Türkiye'de yığılma ekonomileri ve imalat sanayiinin coğrafi dağılımı

Ekonomik aktivite ve endüstrilerin büyük bir kısmının mekan içinde eşit dağılmadığı, belirli bölgelerde yığılma gösterdiği hem gelişmiş hem de gelişmekte olan ülkelerde genel olarak gözlemlenen bir olgudur. Türkiye, gelişmekte olan bir ülke olarak bölgeleri arasında ekonomik aktivitenin dağılımı anlamında eşitliksiz bir yapı sergilemektedir, özellikle imalat sanayii istihdamı doğu ve batı bölgeleri arasında göze çarpan bir farklılaşma mevcuttur. Bu çalışma, TÜIK tarafından sağlanan mikro verileri kullanarak 2003-2008 dönemi için Türk imalat sanayiindeki yığılma örüntüsünü ölçerek değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Yığılma ölçümünde Ellison and Glaeser (1997) (EG) tarafından önerilen, firmaların gözlemlenen dağılımı ile rassal dağılımı arasındaki karşılaştırmaya dayanarak elde edilen yığılma endeksini kullanmaktadır. Bunun yanında coğrafi yoğunlaşma ölçümlerini teori tarafından öne sürülen yığılma kuvvetleri ile ilişkilendirmektedir. Çalışmanın ana bulgusu, Türk imalat sanayiinin gelişmiş ülkelere oranla ortalamanın üzerinde bir yığılma gösterdiğidir. Ayrıca, düşük teknolojili ve geleneksel endüstrilerin daha yüksek düzeyde yığılma gösterdiği olgusu Türkiye için de geçerli olmaktadır. Çalışma aynı zamanda, yığılmanın ardındaki faktörleri teorilerin öne sürdüğü hipotezlere dayanarak test etmeyi amaçlamaktadır. Bununla ilgili temel bulgu Yeni Ekonomik Coğrafya yaklaşımının belirttiği gibi taşımacılık maliyetlerinin endüstriyel yığılmalar üzerinde önemli bir etkisinin olduğudur. Bu çalışma iki yönden var olan literatüre katkıda bulunmaktadır. Birincisi, incelenen dönem yığılma çerçevesi içinde daha önceki çalışmalar tarafından analiz edilmemiştir, bu bağlamda çalışma Türkiye imalat sanayiinin yığılma örüntüsüne 2000 sonrası dönem için ışık tutmaktadır. İkincil olarak da Türk imalat sanayiindeki yığılmayı ölçmek için mikro veri kullanarak EG endeksini ilk kez hesaplama girişiminde bulunmaktadır. Keywords: Agglomeration, geographic concentration, manufacturing