğitim) gibi yöntemle desteklenen uygulamalı bir öğretim yöntemine dayanır. Türkiye'de din eğitiminin kurumsal çerçevesini oluşturan İmam Hatip Liseleri, Kur'an-ı Kerim ve kıraat eğitimini sistemli biçimde sunan önemli kurumlardır. Ancak bu süreçte, özellikle mahreçlerin doğru çıkarılması, kıraat farklılıklarının kavratılması ve müfredatın yeterliliği gibi alanlarda çeşitli zorluklarla karşılaşılmaktadır. Bu çalışmada, Siirt ili örneğinde İmam Hatip Liselerinde Kur'an-ı Kerim ve kıraat eğitimi çok yönlü olarak incelenmiş; öğrenci ve öğretmen görüşleri doğrultusunda memnuniyet düzeyi, öğretim etkinliği ve karşılaşılan sorunlar değerlendirilmiştir. Betimsel tarama modeline dayalı araştırma kapsamında, 2024-2025 eğitim-öğretim yılında görev yapan öğretmenler ve öğrenim gören öğrencilerden oluşan bir örnekleme anket uygulanmış, veriler SPSS 22.0 programı ile analiz edilmiştir. Elde edilen bulgulara göre, öğrencilerin büyük bir kısmı (%71,1) Kur'an-ı Kerim dersinden memnun olduğunu belirtmiştir. Bununla birlikte, ders saati yetersizliği (%35,0), kıraat ilminin müfredata sınırlı yansıması (%47,4) ve özel tilavet sınıflarının eksikliği (%57,9 öğrenci, %74,1 öğretmen) önemli sorunlar arasında yer almıştır. Mahreçlerin doğru çıkarılmasının (%80,8) ve kıraat ilmine dair bilgilerin artırılmasının (%79,3) eğitimde temel ihtiyaçlar olduğu vurgulanmıştır. Öğretmenlerin %67,9'u ders programını yeterli bulurken, branşlaşmanın kaliteyi artıracağı görüşü (%92,9) güçlü bir şekilde dile getirilmiştir. Sonuç olarak, Kur'an-ı Kerim öğretiminin etkili bir şekilde sürdürülebilmesi için müfredatın gözden geçirilmesi, uygulamalı öğretim ortamlarının artırılması, öğretmenlerin mesleki gelişimlerinin desteklenmesi ve tilavet/kıraat derslerine ayrılan sürenin genişletilmesi gerektiği ortaya konmuştur. Anahtar Kelimeler: Kur'an-ı Kerim eğitimi, kıraat ilmi, tecvid, İmam Hatip Liseleri, Siirt, din eğitimi, öğretmen-öğrenci görüşleri
Cemâluddîn el-Hısnî'nin el-keşf 'an ahkâmi'l-hemze fi'l-vakfi'l-hişâm ve hamza isimli eserinin tahkik ve tahlili
Kıraat ilmi ve dilbilim açısından büyük önem taşıyan Hemze bahsi, tarihi süreç içerisinde dilciler ve kıraat âlimleri için geniş bir araştırma alanı olmuştur. Hemze'nin tahfifi ile ilgili Hişâm ve Hamza'nın vakf kuralları üzerine birçok çalışma yapılmış, bu konu kıraat kitaplarında ve müstakil eserlerde incelenmiştir. Bu konuda yazılmış müstakil eserlerden biri de Osmanlı döneminde yaşamış Hüseyin b. Ali b. Abdurrahman b. Muhammed b. Cemâluddîn el-Hısnî'nin el-Keşf 'an Ahkâmi'l-Hemze fi'l-vakfi'l-Hişâm ve Hamza adlı eseridir (ö. 971/1563). Üretken bir kişiliğe sahip olan el-Hısnî, henüz on dört yaşındayken eser yazmaya başlamış ve başta şer'i ilimler olmak üzere farklı ilim dallarında birçok eser kaleme almıştır. El-Keşf, Hişâm ve Hamza' nın Hemzeli Kur'ân lafızlarındaki okuyuş biçimlerini ve aralarındaki farklılıkları ele alır. Bu bağlamda Resm-i Mushaf'ta Hemzenin yazım şekillerini "و" ve "ي" kürsüsünde resmedilen Hemzenin yazım metodundaki farklılıklar neticesinde vakf halinde ortaya çıkan okunuş şekilleri detaylı bir şekilde incelemiştir. Eser, üzerinde vakf yapılma ihtimali olan tüm Hemzeli Kur'ân lafızlarını kapsayarak özgünlük göstermektedir. Bu nedenle, el-Hısnî'nin el-Keşf adlı eseri kapsamlı bir şekilde incelenip tahkik edilmiştir. Çalışma, giriş ve iki bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde tezin konusu, amacı, önemi, yöntemi, kapsamı ve Kıraat ilmi ile Hemze konusu ele alınmıştır. Birinci bölümde müellifin hayatı, ilmi kişiliği, eserleri, hocaları ve "el-Keşf" adlı eserinin incelenmesi yapılmıştır. Eserin adı, telif tarihi, yazılış amacı ve müellife aidiyeti tabakat kitaplarından araştırılarak ortaya konmuştur. Müellif ve eserleri hakkında bilgiler, öncelikle müellifin eserlerine başvurularak ve ardından tabakat kitaplarındaki dağınık bilgiler toplanarak metin karşılaştırması ve veri analizi yöntemiyle incelenmiştir. İkinci bölümde "el-Keşf' adlı eser İSAM Tahkikli Neşir Esasları (İTNES) dikkate alınarak tahkik edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Kıraat İlmi, Vakf, Hemze, Hişam, Hamza, el-Hısnî.