Arkhe problemi bağlamında atom düşüncesinin tarihsel gelişimi ve CERN deneyi (standart model ve higgs parçacığı)

Felsefe ve bilim "arkhe nedir" sorusuyla başlar. Miletoslu Thales'le başlayan arkhe problemi görünür dünyadaki çokluğun arkasında yatan birliği arar ve "her şeyin kendisinden yapıldığı temel madde nedir? İlk ilke nedir?" gibi sorulardan oluşur. İlkçağ doğa filozofları bu sorulara su (Thales), ateş (Herakleitos), hava (Anaximenes), apeiron (Anaximandros), sayı (Pythagoras), boşluk (Leukippos), atom (Demokritos) gibi farklı cevaplar vermişlerdir. Bu cevaplardan birisi olan Demokritos'un atomculuk düşüncesi bir süre unutulsa da Gassendi, Boyle, Hook, Gay Lussac gibi bilim adamlarının çalışmalarıyla devam etmiş ve 19. yüzyılda J. Dalton tarafından yeniden modern bilime kazandırılmıştır. 20. yy'da ortaya çıkan yüksek enerji fiziğiyle, atomaltı parçacıkları ve maddenin yapısını ortaya çıkarmak için inşa edilen CERN laboratuarında, mikro alemden (atomaltı parçacıklardan) makro aleme (galaksilere) kadar fiziksel varlığı iki ana grupta (kuvvetler ve parçacıklar) toplayan standart model (SM)'e göre, maddeye kütle vermekten sorumlu Higgs bozonu CERN'deki LHC'de (Büyük Hadron Çarpıştırıcısı) keşfedilerek 2013 Nobel Fizik Ödülünün konusu olmuştur. Bu tez çalışmasının ana fikri, maddeye kütle kazandıran Higgs parçacığının bilim ve felsefe tarihinin en kadim sorunu olan arkhe problemi bağlamında bir çözüm teklifi olarak ele alınması üzerine kuruludur. Anahtar Kelimeler: Arkhe, Atom, Standart Model, Higgs Parçacığı, CERN, Bilim Tarihi, Fizik Tarihi.