Doğal populasyonlarından toplanan Amaranthus retroflexus L. tohumlarında dormansi

Amaranthus retroflexus L. Türkiye' de tarım arazilerinde yaygın olarak görülen yabancı ot türlerinden biridir. Bu çalışmada, A. retroflexus tohumlarının dormansi durumları araştırılmıştır. Olgun tohumlar, 2014 yılında, Bandırma/ Balıkesir, Bursa, Kütahya ve Ulubey / Uşak' da doğal olarak yetişen populasyonlardan toplanmıştır. Tohumların dormansi ve çimlenme potansiyelleri H2O (25, 30, 35 ve 40 °C) ve GA3, GA4+7, KNO2 (25 ve 35°C) içeren ortamlarda, daimi karanlık ve aydınlık koşullarda test edilmiştir. Tohumlar, karanlıkta H2O ortamında, tüm sıcaklık derecelerinde dormantdır. Işıkta, tohumlar sadece 35 °C de inkübe edildiğinde dormansi ortadan kalmıştır. Bu da dormansinin ortadan kalkması için hem ışık hem de yüksek sıcaklığa (35 °C) ihtiyaç duyulduğunu göstermektedir. GA4+7 dormansinin ortadan kalkmasında GA3' den daha etkilidir. GA4+7 varlığında çimlenme 25 °C aydınlık ortamda karanlık ortama göre daha fazladır ve populasyonlar arasında farklılık göstermiştir. 25 °C' de en yüksek çimlenme Uşak' dan toplanan tohumlarda görülmüştür. Karanlıkta 35 °C' de, GA4+7' nin ışık ihtiyacını ortadan kaldırması ile birlikte tüm populasyonlarda çimlenme % 80' den fazladır. 25 °C karanlık ortamda KNO2' ye verilen cevapta populasyonlar arasında farklılıklar görülmüştür. KNO2' ye en iyi cevap veren Kütahya populasyonudur. KNO2 varlığında, 25 °C aydınlık ve 35 °C karanlıkta tüm populasyonlarda görülen çimlenme %80' in üzerindedir. Bunlara ek olarak, kuru ortamda tohum olgunlaşmasından sonra geçen zaman da dormansinin ortadan kalkmasında etkilidir. 2014 yılı Türkiye' de ve dünyada 21. yüzyılın en sıcak yıllarından biri olmuştur. 2014 yılı sıcaklık verilerine göre, tohum toplanan lokalitelerin yıllık ortalama sıcaklıkları düşükten yükseğe doğru sıralanmıştır (Uşak < Kütahya < Bandırma < Bursa). A. retroflexus populasyonlarının dormansi seviyelerinde görülen farklılıklar ana bitkilerin yetiştikleri iklim koşullalı göz önüne alınarak tartışılmıştır. Anahtar kelimeler: Amaranth sp, dormansi, kırmızı köklü tilki kuyruğu, küresel ısınma, yabancı ot.