Bazı hünnap genotiplerinin morfolojik, fenolojik ve pomolojik özelliklerinin belirlenmesi ve melezleme olanaklarının araştırılması

Bu çalışma Aydin ili Kızılcaköy'deki bir meyve bahçesinde 2012 ve 2013 yıllarında yürütülmüştür. Küçük (HK), orta (HO) ve büyük (HB) meyveli olmak üzere üç farklı hünnap (Ziziphus jujuba Mill.) genotipi kullanılmıştır. Morfolojik ölçüm değerleri şu şekildedir: ağaç boyu 4.0 m (HK)-5.7 m(HB), gövde çevresi 26 cm (HO)-36 cm (HB), çapı 8.3 cm (HO)-11.5 cm (HB); kök sürgününün ana gövdeye mesafesi 5.8 m (HK)-8.0 m (HB) ve boyu 56.3 cm (HO)-62.2 cm (HB); bir yaşlı dalın uzunluğu 46.00 cm (HK)-86.50 cm (HO), çapı 5.00 cm (HK)-12.32 cm (HO) ve sayısı 5.67 adet (HK)-10.50 adet (HO); yan sürgün uzunluğu 23.85 cm (HK)-28.94 cm (HB) ve çapı 4.61 cm (HK)-5.02 cm (HB), yaprak sayısı 4.00 adet (HK)-6.47 (HO), diken sayısı 1.70 adet (HB)-2.00 (HK ve HO); yaprak uzunluğu 6.81 cm (HB)-18.20 cm (HK), çapı 1.54 cm (HB)-1.73 cm HO, yaprakçık sayısı 4.42 adet (HB)-14.46 adet (HK); yaprakçık uzunluğu 32.79 mm (HK)-47.20 mm (HB) ve eni 17.46 mm (HK)-27.05 mm (HB), kalınlığı 0.23 mm (HB)-0.59 mm (HO); koltuk yaprağı uzunluğu 51.27 cm (HO)-62.39 cm (HB) ve eni 30.94 cm (HO)-34.36 mm (HB), kalınlığı 0.28 mm (HB)-0.31 mm (HO); boğumdaki diken sayısı 0.16 adet (HK)-1.70 adet (HO); kapalı çiçek tomurcuğu boyu 1.55 mm (HK)-2.03 mm (HO), eni 2.36 mm (HK)-3.49 mm (HB); açmış çiçek boyu 1.60 cm (HK)-2.60 mm (HB), eni 5.51 mm (HK)-7.21 mm (HB). Yaprakların üst ve alt yüzeylerindeki klorofil miktarı hünnap genotiplerinde (58.50 (HO)-69.82 (HK)) farklı olmamıştır. Fenolojik gözlemlerden çiçeklenme 30 Nisan ile 09 Temmuz 2012 tarihleri arasında oluşmuştur. 20 Ağustos 2013 ben düşme tarihidir. Pomolojik gözlemlerden meyve eni 24.02 mm (HK)-37.35 mm (HB), boyu 29.47 mm (HK)-43.73 mm (HB) ve ağırlığı 8.21 g (HK)-28.85 g (HB) arasındadır. Meyve eti sertliği (3.49 (HK)-3.89 (HO)), L, a, b renk değerleri, SÇKM (25.73 (HB)-32.00 (HK)), TA (11.57 (HB)-12.13 (HO)), pH (4.64 (HO ve HB)-4.87 (HK)) hünnap genotipleri arasında farklı olmamıştır. Panelistlere göre meyvenin tadı elmaya benzemektedir. Tohum eni 8.18 mm (HK)-9.43 mm (HO) ve boyu 15.99 mm (HK)-25.38 mm (HO), ağırlığı 0.68 g (HK)-1.16 g (HB)'dir. Tek yıllık sürgün üzerinde tomurcuk, çiçek ve meyve aynı anda gözlenebilmektedir. Hünnabın bir çiçekteki başçık sayısı tüm genotiplerde 5 adettir. Bir başçıktaki çiçek tozu sayısı 171.85 adet (HO)-760.00 adet (HK), bir çiçekteki çiçek tozu sayısı 859.25 (HO)-3800.00 adet (HK) arasında değişmiştir. Üç genotipte yapılan çiçek tozu IKI canlılık testinde 2012'de %85.59 (HK)-%92.26 (HB), 2013'te %64.94 (HO)-%89.78 (HB) değerleri bulunmuştur.. Çiçek tozu çimlendirme testine göre %1 agar+%15 sakkaroz besi ortamında çimlenme değerleri %1.92 (HO)-%24.48 (HB) arasında elde edilmiştir. 2012'de üç hünnap genotipindeki açık tozlama gözleminde meyve tutumu %18.81 (HO)-%42.39 (HB) arasında bulunmuştur. 2013 yılı HB × HK karşılıklı tozlaması sonucu 6 adet melez meyve oluşmuştur.