Fluorescence detection of biological thiols and axially chiral bodipy derivatives and alternative methodologies for singlet oxygen generation for photodynamic action

Biyolojik tiyoller sistein (Cys), homosistein (Hcy) ve glütatyonun (GSH) floresan moleküler ajanlar ile tayin edilmesi, bu tiyollerin taşıdıkları biyolojik rollerden ötürü çok büyük önem arz etmektedir. Literatürde yer alan pek çok çalışmada Cys ve Hcy tayini için dizayn edilmiş ajanlar bulunabilmektedir. Ancak GSH için seçici floresan moleküler görüntüleme ajanları çok az sayıdadır. Bu tez kapsamında GSH'ın kanser hücre kültürleri içerisindeki tayini seçici olarak BODIPY tabanlı floresan boya yardımı ile yapılmıştır (Bölüm 3). Fotodinamik terapi (PDT) fazlaca umut vaat eden ve gelişmekte olan bir kanser tedavi yöntemidir. PDT kapsamındaki terapatik etki zararlı singlet oksijen (SO) üretimi ile gerçekleşmektedir. SO üretimi sırasında yer alan parçalardan en önemlisi duyarlaştırıcı moleküldür. SO elde edilmesi için gerekli olan sistemler arası geçişin sağlanabilmesi için sıklıkla uygulanan dizayn prensibi duyarlaştırıcı molekülü ağır atomlar ile modifiye etmektir. Ancak ağır atomların varlığı duyarlaştırıcının uyarıcı ışık olmaksızın toksik etki göstermesine neden olmaktadır. Bu doğrultuda bölüm 4'te yer alan çalışmalarda ağır atom içermeyen ve sadece kanserli hücrede aktifleşebilen yeni duyarlaştırıcı dizaynları ve ortaya çıkarılan yeni konseptin detaylı teorik çalışması sunulmuştur. BODIPY kimyası üzerinde yürüttüğümüz çalışmalar sonunda ilk kez aksiyal kiral özelliğe sahip BODIPY türevleri tasarlamış, sentezlenmiş ve karakterize edilmiştir. PDT mekanizmasının iki önemli problemi mevcuttur. Bunlar uyarma ışığının dokulardan kısıtlı bir miktarda geçiş yapması ve hipoksiyadır. Bölüm 6'da altın nanoçubuklar ve aromatik endoperoksitler yardımı ile bu sorunlara çözüm sunulmaktadır.