Reconstruction of establishment strategies on the currentsituation of the Ankara Şugar Factory

Şeker fabrikaları kuruldukları bölgelere önemli kazanımlar getirmiştir. Kuruluş stratejileri olarak tanımlayabileceğimiz bu kazanımlar endüstriyel, kırsal ve tarımsal kalkınmayı sağlamak, toplumun modernleşme çabalarını desteklemek gibi çok yönlü özelliklere sahiptir. Bu tez çalışmasında, şeker fabrikalarının sahip olduğu teknik ve sosyal kazanımlar, Georg Simmel'in "Yabancı" kavramıyla ilişkilendirilmiştir. Toplumsal alan tiplerinden biri olarak tanımlanmış bu kavram, özel ve kamusal alan arasındaki sınırı kaldırmakta ve toplumun sürekli olarak ilerlemesine katkıda bulunmaktadır. Ancak, şeker fabrikaları kuruldukları yıldan beri zaman içerisinde bu kazanımlarını kaybetmiştir. Bu değer kaybının en temel sebeplerinden bir tanesi, hızlı nüfus artışı sonucunda kentlerin büyümesi ve endüstri alanlarının kentin merkezinde kalmasıdır. 1962 yılında kurulmuş olan Ankara Şeker Fabrikası bu duruma bir örnek olarak gösterilebilir. Kentin batı koridorunda kurulan fabrika, zamanla yoğun kent dokusu arasında kalmış ve rant baskısına uğramıştır. Türkiye'deki pek çok şeker fabrikası gibi özelleştirme tehdidiyle de karşı karşıyadır. Ankara Şeker Fabrikasının bir endüstriyel alan olarak sürdürülebilirliğine tehdit olan bu konular, Timothy Morton'un "Karanlık Ekoloji" kavramı çerçevesinde incelenmiştir. Bu konsept insanoğlunun kendi yarattığı bozulma ile birlikte gelecekte bir arada var olması gerektiğini ve bu çürümenin göz ardı edilemeyeceğini savunmaktadır. Bu çerçevede bu tez çalışması, şeker fabrikalarının kuruluş stratejilerini güncel ve çağdaş mimarlık yaklaşımlarıyla yeniden inşa etmenin stratejilerini kurmaya çalışmıştır. Önerilen stratejiler bu endüstriyel alanın henüz özelleşmemiş olması sebebiyle Ankara Şeker Fabrikası yerleşke alanı üzerinden kurgulanmıştır. Yerleşke alanının geleceğine dair söylemler geliştiren bu çalışma, IBA Emscher Park'ın dönüşüm stratejilerini yöntem olarak benimsemektedir. Almanya'nın Ruhr bölgesinde yer alan IBA Emscher Park yalnızca endüstri alanlarının yeniden işlevlendirildiği bir uygulama alanı değil, aynı zamanda toplumsal ve kültürel yenilenmenin de kurgulandığı ve günümüzde de kurgulanmaya devam ettiği çok yönlü bir dönüşüm projesidir. Söz konusu proje endüstriyel yenilenmeyi temel alındığı ve toplumsal, kültürel yenilenmenin dönüşüm müdahalelerinden sonra geliştiği bir yönteme sahiptir. Sonuç olarak, kent merkezinde kalmış bir endüstri alanı olan Ankara Şeker Fabrikası'nın endüstriyel ve kültürel değerlerini kaybetmeden kentin gündelik hayatına katılmasının stratejileri geliştirilmiştir. Bu çalışma bir endüstri alanının yeniden işlevlendirilmesi düşüncesiyle yola çıkmakta, uzun vadede toplumsal ve kültürel yenilenmeyi ve kent ile daha yakın bir ilişki kurmayı amaçlamıştır. Bu tez çalışması ile yerleşke alanına yapılacak olan olası müdahaleleri tartışan akademik bir çalışma ortaya koymak hedeflenmiştir. Ayrıca Türkiye'nin endüstriyel mirasının önemli unsurları olan diğer şeker fabrikalarının da gelecekteki olası kullanımlarına/durumlarına dair bir temel hazırlanmıştır.