Çiriş bitkisinin fitokimyasal analizi ve biyolojik aktivitelerinin araştırılması

ÖZET YÜKSEK LİSANS TEZİ Asphodelus aestivus Brot. (ÇİRİŞ) BİTKİSİNİN FİTOKİMYASAL ANALİZİ VE BİYOLOJİK AKTİVİTELERİNİN ARAŞTIRILMASI Tez Danışmanı: Dr. Öğr. Üyesi Tuba AYDIN 2019, 43 sayfa Jüri: Prof. Dr. Prof. Dr. Mehmet Serdar GÜLTEKİN Dr. Öğr. Üyesi Ahmet Gökhan AĞGÜL Dr. Öğr. Üyesi Tuba AYDIN Bu tezde, Asphodelus aestivus Brot. (Çiriş) bitkisinin metanol ekstresinin h-CAI ve h- CAII izoenzimleri üzerine inhibisyon etkisi araştırıldı. Ekstreden kromatografik yöntemlerle bir trigliserit, bir uzun zincirli doymamış yağ asidi ve iki bitki sterolü saflaştırıldı. Saflaştırılan sterollerin kimyasal yapıları 1D ve 2D 1H-NMR ve 13C-NMR spektroskopik yöntemleriyle β-sitosterol ve β-sitosterol-3-O-β-D-glikopiranozit olarak karakterize edildi. Metanol ekstresinin IC50 değerleri h-CAI ve h-CAII izoenzimleri için sırasıyla 15,54 μg/mL (R2=0,9654) ve 13,33 μg/mL (R2= 0,9569) olarak hesaplandı. Bu sonuçlara göre A. aestivus Brot.'un metanol ekstresi orta derecede h-CAI ve h-CAII inhibitörü olarak değerlendirildi. Bu tez çalışmasında Asphodelus aestivus Brot. (Çiriş) bitkisinin ilk defa h-CAI ve h- CAII izoenzimleri üzerine inhibisyon etkisi ortaya çıkarıldı. Bitkinin halk arasında özellikle hemoroide karşı kullanılması göz önüne alındığında, içeriğindeki yağ asitleri ve fitosterollerden dolayı antihemoroidal aktiviteye sahip olabileceği öngörülmüştür. 2019, 43 sayfa Anahtar sözcükler: Asphodelus aestivus Brot., fitosterol, h-CAI, h-CAII, hemoroit v