Ahmed Cevdet Paşa'nın eserlerinde Avrupa ve Avrupa Târihi algısı

Tanzîmât dönemi Osmanlı siyâsî, kültürel ve düşünsel hayâtında büyük pay sahibi olan Ahmed Cevdet Paşa telif eserleriyle Osmanlı ve İslâm dünyâsı hakkında olduğu kadar Avrupa hakkında da bilgiler vermektedir. Özellikle târih ile alâkalı eserlerinde bir bütün olarak Avrupa, gerek siyâsi gerekse kültürel konular olarak ele alınmaktadır. Dönemine göre kimi çevrelerce aşırı gelenekçi görülen Paşa'nın Avrupa hakkındaki kanaatleri, devletin resmî târihçiliğini de yapmış biri olmasından ötürü önem arz etmektedir. Paşa'nın Avrupa algısının temelinde Fransız İhtilâli bulunmaktadır. Bu nedenle Avrupa'yı ihtilâle götüren târihî süreci Avrupa devletlerinin ilk oluşumundan itibâren ele almaktadır. Avrupa'nın siyâsî ve toplumsal kurumlarının zaman içerisinde nasıl değiştiğini açıklamaktadır. Haçlı Seferleri dönemine kadar Avrupa'nın İslâm dünyâsından geri olduğunu iddiâ eden Paşa, Avrupa medeniyetinin kökenlerini de Doğu'da bulmaktadır. Bu bağlamda Haçlı Seferleri'nin önemine dikkat çekmektedir. Fransız İhtilâli'ne ve cumhûriyet kavramına olduğu kadar 19. yüzyılda Avrupa'da gelişim sağlayan Komünizm, Sosyalizm ve Nihilizm gibi fikir akımlarına da olumsuz bakmaktadır. Bu çalışma, Cevdet Paşa'nın eserlerinden hareketle Avrupa'nın İlkçağdan itibâren siyâsi, sosyo-kültürel ve askerî alanlardaki değişim, dönüşüm ve gelişim süreçlerini ihtiva etmektedir. Bunun yanında Cevdet Paşa'nın hayâtı, eserleri ve târihçiliği konusunda bilgiler vermektedir. Çalışma, ana bölüm olarak Fransız İhtilâli öncesinde ve sonrasında olmak üzere ikiye ayrılmaktadır. Sosyo-kültürel ve askerî konular ise farklı bir bölümde incelenmektedir. Anahtar Kelimeler: Ahmed Cevdet Paşa, Avrupa Tarihi, Fransız İhtilâli, Tarih-i Cevdet.