2030 sürdürülebilir kalkınma hedefleri bağlamında yoksulluklamücadele politikaları: Türkiye açısından bir değerlendirme

İnsanların temel ihtiyaçlarını karşılayamaması veya sosyo-ekonomik olarak kabul edilebilir bir yaşam standardına ulaşamaması durumu olan yoksulluk geçmişte olduğu gibi günümüzde de az gelişmiş ve gelişmiş ülkelerin çözüm aradığı önemli sorunlardan birisidir. Yoksulluk sorunu demografik, ekonomik, sosyo-kültürel ve siyasal nedenlerden kaynaklanmaktadır. Yoksulluk bireylerin dolayısıyla toplumların refahı, sağlığı, eğitimi ve güvenliği açısından yıkıcı sonuçları beraberinde getirmektedir. İnsan haklarını ve onurunu korumak, sağlamak sosyal adaleti tesis etmek ve sürdürülebilir kalkınmayı desteklemek için yoksullukla mücadele ülkelerin yanı sıra Dünya Bankası, Uluslararası Para Fonu, Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı ve Ekonomik Kalkınma ve İş Birliği Örgütü gibi uluslar üstü kuruluşların da temel görevi olarak kabul edilmektedir. Birleşmiş Milletler tarafından 2015 yılında kabul edilen ve üye ülkelere daha yaşanılabilir dünya için küresel bir yol haritası niteliği taşıyan 2030 Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri'nin ilki ve en önemlisi "yoksulluğa son"dur. Bu çalışmada Türkiye'de yoksulluğun mevcut durumu ve yoksullukla mücadele politikaları ortaya konulmakta ve 2030 Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri bağlamında ülkemizde izlenen yoksullukla mücadele politikalarının etkinliği değerlendirilmektedir. Türkiye'de yoksullukla mücadeleye bir politika olarak Yedinci Kalkınma Planı'nda yer verilmiştir. Yoksullukla mücadelede doğrudan yaklaşım (istihdam politikaları, gelir artırıcı politikalar ve sosyal yardımlar) ile dolaylı yaklaşım (ekonomik büyüme, gelir dağılımını iyileştirme ve vergi politikaları) benimsenmiştir. Uygulanan politika ve programlar sonucunda dünyada olduğu gibi Türkiye'de de yoksul kişi ve yoksulluk oranında azalma eğilimi kaydedilmiştir. Ancak 2019 yılının sonunda dünyayı etkisi altına almaya başlayan Covid-19 Pandemisi yoksulluğun azaltılmasında elde edilen kazanımları tersine çevirmiştir. Özellikle aşırı yoksulluğun 2030 yılında tamamen kaldırılması hedefinin gerçekleşmesini hem dünyada hem de Türkiye'de büyük ölçüde sekteye uğratmıştır. Türkiye'nin yoksullukla mücadelede başarılı olabilmesi için, sosyal desteklerin ve ekonomik politikaların etkili bir şekilde uygulanması, dezavantajlı grupların güçlendirilmesi ve yoksullukla mücadelede uluslararası işbirliklerinin artırılmasının yanısıra hayata geçirilen politika ve programların düzenli olarak izlenmesi ve değerlendirilmesi önem arz etmektedir.