Ahlat sazlığı (Bitlis) potansiyel kirlilik düzeyinin yerüstü su kalitesi bakımından araştırılması

Van Gölü'nün kıyısında bulunan Ahlat Sazlığı Türkiye'deki 46 adet "Ulusal Öneme Haiz Sulak Alan"dan biridir. Birçok canlı türüne ev sahipliği yapan hem karasal ve hem de sucul eksosistemleri bünyelerinde bulunduran önemli sulak alanlarından biridir. Sürdürülebilirliğinin sağlanması ve gerektiğinde önlemlerin erken alınması büyük önem arz etmektedir. Bu nedenler, sulak alanlarda su kalitesinin düzenli olarak izlenmesini gerektirir. Ahlat Sazlığı'nda ilk defa yapılan bu çalışma; i) Su kalitesinin mevsimsel olarak değişiminin incelenmesi ii) Alana ait su kalite parametrelerinin alansal dağılımın belirlenmesi, iii) Elde edilen sonuçların bir takım ulusal ve uluslararası mevzuatlara göre kıyaslamaları yapılarak mevcut durumunun tespitinin yapılması amacıyla Kasım 2015-Ağustos 2016 dönemleri arasında olmak üzere toplamda 4 dönem 7 örnekleme noktasında izleme çalışması yapılmıştır. Bu kapsamda sazlıktan alınan yüzey sularında pH, sıcaklık, çözünmüş oksijen, elektriksel iletkenlik, bulanıklık, toplam çözünmüş madde, askıda katı madde, alkalinite, tuzluluk, toplam sertlik, sülfat, florür, klorür, kimyasal oksijen ihtiyacı, toplam azot, nitrat, nitrit, amonyum, toplam fosfor, toplam organik karbon, sodyum, potasyum, kalsiyum ve magnezyum gibi fiziksel ve kimyasal su kalite parametreleri ve bazı ağır metalleri analiz edilmiştir. Sonuç olarak; Ahlat Sazlığı su kalitesi çalışmasında söz konusu parametreler açısından genellikle sazlığın doğu kesiminden (AS-2 ve AS-5 noktaları) batı kesimine (AS-4 ve AS-6 noktaları) doğru alansal dağılım değerlerinde artış söz konusudur. Ülkemizde su kütlelerinin sürdürülebilirliği adına; havza bazında yapılan çalışmalar örnek alınarak bu alanın devamı ve korunması için fizikokimyasal kalite çalışmalarına ilaveten büyük çaplı biyolojik ve hidromorfolojik kalite unsurlarının da içinde olduğu ekolojik durumun, baskı ve etkilerin ve risk faktörlerinin ortaya konması ve bunlar için gerekli planlama ile önlemlerin alınması büyük önem arz etmektedir. Ulusal mevzuatlarımızdan "Yerüstü Su Kalitesi Yönetmeliği" ve "Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği"ne göre birçok parametre açısından I. sınıf ve II. sınıf su kalitesi kapsamındadır. Anahtar Kelimeler: Ahlat Sazlığı, Su Kalitesi, Sulak Alan, Alansal Dağılım, Coğrafi Bilgi Sistem.