Türkiye'de farklı lokasyonlarda yetişen Leucojum aestivum(gölsoğanı) popülasyonlarının alkaloid içeriğinin mevsimselvaryasyonunun belirlenmesi, morfolojik karakterizasyonu vebiyolojik aktivitelerinin değerlendirilmesi

Amaryllidaceae familyasının soğanlı bitkisi olan Leucojum aestivum L. (gölsoğanı), Alzheimer hastalığının tedavisi için farmasötik açıdan önemli olan alkaloid galantaminin iyi bilinen bir üreticisidir. Bir başka çarpıcı alkaloit likorin, özellikle SARS-CoV-2'ye (COVID-19) karşı güçlü antiviral aktiviteye sahiptir. Çalışmanın amacı, bitkinin büyüme mevsimi, toprak mikro ve makro elementleri ve aylık ortalama sıcaklık ve yağış arasında ilişki kurarak galantamin ve likorin içeriği açısından L. aestivum' un en iyi popülasyonunu belirlemektir. Çalışmamızda morfolojik ölçümler, toplam fenol-flavonoid içeriği, antioksidan kapasite ve antibakteriyel potansiyel de değerlendirilmiştir L. aestivum' un soğan ve yaprakları Türkiye'de 6 farklı lokasyondan (Gölcük-Bolu, Yeniçağa-Bolu, Kaynarca-Sakarya, Delmece-Yalova, Uluabat-Bursa ve Terkos-İstanbul) 3 farklı yetiştirme döneminde (vejetatif, reprodüktif ve olgunlaşma) toplanmıştır. Bolu'da iki lokasyon için yaprak senesensinden sonra da numune toplanmaya devam edilmiştir. Yumrular ve yapraklar, HPLC-DAD ile alkaloit içerikleri için kantitatif olarak analiz edilmiştir. Genel olarak vejetatif ve olgunlaşma dönemleri alkaloit üretiminde verimli olmuştur ve yüksek sıcaklık soğanların alkaloit içeriğini artırmıştır. Yüksek organik madde içeriğine sahip nötr ila hafif alkali topraklar, alkaloid içeriğini arttırmada etkili olmuştur. Tüm taksonların sayısal olarak değerlendirilmesinde temel bileşen ve küme analizi kullanılmış olup, Bolu'daki iki lokasyon diğer lokasyonlara göre en benzer olarak görülmüştür. En yüksek toplam fenolik içerikle ilişkili olarak yapraklarda daha yüksek antioksidan kapasite gözlemlenmiştir ve test edilen bakterilerin ekstraktlara duyarlı olmadığı görülmüştür. Yalova ve Bolu-Gölcük lokasyonları, bu türün yetiştirilmesi için galantamin bakımından zengin popülasyon ve optimal büyüme koşulları sağlamıştır.