21. yüzyılda kamu binalarında mimari araçsallaştırma

Mimarlık antik çağdan günümüze iktidarın ve devletin politik gücünü ve ideolojisini yansıtmak için araçsallaştırılmıştır. Antik Roma İmparatorluğunda devasal ve anıtsal yapılar inşa edilmiş ve devletin otoritesi ve prestiji kamu binalarında veya kent giriş kapılarındaki mimari öğelerle kendisini göstermiştir. Benzer şekilde modern çağda ise 1930'ların Almanya, Rusya, İran ve Türkiye'si ise var olan ideolojiler doğrultusunda kamu binaları araçsallaştırılmıştır. Bu bağlamda, 20. yüzyılda yapılan kamu binalarının mimari yöntem ve temsil ettiği ideolojik anlamlar ile mimarlığın ideoloji, politika ve güç ile olan ilişkisi göze çarpmaktadır. 21.yüzyıla gelindiğinde ise araçsallaştırma farklı ideolojilerle kendisini göstermiş olup neoliberal düzenle kamu binaları yeniden şekillenmiştir. Burada var olan değişimler daha çok milliyetçi-muhafazakar dönüşümler olup kamu binalarında tarihselci ve milliyetçi unsurlarla kendisini göstermiştir. Günümüzde ise Türkiye'de 2000 sonrası inşa edilen kamu binalarında geleneksel Selçuklu-Osmanlı ve Türk evi mimarisini referans alan tarihselci üsluplar göze çarpmaktadır. Buradaki canlandırma yoluyla binalar üzerindeki mimari sembol ve biçimlerin kullanım yöntemiyle iktidarın ideolojisini yansıtılmakta ve binalar temsili anlamlar içermektedir. Bu sebeple bu tez 2000 sonrası Türkiye'de inşa edilen kamu binalarını ideoloji, politika ve güç ilişkisi çerçevesinde irdeleyerek buradaki mimari araçsallaştırmanın 20. yüzyıl kamu binaları ile 21. yüzyıl kamu binalarındaki mimari araçsallaştırmayı karşılaştırarak buradaki binaların biçimsel, sembolik ve temsili anlamları arasındaki benzer ve farklı yönlerini ortaya çıkarmayı ve mimarlık literatürüne katkı sunmayı hedeflemektedir. Bu bağlamda tezde kavramsal çerçeve oluşturulup mimarlık dışı alanlarda olmak üzere literatür taraması yapılmıştır. Buna ek olarak tezin kapsamı bağlamında 20. yüzyıl ve 21. yüzyıl mimarlık yaklaşımları ile kamu binaları örneklerle incelenmiş ve elde edilen bulgular ışığında 2000 sonrası Türkiye'deki kamu binaları ile analiz edilmiştir.