Meksika ve Türkiye'de ilaca ilişkin fikri mülkiyet haklarının karşılaştırmalı politik ekonomisi

Yirminci yüzyılın sonlarından bu yana fikri mülkiyetin korunumu serbest ve adil bir uluslararası ticaret düzeninin ayrılmaz bir parçası haline geldi. Uluslararası ekonomik aktivitenin devamlılığını sağlamayı amaçlayan fikri mülkiyete ilişkin küresel harmonizasyon süreci, bilgi ve enformasyonu küresel ölçekte korunan özel birer mülkiyet haline getirdi. Ancak, bu kapsayıcı küresel yakınsama sürecine rağmen, ülkeler fikri mülkiyetin özel mülkiyete dönüştüğü dünyaya uyum sağlarken birbirlerinden farklı yollar izledi. Bu tez, ortak olarak tecrübe edilen bu küresel değişiklere ülkelerin neden ve nasıl farklı cevaplar verdiklerini Meksika ve Türkiye'nin ilaç patentlerine ilişkin tecrübelerini inceleyerek cevap bulmayı amaçlıyor. Meksika ve Türkiye'nin ilaç fikri mülkiyetine dair 1990'lı yıllarda benzeşen davranışlarının 2000'li yıllar boyunca neden giderek farklılaştığını araştıran bu çalışma, iki ülkenin tecrübelerini tarihsel bağlamlarında karşılaştırarak inceliyor. Meksika örneğinde mevcut literatüre, Türkiye örneğinde ise meclis tutanakları, gazete haberleri ve çeşitli yerel aktörlerin yayımladığı raporlara dayanan bu tez, iki ülkenin ilaç patentlerine ilişkin politika yapım süreçlerini değişen yerel güç ilişkilerinin birer sonucu olarak açıklıyor. Bu tez, küresel yakınsamaya yönelik yoğun baskılara rağmen küresel kuralların hala yerel olarak müzakere edilerek politika değişiklikleri ile sonuçlandığını göstererek politik ekonomi literatürünü meşgul eden pek çok önemli analitik temaya katkıda bulunmayı amaçlıyor.