Açık kalp cerrahı̇sı̇ geçı̇ren erı̇şkı̇n hastalarda preopeatı̇f kan yönetı̇mı̇nı̇n, perı̇operatı̇f ve postoperatı̇f kan ve kan ürünü kullanım mı̇ktarına etkı̇sı̇. erı̇şkı̇n açık kalp cerrahı̇sı̇nde transfüzyon sıklığı ve morbı̇dı̇te ı̇le ı̇lı̇şkı̇sı̇

GİRİŞ: Demir eksikliği en sık rastlanan beslenme bozukluğudur. Demir eksikliği ve buna bağlı olarak gelişen anemi büyük bir sağlık problemi olarak varlığını sürdürmektedir. Anemi çok yaygın bir hastalıktır. Erişkin hastalarda görülme sıklığı %17 olarak belirtilmektedir. Tedavi edilmediği sürece yaşam kalitesini ve vücut metabolizmasını kısıtlayan, uzun dönemde istenmeyen sonuçlara sebep olan bir hastalıktır. Altta yatan sebep belirlendiğinde tedavi şekli hasta temelinde düzenlenmektedir. Oral demir preparatlarından intravenöz tedavi yöntemlerine, gerekli hastalarda transfüzyon tedavisine kadar geniş bir yelpaze uygulanmaktadır. Kardiyovasküler cerrahi, kan kaybının en çok görüldüğü ve transfüzyonun en fazla uygulandığı cerrahi şeklidir. Operasyon sırasında uygulanan, kan pıhtılaşma faktörlerini ve kanın şekilli elemanlarını etkileyen bazı prosedürler sebebiyle perioperatif ve postoperatif dönemde kan kaybı gelişmektedir. Özellikle anemi hastalarında, anemi tedavisi uygulanmadan cerrahi prosedürlerin uygulanıyor olması hastalarda kullanılan kan ürünü gereksinimini artırmakta olup fazlaca kan ürünü kullanılmasına ve buna bağlı yan etkilerin görülme sıklığının artışına sebep olmaktadır. Özellikle son yıllarda kan yönetimi ile ilgili birçok tartışma söz konusudur. Açık kalp cerrahisi uygulanacak hastalarda yapılan çalışmalarda; anemi tedavisi yapılan ve yapılmayan hastaların mortalite ve morbidite, kullanılan kan ürünü miktarı ve sağlık sistemine maliyetlerindeki anlamlı farklar göze çarpmaktadır. Biz de çalışmamızda normal hasta grubu ile anemi tedavisi yapılan hasta grubu arasında mortalite, morbidite ve kan ürünü kullanımı sonuçlarını ortaya koyacağız. YÖNTEM: Çalışmaya kardiyopulmoner bypass altında opere edilen 95 hasta dahil edildi. Hastaların 63'ü erkek, 32'si kadındı. Bütün hastalara elektif şekilde açık kalp cerrahisi uygulandı. Demir eksikliği tanımlanan hastalara operasyondan 1 hafta önce 1000 mg ferrik karboksimaltoz (2 flakon), 100 cc NaCl %0.9 içerisinde 30 dakikada bitecek şekilde uygulandı. Vücut kitle indeksi göz önüne alınarak gerekli görülen hastalarda ek olarak ilk dozdan bir hafta sonra 500 mg ferrik karboksimaltoz uygulandı. Operasyon öncesinde kan ürünü kullanılan hastalar çalışmaya dâhil edilmedi. Demir eksikliği tanımlanmayan hastalara herhangi bir anemi tedavisi uygulanmadı. Hastalar tedavi uygulanan ve uygulanmayan hastalar olarak iki ana grupta; eşlik eden faktörler, uygulanan cerrahi türü ve hastalıklara bağlı olarak farklı alt gruplarda değerlendirildi. Operasyona alınan hastaların hepsinde insensible kayıplar hariç tüm kan kayıpları ve kardiyopulmoner bypass esnasında ölçülen değerler (uygulanan heparin miktarı, operasyon süresi, kardiyopulmoner bypass süresi, klemp süresi, postoperatif kardiyopulmoner bypass dengesi ve operasyon esnasında uygulanan kan ürünü miktarı) kaydedildi. Operasyon sonrası hastaların yoğun bakım takibi süresince gelişen drenaj takibi