Predictive factors of posttraumatic stress and posttraumatic growth among the survivors of Van, 2011, earthquakes' trauma

Depremler, diğer doğal afetler gibi kayıp, ölüm ve yaralanmaya maruz kalma veya tanık olma, tehdit edici durumların yarattığı aşırı korku, önemli kişilerin kaybı, mali kayıplar ve aşırı düzeyde bedensel güce ihtiyaç duyma gibi sebeplerden dolayı travmatik bir süreci içerir. Öte yandan, böyle zor durumlarla karşılaşan hayatta kalan kişiler olumlu değişimler de gösterebilirler. Bu çalışmada, 23 Ekim ve 9 Kasım 2011 tarihlerinde meydana gelen Van depremlerinin hem olumsuz hem de olumlu etkileri araştırılmaktadır. Araştırmaya iki depremden en az birini afet bölgesinde yaşamış olan 630 gönüllü öğretmen katılmıştır. Araştırma verisi ikinci depremden 4 ay sonra toplanmıştır. Travma sonrası stresi (TSS) yordayan faktörler olarak, kadın cinsiyeti, can kaybı, afete maruz kalma düzeyi, çaresiz başa çıkma, kendisi ve dünya hakkında olumsuz travma sonrası bilişler değişkenleri bulunmuştur. TSS'in alt boyutları olan aşırı uyarılmışlık halini ve giricilik düzeyini aynı değişkenlere ek olarak problem odaklı başa çıkma değişkeni de yordamıştır. Travma sonrası büyümeyi (TSB) ise kadın cinsiyeti, ego-resilience, algılanmış sosyal destek, problem odaklı başa çıkma, kaderci başa çıkma ve son olarak sosyal destek arama değişkenleri yordamıştır. Travma sonrası bilişlerin ve başa çıkma biçimlerinin aracı değişken olarak etkileri de araştırılmıştır. Bulgular, önceki yazın ve TSS ve TSB kuramlarıyla birlikte tartışılmıştır. Ayrıca, araştırmanın sınırlılıkları, elde edilen bulguların klinik uygulama ve toplumsal müdahalelerdeki olası yansımaları, gelecekte yapılabilecek araştırmalarla ilgili öneriler sunulmuştur.