Ekonomik sürdürülebilir kalkınma hedefleri açısından sürdürülebilir e-ticaretin farklı gelir düzeylerindeki ülkelerde uyarlanması

Bu çalışmada, sürdürülebilir kalkınma hedeflerinin üç temel faktöründen biri olan e-ticaretin sürdürülebilir ekonomi üzerindeki etkisini ölçmek amacıyla geliştirilen Sürdürülebilir E-Ticaret Endeksi (SECI) sunulmaktadır. Değişkenler, İçsel Büyüme Teorisi (EGT) ilkelerine göre seçilerek; teknolojik kapasite, altyapı gücü ve ekonomik istikrar gibi temel içsel faktörleri ele alan 12 boyuta dağılmış 33 göstergeden oluşmaktadır. Bu bağlamda SECI, e-ticaretin sürdürülebilir bir ekonomiye potansiyel katkısını ölçmek için güçlü bir araç görevi görmektedir. SECI endeksi, farklı ekonomik düzeylere sahip ülkeleri kapsayarak, farklı gelir seviyelerinin sağladığı farklılıkları vurgulamaktadır. Bulgular, özellikle lojistik ve dijital altyapı yatırımlarının, e-ticaretin sürdürülebilir büyümesi için kritik olduğunu göstermektedir. Ayrıca, ulusal ticaret akışları, bilgi teknolojisi kapasitesi ve sosyal göstergelerin e-ticaret üzerindeki etkisi ortaya konulmuştur. SECI, e-ticaretin sürdürülebilir ekonomik büyümeyi teşvik etmedeki rolünü anlamak için önemli bir araç olduğunu kanıtlamaktadır. 146 ülkeden alınan verilere dayanan bu çalışma, ekonomik sürdürülebilirliği teşvik etmede güçlü altyapının ve teknolojik adaptasyonun kritik rolünü vurgulamaktadır. Bulgular, e-ticaretin Sürdürülebilir Kalkınma Hedeflerine (SKH) ulaşmadaki katkı potansiyelini en üst düzeye çıkarmak için politika geliştirme ve altyapı yatırımlarının önemini ortaya koymaktadır. Özellikle dijital altyapıların geliştirilmesi, teknolojiye erişimin artırılması ve stratejik yatırımların sürdürülebilir kalkınma süreçlerini hızlandırmada büyük potansiyel sunduğu vurgulanmaktadır. Bu bağlamda, politika yapıcıların e-ticaretin ekonomik ve çevresel sürdürülebilirliğe katkısını artırmak için altyapı ve teknoloji yatırımlarına öncelik vermeleri gerektiği sonucuna varılmıştır. Ayrıca, sektördeki paydaşların tüketicilere kullanım kolaylığı sağlamaları ve onların memnuniyetini kazanmaları, böylece e-ticaretin sürdürülebilir bir ekonomi üzerindeki etkisini artırmaları gerektiği belirlenmiştir. Bu tez çalışmasında ayrıca, Türkiye pilot bölgesinde bir tahmin modeli oluşturularak, ANFIS kullanılarak SECI aracılığıyla SKH tahmini gerçekleştirilmiştir. Bu model, e-ticaretin ekonomik sürdürülebilir kalkınma hedefleri üzerindeki etkisini daha iyi anlamak ve geleceğe yönelik stratejik kararlar almak için önemli bir araç olarak sunulmaktadır.