7. sınıf öğrencilerinin hücre bölünmeleri konusundaki kavramsal anlama düzeylerinin ve kavram yanılgılarının belirlenmesi

Fen bilimleri dersinde hücre bölünmeleri konusu karmaşık süreçler içerdiğinden zor anlaşılan ve kavram yanılgılarına sık rastlanan bir konudur. Kavram yanılgılarına sahip olan bir öğrencinin kavramları anlaması güçleşir, yanlış öğrenmeleri artar ve gelecekteki öğrenmeleri zorlaşır. Bu çalışmanın amacı, ortaokul öğrencilerinin hücre bölünmeleri konusunda kavram yanılgılarının belirlenmesi için iki aşamalı bir test geliştirmek ve öğrencilerinin kavramsal anlama düzeylerini belirleyerek çeşitli değişkenler açısından incelemektir. Bu amaç doğrultusunda geliştirilen iki aşamalı testin geçerlik ve güvenirlik çalışmaları yapılmıştır. Kapsam geçerliği için bir biyoloji eğitimi uzmanı ve bir fen bilgisi öğretmeninin görüşü alınmış ayrıca kapsam geçerliği belirtke tablosu ile kontrol edilmiştir. Yapı geçerliğini test etmek için açımlayıcı faktör analizi yapılmıştır. Madde ve test analizleri sonucunda testin güvenirliği, maddelerin güçlük ve ayırt edicilik değerleri tespit edilmiştir. Gerekli düzenlemelerden sonra 10 maddeden oluşan iki aşamalı hücre bölünmeleri testi oluşturulmuştur. Testin ortalama güçlüğü 0,41 olarak belirlenerek orta güçlükte ve testin güvenirliği KR-20 formülü ile hesaplanarak 0,74 bulunmuştur. Geliştirilen test 2022-2023 eğitim öğretim yılında 7. sınıfta öğrenim gören 401 öğrenciye uygulanmıştır. Elde edilen verilerin analizi sonucunda öğrencilerin kavramsal anlama düzeylerinin cinsiyet, fen bilimleri dersi not ortalamaları ve okulun bulunduğu bölgeye göre anlamlı olarak farklılaştığı, fen projelerine katılma durumuna göre değişmediği tespit edilmiştir. Yapılan çalışma sonucunda öğrencilerin hücre bölünmeleri konusunda kavramsal anlama düzeylerinin düşük olduğu ve çeşitli kavram yanılgılarına sahip oldukları belirlenmiştir. Çalışma sonuçlarının öğretmenler tarafından bilinmesinin öğrencilerde oluşabilecek kavram yanılgılarının önüne geçilmesinde etkili olabileceği, araştırmacılara ve literatüre katkı sağlayacağı düşünülmektedir.