Böbrek transplanti indikasyon biyopsilerinde antikor aracili rejeksiyon tanisinda inflamatuvar hücre alt tiplerinin klinik ve elektron mikroskopik bulgularla korelasyonu

Amaç: Böbrek transplantasyonunda T hücre aracılı rejeksiyon (THAR) ve antikor aracılı rejeksiyon (AAR) olmak üzere iki tip rejeksiyon görülür. Rejeksiyon tanısı Banff sınıflandırma sistemine göre belirlenir. Doğal immünitenin bir parçası olan doğal öldürücü (NK) hücreler ve makrofajların graft disfonksiyonu ve rejeksiyon patogenezindeki rolü çeşitli çalışmalarda gösterilmiştir. Değerlendirmede ışık mikroskopiye yansımayan erken lezyonların tanısında elektron mikroskopik inceleme önemli rol oynamaktadır. Banff sınıflamasında elektron mikroskopi transplant glomerülopatisinde cg1a gibi erken lezyonların skorlanmasında ve peritubuler bazal membran multilamellasyonun (ptcml) belirlenmesinde yer alır. Bu çalışmada amacımız CD163 ekspresyonu gösteren monosit/makrofajlar ile CD56 ekspresyonu gösteren NK hücrelerin böbrek transplant biyopsilerinde, AAR olgularında glomerüler kapillerler ve peritubuler kapiller lümenleri içinde yer alan inflamatuvar hücre infiltrasyonundaki oranının/miktarının rejeksiyon, histolojik parametreler ve prognoz ile ilişkisini araştırmak ve elektron mikroskopik olarak belirlenen glomerülit, cg1a ve ptcml varlığını değerlendirmek ve bu verileri histopatolojik ve prognostik veriler ile karşılaştırmaktır. Gereç ve yöntem: 2013-2018 yılları arasında İstanbul Tıp Fakültesi Tıbbi Patoloji Anabilim Dalı'nda AAR ve/veya THAR tanısı almış 85 hastaya ait 161 transplante böbrek indikasyon biyopsisinde intraluminal ve interstisyel inflamatuvar hücre infiltrasyonu immünhistokimyasal olarak CD56/CD34 ve CD163/CD34 dual belirteçleri ile araştırıldı. Elektron mikroskobik olarak glomerülit, cg, ptcml ve bu lezyonlarla ilişkili parametrelerin varlığı ve derecesi değerlendirilerek bu veriler histopatolojik ve prognostik verilerle karşılaştırıldı. Tüm biyopsiler yeniden değerlendirilerek lezyonlar güncel Banff 2019 sınıflamasına göre yeniden skorlandı. Bulgular: Hastaların 53'ü (%62,3) erkek, 32'si (%37,6) kadındı. Transplantasyonların 69'u (%80,2) canlı donörlerden gerçekleştirilmiş olup biyopsilerin %83'ü transplantasyon sonrası ≥12. ayda yapılmıştı. Biyopsi sonrası takip süresi 25 (0-93) aydı (medyan). Otuz üç (%48,5) hastada graft kaybı görüldü. Banff lezyon skorlarının ortalamaları 0,16 ile 1,78 arasındaydı. Olguların %61,6'sında DSA, %60,7'sinde PRA pozitifti. Olguların 31'inde (%19,7) rejeksiyon saptanmadı. Rejeksiyon tanısı alan 126 olgunun 56'sı (%35,7) AAR ve AAR şüphesi, 38'i (%24,2) THAR, 32'si (%20,4) mikst rejeksiyon tanısı aldı. CD163 immünhistokimyasal incelemesi 131 (%18,6) biyopsiye uygulandı. CD163 antikoru ile interstisyel boyanma skoru 30 vakada (%22,9) skor 0, 58 vakada (%44,3) skor 1, 29 vakada (%22,1) skor 2, 14 vakada (%10,7) skor 3 olarak değerlendirildi. CD163 ile interstisyel boyanma skoru≥ 2 olan olgularda skor<2 olanlara göre i, ti, ct, ci ve t-IFTA skorları daha yüksek bulundu (p<0,05). Glomerüllerde izlenen CD163 pozitif hücrelerin sayısı rejeksiyon izlenmeyen