İklim değişikliğinin etkileri çerçevesinde Arktik bölgesine ve Antarktika kıtasına yönelik bölgesel hak taleplerinin karşılaştırılması: ABD ve Rusya örnekleri

İklim değişikliği, küresel ısınma nedeniyle dünyanın sıcaklık dengesinin zarar görmesi sonucu ortaya çıkan iklimsel anomalilerdir. Özellikle Sanayi Devrimi sonrasındaki süreçte antropojenik etkiler sebebiyle giderek artan küresel ısınma, kutup bölgelerinde ciddi buzul kayıplarına neden olmuş ve iklim değişikliğinin etkileri 1990'lardan sonra giderek daha da belirginleşmiştir. Küresel ısınma sebebiyle öncelikle Arktik bölgesinde ciddi miktarda buzul kayıpları olmuş, yeni deniz rotaları ortaya çıkmış ve mineral ve hidrokarbon kaynaklarına erişim kolaylaşmıştır. Bunun sonucunda Arktik bölgesine yönelik olarak bazı devletler bölgesel hak talepleri ilan etmiş ve 1996 yılında Arktik Konseyi kurulmuştur. Buna karşın Antarktika kıtasındaki buzul kayıpları daha az olmuştur ancak Arktik'e benzer biçimde kıtaya yönelik geçmişte bölgesel hak talepleri olmuştur. Bu talepler 1959 yılında imzalanan Antarktika Anlaşması ile dondurulmuş ve kıta bilime ve barışa adanmıştır. Kutup yönetişimine yönelik bu sistemlerin her ikisinde de Rusya ve Amerika Birleşik Devletleri önemli aktörlerdir. Arktik bölgesinde çatışmaya dayalı bir ilişki içinde olan bu iki aktör, Antarktika kıtasında ise barışçıl bir misyon üstlendiklerini savunmaktadırlar. Bu çalışmada "Küresel iklim değişikliği, kutup bölgelerinin yönetişiminin sürdürülebilirliği ve kıtaya yönelik bölgesel hak taleplerinin etkinliği açısından belirleyici bir faktör müdür?" sorusu üzerinden yola çıkılarak küresel iklim değişikliğinin hem kutup bölgelerine yönelik bölgesel hak taleplerinin şekillenmesindeki rolü hem de Rusya ve Amerika Birleşik Devletleri'nin politikaları çerçevesinde kutup yönetişiminin sürdürülebilirliği üzerindeki etkisi vaka çalışması yöntemiyle incelenmiştir. Bu çerçevede kutup bölgelerinin korunabilmesi açısından kutup yönetişim mekanizmalarının ne derece sürdürülebilir standartlara sahip olduğunu belirlemek amaçlanmıştır.