Pisagor bulanık analitik hiyerarşi proses ve WASPAS yöntemleri ile havayolu yeni rota seçimi

Yeni rota seçimi Havayolu şirketlerinin temel karar verme problemlerinden biridir. Çoklu rota değerlendirmede optimum rotayı seçmek için birçok araç ve program kullanılmaktadır. Geçmişte havayolu rota seçim kararını modellemek için çeşitli yaklaşımlar kullanılmıştır. Havayolu rota seçimi problemi, birbiriyle çelişen birçok kriter ve alternatif güzergahın yanı sıra çelişkili ve karmaşık yargıları barındırdığından karmaşık bir ÇKKV problemi olarak değerlendirilebilir. Bu karmaşık ve çok boyutlu problem için, bu çalışmada Pisagor FAHP ve Pisagor Bulanık WASPAS yöntemleri kullanılarak hibrit bir ÇKKV yaklaşımı önerilmiştir. Alternatif farklı destinasyonların belirli kriterler üzerinden değerlendirildiği bir havayolu rota seçim modeli oluşturulmuştur. Değerlendirme kriterlerinin önem ağırlıklarının belirlenmesi için Pisagor FAHP, alternatiflerin değerlendirilmesinde ise Pisagor Bulanık WASPAS yöntemi kullanılmıştır. Literatür taramasına ve havayolu rota planlama uzmanlarının görüşlerine bağlı olarak ana değerlendirme kriterleri sosyal/ekonomik koşullar, maliyet, talep ve rekabet gücü olarak belirlenmiştir. Ayrıca şehir nüfusu, gelir ve ticaret, turizm potansiyeli, uzaklık, rota maliyeti, ekonomi/business/bağlantılı yolcu sayıları, kargo kapasitesi, rakip havayolları sayısı, rakip havayollarının uçuş frekansları ve rakip havayollarının bilet ücretleri çalışmanın alt kriterleri olarak belirlenmiştir. Kriterler üzerinde uzmanların yapmış olduğu ikili karşılaştırmalar Pisagor bulanık sayılara dönüştürülerek Pisagor FAHP ile kriter ağırlıkları belirlenmiştir. İkili kıyaslama sonuçlarına göre, maliyetinin (%43 ağırlık) ve talebin (%33 ağırlık) rota seçim kararını sosyal/ekonomik koşullardan (%15 ağırlık) ve rekabet gücünden (%9 ağırlık) daha fazla etkilediğini görülmüştür. Ağırlıklı kriterler üzerinden alternatif beş rota havayolu uzmanları tarafından değerlendirilmiş ve optimum rota Pisagor Bulanık WASPAS kullanılarak seçilmiştir. Çalışmada sunulan bu hibrit ÇKKV metodu, havayolu yeni rota seçimi problemine uygulanabilir bir çözüm sunmaktadır.