yapıldı. Kullanılan kan ve kan ürünü miktarı kaydedildi. Yoğun bakım yatış süreleri, entübe kalış süreleri ve toplam hastane yatış süreleri kaydedildi. Postoperatif 1. ve 10. Günlerde hematokrit, hemoglobin, platelet ve CRP değerleri izlendi. BULGULAR: Preoperatif değerlendirme sonucu uygun kriterlerde anemi tanısı koyulan 25 hastaya kiloya uygun dozda ferrik karboksimaltoz tedavisi uygulandı. Anemisi olan ve olmayan hastalar arasında hastaların yaşları, cinsiyet dağılımları arasında anlamlı farklılık yoktu. Anemisi olan ve olmayan hastalar arasında boy, kilo ve BMI değerleri anlamlı farklılık göstermedi. Anemi tedavisi yapılan hastalarda CABG uygulanma oranı, diğer hasta grubundan anlamlı olarak daha düşüktü. Tedavi uygulanan ve anemisi olmayan hastalar karşılaştırıldığında CPB süresi, CC süresi anlamlı farklılık yoktu. Anemi tedavisi yapılan hastaların operasyon süresi rastlantısal olarak anlamlı şekilde daha düşük izlendi. Anemisi olan hastalarda preoperatif, perioperatif, postoperatif hemoglobin, preoperatif ve postoperatif hematokrit ve preoperatif CRP değerleri anemisi olmayan hastalara göre anlamlı olarak daha düşüktü. Platelet değerlerinde anlamlı fark saptanmadı. Anemisi olan ve olmayan hastalar arasında, preoperatif TDBK, ferritin, EF, kreatin, TSH, T3, T4 değeri arasında anlamlı farklılık gözlenmedi. Anemisi olan hastaların kalp hızları diğer gruptaki hastalara göre anlamlı olarak daha yüksekti. Anemi olan hastalarda preoperatif MCV değeri anlamlı olarak daha düşüktü. Anemi tedavisi uygulanan ve anemisi olmayan hastalar arasında perioperatif değerlerde ve postoperatif drenaj miktarında anlamlı farklılık gözlenmedi. Anemi tedavisi yapılan hastalarda, preoperatif antikoagülan/antiagregan ilaç kullanım oranı diğer hastalara oranla anlamlı olarak daha yüksekti Anemisi olan ve olmayan hastalar karşılaştırıldığında, eşlik eden hastalık oranında anlamlı farklılık izlenmedi. Anemik hasta grubunda kalp yetmezliği bulunma oranı anemik olmayan hastalardan anlamlı olarak daha yüksekti. Anemisi olan ve olmayan hastalar karşılaştırıldığında, anemik hastalarda iskemik kalp hastalığı görülme oranı anlamlı olarak daha düşüktü. Aort kapak hastalığı ve enfektif endokardit görülme oranı, anemisi olan hastalarda anlamlı olarak daha yüksekti. Anemi tedavisi uygulanan hastalarda, perioperatif kullanılan ES ve TDP miktarı diğer hastalara oranla anlamlı olarak daha yüksekti. Anemi tedavisi uygulanan ve uygulanmayan hastalar arasında postoperatif dönemde ES ve TDP kullanım miktarında anlamlı farklılık gözlenmedi. Anemi tedavisi yapılan ve anemisi olmayan hastalar arasında yoğun bakım yatış sürelerinde, entübasyon sürelerinde ve hastanede yatış sürelerinde anlamlı fark gözlenmedi. Yine aynı hasta grupları arasında komplikasyon görülme sıklığı anlamlı fark göstermedi. SONUÇ: Tarafımızca yapılan çalışmada, ferrik karboksimaltoz ile preoperatif olarak anemi tedavisi uygulanan hastalara peroperatif ve postoperatif süreçte benzer miktarlarda transfüzyon ihtiyacı gerektiği, bu hastaların postoperatif süreçte anemisi olmayan hastalar ile benzer mortalite ve morbiditeye sahip olduğu ve benzer konforda bir yoğun bakım sürecinden geçtikleri gözlenmiştir.