grup ile AAR grubu, rejeksiyon izlenmeyen grup ile mikst rejeksiyon grubu ve AAR grubu ile THAR grubu arasında anlamlı derecede farklı bulundu (p<0,05). AAR ve mikst rejeksiyon gruplarında glomerüllerin tümünde ve mezengiyumda daha yüksek CD163 pozitif hücre saptandı (p<0,001). Büyük büyütme alanı (BBA) başına düşen peritubuler kapiller intrakapiller CD163 pozitif hücre sayısı ve lümen içindeki maksimum pozitif hücre sayısı akut AAR'de kronik AAR'ye kıyasla yüksek bulundu (p <0,05). Glomerülde saptanan toplam ve mezengiyal CD163 pozitif hücre sayısı ile g, ptc ve cg arasında korelasyon saptandı (rho >0,3 ve p <0,005). CD56 immünhistokimyasal incelemesi 117 olguda gerçekleştirildi. İnterstisyel alanda CD56 pozitivitesi 16 (%13,4) biyopside saptandı. i skoru ≥2 olan biyopsilerde interstisyel hücrelerde CD56 pozitifliği saptanırken, mm≥1 olan grupta CD56 pozitifliği düşük oranlarda izlendi (p<0,05). CD163 ile saptanan sonuçlar ile CD56 ile interstisyel alanda pozitif hücre varlığı arasında herhangi bir ilişki saptanmadı (p>0,05). Elektron mikroskopide 33 hastaya ait 53 adet (%32,9) biyopsi değerlendirildi. Otuz iki (%71,1) biyopside glomerülit, bunların 26'sında kapiller lümenlerde oklüzyon görüldü. 29 (%64,4) biyopside endotelde şişme, 35 (%77,8) biyopside lamina rara internada lusensi artışı, 21 (%46,7) biyopside subendotelyal tüyümsü materyal varlığı, 38 (%84,4) biyopside fenestrasyon kaybı, 22 (%28,8) mezengiyal interpozisyon, 10 (%22,2) biyopside ≥1 peritubuler kapillerde ≥7 multilamellasyon, 18 (%40) biyopside ≥1 peritubuler kapillerde ≥5 multilamellasyon saptandı. Banff lezyon skorları g, cg, ptc ve CD163 pozitif glomerüler hücreler ile elektron mikroskopik bulgular arasında anlamlı ilişki bulundu (p<0,05). Banff lezyon skorları cg0, cg1a ve ≥cg1b olan olguların CD163 immünhistokimyası ile glomerül başına mezengiyal, intrakapiller ve toplam makrofaj sayısı, peritubuler kapillerlerde BBA başına intrakapiller CD163 pozitif makrofaj sayısı gruplar arasında anlamlı ölçüde farklı bulundu (p<0,05). DSA sonucu ile en şiddetli multilamellasyon gösteren peritubuler kapillerdeki lamel sayısı ve ptcml skoru arasında korelasyon bulundu (rho ve p değerleri sırasıyla: 0,658 ve 0,010; 0,523 ve 0,055). Banff lezyon skorları ah, mm ve i graft kaybı izlenen hastalarda daha yüksek saptandı (p<0,05). CD163 immünhistokimyası ile interstisyel inflamasyon skoru 2-3 olan olgularda graft kaybı, skor 0-1 olan olgulara kıyasla daha yüksek bulundu (p=0,04) (Odds oranı: 7,08 [1,68-29,76]). Sonuç: Sonuç olarak, çalışmamızda rejeksiyon alt gruplarının histopatolojik olarak farklı grupları oluşturduğu gösterildi ve CD163 antikorunun bu alanda farklı amaçlar ile kullanımı açısından yeni bir bakış açısı ortaya atıldı. CD56 antikor pozitifliğinin rejeksiyonlarda dokuda beklendiği kadar yüksek sayılarda olmadığı, bu verinin serilere göre değişkenlik gösterebileceği görüldü. Rejeksiyon gelişiminde tüm kompartmanlardaki inflamatuvar reaksiyonun fibrotik süreçleri tetiklediği ve graft kaybına yol açtığı görüldü. Bu nokta tedavi kararı verirken kar-zarar dengesi gözetilerek dikkate alınmalıdır.