Agroforestry uygulamaları ve sosyo-ekonomik açıdan değerlendirilmesi

Tez çalışmasında, Türkiye'deki agroforestry uygulamaları sosyo-ekonomik açıdan ele alınmış ve örnek bir alandaki alternatif agroforestry tür kombinasyonları parasal getiri açısından önceliklendirilmiştir. Bu amaçla başlangıçta çalışma alanı olarak belirlenen Bartın ilindeki geleneksel veya planlı-sistemli agroforestry uygulamaları gözlemlenmiştir. Gözlemler sonucunda yörede, yetiştiricilerin agroforestry için hangi ağaç türü, bahçe ve yem bitkisi kombinasyonuna öncelik verdiği saptanmıştır. Aslında uygulamada yetiştiricilerin bu öncelikleri belirlemesinde, objektif kriterlerden ziyade sübjektif kararları öne çıkardığı bilinmektedir. Üstelik bu sübjektif öncelikler neticesinde birim alandan elde edilen faydanın yani ekonomik getirinin de maksimum olmadığı görülmüştür. Bu nedenle çalışma kapsamında belirlenen agroforestry tür kombinasyonları objektif bir kriter olan ve paranın zaman değerini dikkate alan Net Bugünkü Değer (NBD) ile hesaplanmıştır. Bu sayede birim alanında en yüksek ekonomik getiriye sahip tür kombinasyonları nicel olarak belirlenebilmiştir. NBD hesaplamaları, 1 hektar büyüklüğü sahip bir Agroforestry Uygulama (AU) sahası için gerçekleştirilmiştir. NBD hesaplamaları için öncelikle AU sahasında yetişmesi muhtemel alternatif ağaç türü, bahçe ve yem bitkisi belirlenmiş ve daha sonra bunlar Ranking Tekniği ile puanlanarak en yüksek değere sahip olan türlerin (ağaç, tarla ve yem) birlikteliğinden alternatif AU kombinasyonlar oluşturulmuştur. Bu tezde, orman ağacı türlerinden kestane, fıstıkçamı ve kavak, tarım bitkilerinden domates, karalâhana ve yem bitkilerinden ise fiğ ve mısır dikkate alınmıştır. Bu sayede türlerin birlikte değerlendirildiği 15 Alternatif Agroforestry Uygulama (AAU) senaryosu (üretim kombinasyonu) geliştirilmiştir. Daha sonra belirlenen her bir AAU senaryosu, NBD kriteri doğrultusunda hesaplanarak en yüksek ekonomik getiriye sahip senaryo belirlenmiştir. Tez çalışmasının sonuçlarına göre, bir hektar AU sahasında en yüksek getiri 695.203 TL ile "Kestane+Domates" AAU senaryosunda, en düşük getiri ise 25.386 TL ile"Kavak+Fiğ" AAU senaryosundadır. Bu durumda en yüksek getiri ile en düşük getiri arasında yaklaşık 27 kat fark olduğu ifade edilebilir.