Akşam öğün saati ve antihipertansif ilaç alım saatininhipertansiyonda sirkadiyen ritim üzerine etkisi

GİRİŞ: Çocuk ve ergenlerde sıklığı artmakta olan hipertansiyon önemli bir halk sağlığı sorunu haline gelmiştir. Çocuk ve ergenlerdeki obezite sıklığındaki artış ve diyet alışkanlıklarının değişmesi ile birlikte hipertansiyon yaygınlığı da artmıştır. Gıda alımının normal sirkadiyen düzeninin bozulduğu durumlar hipertansiyon gibi metabolik süreçlerle sonuçlanır. Kronoterapi antihipertansif ilaç alımının zamanlamasındaki değişikliklerin sirkadiyen KB modeli üzerindeki etkilerini değiştirebilir. Bu nedenle metabolik ve kardiyovasküler hastalıklar üzerindeki sirkadiyen etkiler ve buna uygun yaşam tarzı değişiklikleri tedavinin optimize edilmesinde önemli olabilir. AMAÇ: Kan basıncı kontrolünde diyet, fiziksel aktivite, kilo kontrolü gibi yaşam tarzı değişikliklerinin önemi bilinmektedir. Ancak öğün saatlerinin ve özellikle akşam geç saatlerde besin tüketiminin hipertansiyon üzerine etkisi net olarak bilinmemektedir. Akşam öğününün saati, düzeni ve içeriğinin kan basıncının fizyolojik diurnal ritimini etkilemesi muhtemeldir. Çalışmamız akşam öğün saati düzenlemesinin hipertansiyon tedavisindeki etkinliğini değerlendirmeyi amaçlamıştır. Bunun yanında antihipertansif tedavi kullanan hastalarda ilaç alım saatlerinin hipertansiyonun sirkadiyen ritimi ve kontrolü üzerine etkisi tespit edilerek hastalarda sirkadiyen ritime en uygun ilaç alım saatinin belirlenmesi amaçlanmıştır. YÖNTEM: Çalışmaya İstanbul Tıp Fakültesi Çocuk Nefroloji Polikliniğinde izlenmekte olan ve izleminde hipertansiyon tanısı alan ve en az bir ay süresince hipertansiyon tedavisi için gerekli olan yaşam tarzı değişikliklerini uygulayan, 2021 yılı itibari ile poliklinik takiplerine devam etmekte olan, yaşam içi kan basıncı izlemi yapılmasına uygun, 18 yaş altı; 15 kız, 27 erkek toplam 42 olgu dahil edildi. Hastalara yaşam tarzı değişiklikleri önerileri tekrarlandıktan sonra akşam öğünü sonrası saat 19:00'dan sonra kalori içeren sıvı ya da katı besin tüketmemeleri önerildi. İlaç alım saatleri kaydedildi. Bir ay sonra yaşam içi kan basıncı izlemi tekrarlandı. İlk ve kontrol yaşam içi kan basıncı izlemi sonuçları karşılaştırıldı BULGULAR: Çalışmamızda akşam öğün saatinin değiştirilmesi ile tüm grupta gündüz ve genel diyastolik kan basıncı yükü, ortalama arter basıncı, maksimum ve ortalama diyastolik kan basıncı, ortalama sistolik kan basıncı ölçümleri istatistiksel anlamlı düşüş göstermiştir. Sadece diyet düzenlemesi yapılan grupta tüm yaşam içi kan basıncı parametrelerinde olumlu yönde düşme gözlenmesine rağmen sadece ortalama diyastolik kan basıncı değerinde istatistiksel anlamlılık seviyesine ulaşılmıştır. Diyet ve ilaç düzenlemesi yapılan grupta yaşam içi kan basıncı izlemi parametrelerinde daha fazla düşüş gözlenmiştir. Buna karşın iki grup karşılaştırıldığında bu düşüşler açısından anlamlı farklılık bulunamamıştır. Çocuklarda ilaç alım saatinin akşam ya da sabah saati olması arasında hipertansiyon kontrolü açısından birbirine üstünlüğü saptanmamıştır. SONUÇ: Akşam öğün saati düzenlemesinin hipertansiyon tedavisinde kısmen kan basıncı kontrolü sağlayabildiği görülmüştür. Çalışmanın daha uzun süreli olması durumunda bu uygulamanın kilo kontrolüne de faydası olacağı için daha iyi etki beklenmektedir. Çocuklarda antihipertansif alım saati ile hastaların kan basıncı kontrolü arasında ilişki saptanmaması ilaç alım saatinin bireysel faktörlere göre seçilebileceğini düşündürmüştür. Bu konuda daha fazla çalışma yapılmasına ihtiyaç vardır.